چرا چین برای کمک به ایران نیرو اعزام نکرد؛ یک فیلم پرفروش درباره جنگ عراق پاسخ میدهد
فیلم سینمایی «روزی روزگاری در خاورمیانه» که داستان جنگ عراق را از نگاه چینیها روایت میکند، تازهترین نمونه از مجموعهای از ابتکارهای قدرت نرم است که برای رساندن پیام پکن به جهان طراحی شده است.
به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از ساوث چاینا مورنینگ پست، گرچه «روزی روزگاری در خاورمیانه» به صراحت نام کشور مورد نظر را بیان نمیکند، اما در دهه ۲۰۰۰ اتفاق میافتد و حمله نیروهای آمریکایی را به تصویر میکشد. شخصیت اصلی فیلم، یک سرآشپز چینی به نام شو فو که در زمان شروع جنگ در حال تسویه بدهیهایش است، رستوران کوچک خود را به پناهگاهی برای یتیمان محلی و کافهای برای سربازان آمریکایی تبدیل میکند.
اما با وجود تحمل یک سری آسیبهای روحی، از جمله تخریب کسب و کارش و افتادن به زندان آمریکاییها و گروههای شبهنظامی محلی، او همچنان تلاش میکند از کودکان در برابر درگیری محافظت کند. رسانههای دولتی همچنین گفتهاند این فیلم برگرفته از تجربههای واقعی چند رستوراندار چینی است که در طول جنگ عراق زندگی کردهاند.
این فیلم که بخش عمده آن در چین فیلمبرداری شده، در ۱۱ اوت اکران شد و تا دوشنبه از مرز ۱ میلیارد یوان (۱۴۸ میلیون دلار آمریکا) در گیشه عبور کرد. فیلم همچنین در خارج از کشور اکران میشود. یویوآن تانتیان، یک کانال رسانه اجتماعی وابسته به تلویزیون دولتی CCTV، گفت «روزی روزگاری در خاورمیانه» نشاندهنده تغییری است که در آن چین «شروع به چارچوببندی روایت خود» کرده است.
این کانال روز شنبه اعلام کرد: «روایت، قدرت است. برای دههها، غرب قدرت تعریف «تروریسم»، «آزادی» و «حقوق بشر» را در انحصار خود داشته و صداهای کشورهای جنوب جهان را که مدتها از این چارچوب غایب بودند، رها کرده است. اکنون، چین در حال تغییر این پویایی است.» همچنین گفته شده است فیلمهای آمریکایی برای دههها موتور اصلی هژمونی ایالات متحده بودهاند، اما سینمای چین اکنون «روایتهای جنگی هالیوود را در هم میشکند».
این کانال افزود: «برخلاف شیوهنامه قدیمی آمریکایی مبنی بر نیروی نظامی همراه با سفیدنمایی فرهنگی، چین با شرایط خود به چالشهای اجتنابناپذیر حکومتداری یک قدرت در حال ظهور میپردازد.»
جودی ون، یکی از اعضای مرکز امنیت و راهبرد بینالمللی دانشگاه تسینگهوا که متخصص خاورمیانه است، گفت که این فیلم به مخاطبان جهانی دریچهای روشنتر به موضع دیرینه ضد جنگ پکن ارائه میدهد. او افزود فیلم همچنین بازتابدهنده نقش در حال تکامل چین در منطقه است، جایی که اکنون منافع واقعی دارد و نه صرفاً یک تماشاگر.
گرچه ون این فیلم را تبلیغ صریح سیاست چین در خاورمیانه نمیبیند، اما استدلال میکند که بازتابی از باور اصلی پکن است که «تمرکز نهایی همیشه به امنیت انسانی و حل بحرانهای بشردوستانه برمیگردد».
ون همچنین گفت که فیلم سعی نکرده همه سربازان آمریکایی را در تصویر بدی به تصویر بکشد، اما آشکارا نشان میدهد «علت نهایی همه این سختیها و فجایع» «مداخله بیش از حد سنگین ایالات متحده» بوده است.
او افزود که فیلم به جای به تصویر کشیدن خاورمیانه به عنوان کشوری درمانده و نیازمند به یک قهرمان چینی، آگاهانه از «روایتهای نجاتبخش به سبک هالیوود» فاصله گرفته است. به ویژه با توجه به درگیریهای خاورمیانه در سال جاری… مردم مدام از من میپرسند، چرا چین برای حمایت از ایران نیرو اعزام نمیکند؟ اعزام نیرو فقط به درگیریهای بیپایان دامن میزند؛ جنگ فقط به چرخهای منتهی میشود که هرگز پایان نمییابد.»
پکن در مورد جنگ ایران موضع عدم مداخله را حفظ کرده و بارها خواستار آتشبس شده است. همچنین نقض حاکمیت را محکوم کرده و ژای جون، نماینده ویژه خود در امور خاورمیانه، را برای تلاش در جهت کاهش تنش به منطقه اعزام کرده است.
در سالهای اخیر، با تشدید رقابت با ایالات متحده، چین تلاشهای خود را برای «خوب روایت کردن داستان خود» و ترویج فرهنگ خود در سطح بینالمللی افزایش داده است. اوایل امسال، فیلم مستقل «عزیزم، تو» که داستان مهاجران چینی در جنوب شرقی آسیا و تلاشهای آنها برای حفظ میراث خود را روایت میکند، به یک موفقیت غیرمنتظره در گیشه تبدیل شد.
این فیلم که عمدتاً بازیگران تازهکاری دارد و با بودجهای متوسط ساخته شده، تنها به شکل محدود اکران شد و سپس تبلیغات دهان به دهان آن را به یک پدیده ملی با نمایش در کشورهایی مانند مالزی، فرانسه، کانادا و ژاپن تبدیل کرد.
موفقیت آن باعث شد وزارت امور خارجه چین، که آن را دریچهای به مهربانی مردم عادی توصیف میکرد، ۱۵۰ دیپلمات خارجی و خانوادههایشان را به یک نمایش ویژه در آخرین روز اکران دعوت کند.
با این حال، این فیلم همچنین ادعاهایی را در جنوب شرقی آسیا برانگیخت مبنی بر اینکه از آن برای پیشبرد نفوذ سیاسی و فرهنگی پکن بر مهاجران استفاده میشود – اتهاماتی که رسانههای چینی به شدت رد کردند.
چین در سالهای اخیر به عنوان بخشی از تلاشهای رسمی خود برای ترویج قدرت نرم، به طور فزایندهای به سینما روی آورده است، اما در عین حال تغییر لحن چشمگیری هم مشاهده شده است.
فیلمهای اخیر مانند «عزیزم، تو» برخلاف فیلمهای اکشن مانند مجموعه «مبارز گرگ» که مجموعهای از سکانسهای اکشن را در محیطهای خارجی نشان میدهند، تأکید بیشتری بر خیرخواهی، گرمی و شخصیت پرهیزگار مردم چین داشتهاند.
«روزی روزگاری در خاورمیانه» همچنین در کانال رسانه اجتماعی «چائویانگ شائوشیا» که وابسته به وزارت امور خارجه چین تلقی میشود، تبلیغ شده است. این کانال در پستی در روز دوشنبه اعلام کرد که فیلم نشان میدهد مهربانی مردم چین «فراتر از مواضع سیاسی است و صرفاً خطاب به بشریت سخن میگوید».
