کسب رتبه نخست معاونت علمی در ارائه خدمات الکترونیکی در میان دستگاه‌های اجرایی
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در سیزدهمین دوره ارزیابی خدمات الکترونیکی دستگاه‌های اجرایی کشور، با کسب امتیاز ۸۰.۷۲ در میان ۲۳ دستگاه اصلی شامل معاونت‌های ریاست‌جمهوری، وزارتخانهها و بانک مرکزی، رتبه نخست را به دست آورد. این ارزیابی با بررسی عملکرد ۱۶۸ دستگاه اجرایی و ۴ هزار و ۵۳۲ خدمت، بر کیفیت ارائه خدمات دیجیتال، تعامل‌پذیری و پیشرفت استقرار دولت الکترونیکی و هوشمند متمرکز بوده است.
به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، مسعود همدانلو در نشست خبری که صبح امروز برگزار شد به تشریح نتایج سیزدهمین دوره پایش کیفیت خدمات الکترونیکی و پرتال‌های دستگاه‌های اجرایی کشور پرداخت و اظهار داشت: نتایج این پایش نشان می‌دهد میانگین امتیاز کل دستگاه‌های مشمول ارزیابی به ۷۷/۵۲ از ۱۰۰ رسیده است. این ارزیابی با پوشش ۱۶۸ دستگاه اجرایی و ۴ هزار و ۵۳۲ خدمت، با هدف سنجش کیفیت ارائه خدمات برخط، تعامل‌پذیری بیندستگاهی و پیشرفت استقرار دولت الکترونیکی و هوشمند انجام شده است.
همدانلو گفت: در این دوره، مدل ارزیابی با توجه به تحولات حکمرانی دیجیتال و ضرورت سنجش کیفیت واقعی خدمات دریافتی مردم، بازطراحی شد و رویکرد ارزیابی از چهار محور سیاستی در دوره دوازدهم به شش خوشه تخصصی تغییر یافت و علاوه بر سنجش میزان الکترونیکی‌شدن خدمات، ابعاد کیفی، عملکردی و یکپارچگی خدمات دستگاه‌های اجرایی را نیز در کانون ارزیابی قرار گرفت.
رشد امتیاز کل در سیزدهمین دوره ارزیابی
دبیرشورای اجرایی فناوری اطلاعات خاطر نشان کرد: بر اساس نتایج به‌دست آمده، میانگین امتیاز کل دستگاه‌های اجرایی در دوره سیزدهم به77/۵۲ رسیده است؛ در حالی که این رقم در دوره دوازدهم ۷۹/۴۸ بود. بنابراین، امتیاز کل ارزیابی ۹۸/۳ واحد افزایش یافته است. این تغییر در شرایطی ثبت شده که مدل ارزیابی، وزن شاخص‌ها و ترکیب خدمات نیز دستخوش تغییر شده‌اند؛ ازاین‌رو، مقایسه نتایج دو دوره باید با در نظر گرفتن این تفاوت‌ها انجام شود.
وی افزود: در سیزدهمین دوره، تعداد دستگاه‌های مشمول ارزیابی از ۱۶۷ دستگاه در دوره قبل به ۱۶۸ دستگاه افزایش یافته و شمار خدمات مورد بررسی نیز از ۴ هزار و ۴۱۳ خدمت به ۴ هزار و ۵۳۲ خدمت رسیده است. در این دوره، چهار دستگاه جدید به فرایند ارزیابی اضافه شدند و سه دستگاه نیز به‌صورت موقت از ارزیابی معاف شدند.
بازطراحی مدل ارزیابی با تمرکز بر کیفیت خدمات و حکمرانی دیجیتال
همدانلو یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دوره سیزدهم را، بازنگری در چارچوب سنجش عملکرد دستگاه‌های اجرایی دانست و گفت: در دوره‌های نخست، ارزیابی‌ها عمدتاً بر مدل بلوغ و ایجاد زیرساخت‌های اولیه دولت الکترونیکی استوار بود. در ادامه، با توسعه خدمات برخط و افزایش بلوغ دستگاه‌ها، مدل ارزیابی به چهار محور سیاستی تغییر یافت و در دوره سیزدهم، با حرکت به سمت سنجش جامع‌تر عملکرد، کیفیت و اثربخشی خدمات دیجیتال، مدل شش‌خوشه‌ای جایگزین شد.
او اظهار داشت: مدل کنونی شامل شش خوشه «ارائه و بلوغ خدمت دیجیتال»، «کیفیت، پایداری و تجربه خدمت»، «تعامل‌پذیری و اتصال به سکوهای ملی»، «داده، پایش و شفافیت عملکرد»، «زیرساخت، پایداری و بهینه‌سازی» و «حکمرانی، سرمایه انسانی و هوشمندی» است.
