بحران ۵۸ میلیارد دلاری ضایعات غذایی کانادا
بهگزارش خبرگزاری تسنیم؛ کانادا هر سال تقریباً ۵۸ میلیارد دلار ضایعات مواد غذایی قابل اجتناب تولید میکند که بخش قابلتوجهی از آن ناشی از فساد مواد غذایی است؛ فسادی که در بسیاری از موارد تا زمانی که قابل مشاهده شود، تشخیص داده نمیشود.
افزایش ۲۷ درصدی قیمت مواد غذایی طی پنج سال گذشته و فشار بر زنجیرههای تأمین، نیاز کانادا به راهکارهای مؤثرتر برای کاهش ضایعات و حفظ کیفیت مواد غذایی فاسدشدنی را افزایش داده است.
فناوریهای دیجیتال از جمله حسگرهای کوچک و سامانههای مبتنی بر دوربین میتوانند به تولیدکنندگان و خردهفروشان در تشخیص زودتر فساد کمک کنند. پژوهشگران دانشکده بازرگانی دگروت دانشگاه مکمستر در حال بررسی نحوه استفاده از نظارت مبتنی بر تصویر و حسگر برای بهبود ردیابی تازگی و کاهش فساد مواد غذایی هستند.
فساد نامرئی مواد غذایی
مصرفکنندگان معمولاً نمیتوانند نشانههای اولیه فساد را مشاهده کنند. فساد فرآیندی بیولوژیکی و تدریجی است که اغلب تا زمانی که مواد غذایی به میزان قابلتوجهی آسیب ندیده باشند، با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیست.
حتی تغییرات جزئی دما یا رطوبت در زمان حملونقل میتواند رشد باکتریها را تسریع، کیفیت مواد غذایی را کاهش و مدت ماندگاری آنها را کوتاه کند.
صنایع غذایی همچنان تا حد زیادی به تاریخهای ثابت «بهترین زمان مصرف» متکی هستند. بر اساس گزارش سازمان نجات مواد غذایی «سکند هاروست» (Second Harvest)، تاریخهای مصرف ۲۳ درصد از کل ضایعات قابل اجتناب مواد غذایی را از زمان فرآوری تا زمان خرید تشکیل میدهند.
تاریخهای مصرف از سوی تولیدکنندگان و خردهفروشان بر اساس آزمایشهای ماندگاری مواد غذایی در شرایط ایدهآل نگهداری تعیین میشوند، اما لزوماً شرایط واقعی حملونقل و انبارداری یا تازگی واقعی محصول را منعکس نمیکنند.
در نتیجه، برخی مواد غذایی صرفاً به عنوان اقدامی احتیاطی زودتر از زمان لازم دور ریخته میشوند و برخی دیگر نیز به دلیل نامرئی بودن نشانههای اولیه فساد، بیش از حد در چرخه توزیع باقی میمانند. این فاصله میان تازگی واقعی مواد غذایی و آنچه مصرفکنندگان میتوانند مشاهده یا اندازهگیری کنند، به ایجاد حجم قابلتوجهی از ضایعات قابل پیشگیری منجر میشود.
دمای نامناسب در زمان حملونقل، شرایط نامطلوب نگهداری و وقفه در زنجیره سرد از عوامل اصلی ایجاد ضایعات قابل اجتناب هستند. این مشکلات بهویژه برای میوهها، سبزیجات، محصولات لبنی و گوشت اهمیت دارند.
مسافتهای طولانی حملونقل در کانادا نیز این خطرات را افزایش میدهد. زنجیره سرد این کشور بهطور ویژه با چالشهای ناشی از مسیرهای طولانی حملونقل و نوسانات دمای فصلی مواجه است.
FreshTrack برای رصد تازگی
گروه تحقیقاتی دانشگاه مکمستر برای مقابله با این شکاف، چارچوبی با عنوان «FreshTrack» ایجاد کرده است. این سامانه با استفاده از حسگرهای اینترنت اشیا، دما و رطوبت را بهصورت مستمر ردیابی و یک امتیاز پویای تازگی ایجاد میکند.
اینترنت اشیا به شبکهای از دستگاههای فیزیکی گفته میشود که دادهها را در زمان واقعی جمعآوری و به اشتراک میگذارند.
حسگرهای FreshTrack میتوانند دما، رطوبت و کیفیت هوا را در داخل کامیونها، انبارها و محلهای نگهداری مواد غذایی ردیابی کنند. این سامانه با استفاده از دادههای محیطی، میزان فساد و رشد میکروبی را در طول زمان مدلسازی و مواد غذایی را بر اساس سطح تازگی دستهبندی میکند تا اطلاعات دقیقتری در اختیار متصدیان قرار گیرد.