شیوه ارزیابی خدمات الکترونیکی دستگاه‌های اجرایی کشور در دوره جدید
همدانلو در تشریح شیوه ارزیابی خدمات الکترونیکی دستگاه‌های اجرایی کشور در دوره جدید گفت: در مجموع، ۴۱ شاخص برای ارزیابی دوره سیزدهم تدوین شد که ۲۴ شاخص آن بدون تغییر نسبت به دوره قبل باقی ماند، ۱۰ شاخص با اصلاحاتی همراه شد و هفت شاخص جدید به مدل اضافه شد. این شاخص‌ها با اتکا به اسناد بالادستی کشور، معیارهای شاخص توسعه دولت الکترونیکی سازمان ملل متحد (EGDI) و نظرات خبرگی طراحی شده‌اند.
او افزود: فرایند ارزیابی این دوره در چهار مرحله اصلی شامل تحلیل و بررسی اسناد و الزامات قانونی، تدوین مدل و شاخص‌های ارزیابی، اجرای پایش و تهیه گزارش‌ها انجام شد. برای تبیین شاخص‌ها و تشریح فرایند ارزیابی نیز شش جلسه آموزشی عمومی برخط و بیش از ۱۰۰ جلسه اختصاصی با دستگاه‌های اجرایی مشمول برگزار شد.
به گفته همدانلو ارزیابی دقیق مستلزم تدقیق شناسنامه‌های خدمات دولت در چارچوب موارد پنج گانه اشاره شده در آئیننامه اجرایی احصای کلیه استعلامات و ایجاد نظام استانداردسازی تبادل اطلاعات بیندستگاهی( شناسایی و احصا خدمت، استعلام، اسناد مورد تبادل، اقلام اطلاعاتی و سامانه اطلاعاتی مربوط به فرایندهای بین دستگاهی) مصوب شورای عالی فضای مجازی است که باید از سوی سازمان امور اداری و استخدامی کشور است.
الکترونیکی‌شدن بیش از ۹۳ درصد خدمات مشمول محاسبه
به باور دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات یکی از شاخص‌های مهم این دوره، میزان الکترونیکی‌شدن خدمات دستگاه‌های اجرایی است. بر اساس گزارش ارزیابی، نسبت خدمات الکترونیکی به کل خدمات در دستگاه‌هایی که اطلاعات آن‌ها برای محاسبه این شاخص در دسترس بوده، به ۳۴/۹۳ درصد رسیده است. این نسبت برای ۱۵۵ دستگاه از مجموع ۱۶۸ دستگاه مشمول ارزیابی محاسبه شده است.
مطابق دسته‌بندی ارائه‌شده در گزارش، ۱۱۵ دستگاه در گروه دستگاه‌های کاملاً الکترونیکی قرار گرفته‌اند؛ ۱۹ دستگاه دارای نسبت ۸۰ تا ۱۰۰ درصدی خدمات و استعلامات الکترونیکی، ۱۶ دستگاه در بازه ۵۰ تا ۸۰ درصد و پنج دستگاه در سطح کمتر از ۵۰ درصد قرار دارند.
او معتقد است این نتایج نشان‌دهنده گسترش قابل‌توجه ارائه الکترونیکی خدمات در دستگاه‌های اجرایی است؛ با این حال، الکترونیکی‌شدن به‌تنهایی برای تحقق دولت هوشمند کافی نیست و کیفیت تجربه کاربران، پایداری خدمات، امکان تبادل داده و اتصال مؤثر به زیرساخت‌ها و سکوهای ملی نیز در ارزیابی عملکرد دستگاه‌ها اهمیت دارد.
تعامل‌پذیری و سکوهای ملی؛ اولویت اصلی بهبود عملکرد
رئیس کارگروه تعامل‌پذیری دولت الکترونیکی خاطرنشان ساختار بررسی امتیازهای ثبت‌شده در شش خوشه ارزیابی نشان می‌دهد با وجود کسب امتیاز مناسب در حوزه ارائه و بلوغ خدمت دیجیتال، عملکرد دستگاه‌ها در زمینه تعامل‌پذیری و اتصال به سکوهای ملی همچنان با چالش مواجه است.
وی افزود: میانگین امتیاز خوشه «ارائه و بلوغ خدمت دیجیتال» ۶۴.۶۳، «کیفیت، پایداری و تجربه خدمت» ۵۱.۵۸، «تعامل‌پذیری و سکوهای ملی» ۳۸.۹۲، «داده، پایش و شفافیت عملکرد» ۴۷.۳۸، «زیرساخت، پایداری و بهینه‌سازی» ۵۲.۳۸ و «حکمرانی، سرمایه انسانی و هوشمندی» ۵۰.۸۱ گزارش شده است.
ثبت پایین‌ترین امتیاز در خوشه تعامل‌پذیری و سکوهای ملی، اهمیت تقویت تبادل داده میان دستگاه‌ها، اتصال مؤثر به زیرساخت‌های ملی و استفاده از ظرفیت‌های مرکز ملی تبادل اطلاعات و پنجره ملی خدمات دولت هوشمند را برجسته می‌کند. بر اساس چارچوب ارزیابی، تبادلات الکترونیکی دستگاه‌ها باید از طریق مرکز ملی تبادل اطلاعات انجام شود و از این‌رو، وضعیت ارائه خدمات از طریق پنجره‌های واحد و اتصال آن‌ها به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند نیز مورد پایش قرار می‌گیرد.