برخلاف بررسیهای مقطعی، حسگرها بهصورت مستمر داده جمعآوری میکنند. ترکیب این حسگرها با تحلیل تصاویر مبتنی بر هوش مصنوعی نیز میتواند تغییراتی مانند تغییر رنگ یا وضعیت سطح مواد غذایی را شناسایی کند و امکان واکنش سریعتر متصدیان را فراهم آورد.
برای نمونه، اگر کامیون یخچالداری حامل انواع توتها در طول شب با افزایش دما مواجه شود، حسگرها میتوانند این مشکل را بلافاصله گزارش کنند. توزیعکنندگان در چنین شرایطی میتوانند محموله را تغییر مسیر دهند یا آن را زودتر به فروش برسانند، به جای آنکه چند روز بعد و پس از مشاهده آسیب، آن را دور بریزند.
CrowdFeeding برای توزیع مازاد
نظارت بر تازگی مواد غذایی فاسدشدنی زمانی مؤثر خواهد بود که این مواد پیش از فساد به دست افرادی برسند که به آنها نیاز دارند. پروژه «CrowdFeeding»، یک پلتفرم دیجیتال در حال توسعه در دانشگاه مکمستر، با هدف پاسخ به این نیاز ایجاد شده است.
این پلتفرم به ارائهدهندگان مواد غذایی امکان میدهد مواد غذایی مازاد خود را فهرست کنند. این سامانه به جای هدایت کمکها از طریق انبارهای بانکهای غذا، با این بانکها همکاری میکند تا ارتباط مستقیم میان اهداکنندگان و دریافتکنندگان را تسهیل کند.
در مرحله نخست این پروژه آزمایشی، ۳۵ خانوار در شهر همیلتون طی شش هفته و با همکاری خدمات اجتماعی میشکا، سازمانی که یک بانک غذای حلال را اداره میکند، مواد غذایی دریافت کردند.
در مرحله بعدی، تازگی مواد غذایی فاسدشدنی در زمان ذخیرهسازی و توزیع با استفاده از حسگرها کنترل خواهد شد. بازار غذای شرقی و خدمات اجتماعی میشکا از طریق این پلتفرم به یکدیگر متصل میشوند و حسگرها وضعیت مواد غذایی را در زمان تحویل ردیابی خواهند کرد.
این طرح با هدف بهبود ایمنی مواد غذایی، حمایت از توزیع مجدد سریعتر و کاهش ضایعات مواد غذایی در جوامع محلی اجرا میشود.
چالشهای نظارت هوشمند
نظارت هوشمند با وجود ظرفیتهای خود با چالشهایی مواجه است. حسگرها باید قابل اعتماد و مقرونبهصرفه باشند و بتوانند در محیطهای مختلف فعالیت کنند. سامانههای هوش مصنوعی نیز برای پیشبینی دقیق وضعیت مواد غذایی مختلف به مجموعهدادههای بزرگ و متنوع نیاز دارند.
فقدان استانداردهای مشترک نیز یکی دیگر از موانع پذیرش گسترده این فناوری است؛ زیرا بسیاری از خردهفروشان تازگی مواد غذایی را با روشهای متفاوتی اندازهگیری میکنند.
در عین حال، این چالشها میتوانند زمینهای برای سیاستگذاری عمومی فراهم کنند. کانادا در حال حاضر استانداردهایی را برای برچسبگذاری مواد غذایی و زنجیره سرد تنظیم میکند و نظارت دیجیتال بر تازگی مواد غذایی میتواند به این چارچوبها افزوده شود.
سیاستهای عمومی همچنین میتوانند به تشویق اهدای مواد غذایی پیش از فاسد شدن کمک کنند. برای نمونه، مشوقهای مالیاتی میتوانند از شرکتهایی که مواد غذایی را در زمان تازه و ایمن بودن اهدا میکنند، حمایت کنند.
با سرمایهگذاری و مقررات مناسب، کانادا میتواند استانداردهای ملی برای نظارت دیجیتال بر کیفیت مواد غذایی ایجاد کند و زمینه انتقال نوآوریهای داخلی از پروژههای آزمایشی به استفاده روزمره را فراهم سازد.
ضایعات مواد غذایی در کانادا تنها یک مشکل لجستیکی نیست، بلکه مسئلهای مرتبط با اطلاعات نیز محسوب میشود. بهبود نحوه اندازهگیری و اشتراکگذاری دادههای مربوط به تازگی میتواند به کاهش ضایعات، هزینههای خانوارها و انتشار گازهای گلخانهای و ایجاد یک سیستم غذایی مقاومتر کمک کند.
پایان/