همچنین تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی پایه، پاسخ‌گویی برخط به استعلام‌های دستگاه‌ها و کسب‌وکارها و تبادل داده در چارچوب قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی، از دیگر موضوعات مورد توجه در این ارزیابی است.
معرفی دستگاه‌های برتر در ارزیابی سیزدهم
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات اعلام کرد: در رتبه‌بندی ۲۳ دستگاه اصلی (معاونت‌های ریاست‌جمهوری، وزارتخانهها و بانک مرکزی ج.ا.ا.) با احتساب ستاد و مجموعه‌های تابعه، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با امتیاز ۸۰.۷۲ رتبه نخست را کسب کرد. وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با امتیاز ۷۹.۸۳ در جایگاه دوم قرار گرفت و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با امتیاز ۷۸.۱۶ رتبه سوم را به خود اختصاص داد. سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت ورزش و جوانان نیز به‌ترتیب رتبه‌های چهارم و پنجم این بخش را کسب کردند.
در رتبه‌بندی کل ۱۶۸ دستگاه مشمول ارزیابی (دستگاه اصلی و تابعه به صورت مستقل)، سازمان تعزیرات حکومتی با امتیاز ۹۳.۵۹ در جایگاه نخست قرار گرفت. کمیته امداد امام خمینی(ره) با امتیاز ۹۲.۱۳ رتبه دوم را کسب کرد و شرکت ارتباطات زیرساخت با امتیاز ۹۱.۹۲ در رتبه سوم ایستاد. سازمان نقشه‌برداری کشور با امتیاز ۹۰.۹۲ و سازمان فناوری اطلاعات ایران با امتیاز ۹۰.۴۷ نیز به‌ترتیب رتبه‌های چهارم و پنجم را به دست آوردند. سازمان خصوصی‌سازی، گمرک جمهوری اسلامی ایران، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت آموزش و پرورش نیز در جمع ۱۰ دستگاه برتر این دوره قرار گرفتند.
در میان ۵۱ دستگاه پرمخاطب (بر اساس مجموع فراخوانی خدمات از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵)، سازمان فناوری اطلاعات ایران با امتیاز ۹۰.۴۷ در رتبه نخست قرار گرفت و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت آموزش و پرورش به‌ترتیب رتبه‌های دوم و سوم را کسب کردند.
در گروه ۵۷ دستگاه پُرخدمت نیز کمیته امداد امام خمینی(ره)، شرکت ارتباطات زیرساخت و سازمان نقشه‌برداری کشور سه جایگاه نخست را کسب کردند.
ثبت بیشترین رشد در عملکرد برخی دستگاه‌ها
همدانلو ادامه داد: در رتبه‌بندی بر مبنای میزان ارتقای جایگاه کشوری نیز وزارت صنعت، معدن و تجارت با ۶۷ رتبه بهبود، بیشترین پیشرفت را ثبت کرد. بانک مسکن با ارتقای ۵۷ رتبه‌ای و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با ارتقای ۵۳ رتبه‌ای در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران نیز هر یک ۴۷ رتبه ارتقا یافتند.
این نتایج، ضمن نشان‌دادن ظرفیت بهبود عملکرد دستگاه‌ها در بازه‌های زمانی مختلف، بر اهمیت استمرار پایش و استفاده از نتایج ارزیابی برای شناسایی نقاط قابل‌بهبود و ارتقای کیفیت خدمات الکترونیکی تأکید دارد.
حرکت از توسعه خدمات برخط به تحقق دولت هوشمند
دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات در پایان این نشست اعلام کرد: نتایج سیزدهمین دوره پایش کیفیت خدمات الکترونیکی نشان می‌دهد توسعه خدمات برخط در دستگاه‌های اجرایی با پیشرفت‌هایی همراه بوده است؛ با این حال، فاصله میان الکترونیکی‌شدن خدمات و تحقق یک دولت یکپارچه، هوشمند و داده‌محور همچنان یکی از موضوعات مهم سیاست‌گذاری در این حوزه است.
بر اساس یافته‌های این دوره، تقویت تعامل‌پذیری بیندستگاهی، تکمیل پایگاه‌های اطلاعاتی پایه، ارتقای کیفیت و پایداری خدمات، افزایش شفافیت عملکرد و بهبود تجربه کاربران از جمله محورهای مهم برای ادامه مسیر تحول دیجیتال در بخش عمومی به شمار می‌روند. تداوم ارزیابی‌های دوره‌ای و بهره‌گیری از نتایج آن‌ها می‌تواند زمینه شناسایی دقیق‌تر کاستی‌ها، اولویت‌بندی اقدامات اصلاحی و حرکت هدفمندتر دستگاه‌های اجرایی به سوی ارائه خدمات یکپارچه و هوشمند را فراهم کند.
پایان پیام/
