مارکو کجاست؛ گوشه‌نشینی روبیو در سه بحران اصلی سیاست خارجی آمریکا

به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از MSNow، مارکو روبیو  به عنوان دیپلمات ارشد آمریکا می‌توانست چالش‌های سیاست خارجی را در سراسر جهان مدیریت کند. اما با طولانی شدن جنگ ایران، مانع بزرگ در مسیر درگیری اسرائیل و حماس و شدت گرفتن جنگ اوکراین و روسیه، به نظر می‌رسد او نقش – و مسئولیت – خود را در بحرانی‌ترین بحران‌های ایالات متحده واگذار کرده است.

در عوض، روبیو نفوذ خود را در نیمکره غربی اعمال و دیپلماسی ونزوئلا و کوبا را رهبری کرده است، که دومی به عنوان فرزند مهاجران کوبایی برای او بسیار شخصی است. در طول سال گذشته، روبیو یک کارزار فشار حداکثری را بر این جزیره کمونیستی به راه انداخته، اقتصاد آن را با تحریم‌ها فلج و یک گزارش ۱۰۰ صفحه‌ای از وزارتخانه منتشر کرده که در آن به تشریح تلاش‌های جاسوسی و نفوذی که امنیت ملی ایالات متحده را تهدید می‌کند، پرداخته است.

برخلاف اظهارات مربوط به تحریم‌ها و اقدامات ایران که بیشتر آنها به سخنگوی وزارت امور خارجه نسبت داده می‌شود، روبیو تقریباً در تمام اقدامات مربوط به کوبا در دوران تصدی وزارتخانه، نام خود را به آن ضمیمه کرده است. در حالی که روبیو پس از عملیات نظامی موفقیت‌آمیز برای دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، با افتخار در کنار دونالد ترامپ در تریبون کنفرانس مطبوعاتی ایستاد، بلافاصله پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، در انظار عمومی مهم دیده نشد.

روبیو – که به عنوان مشاور امنیت ملی نیز فعالیت می‌کند – در بیشتر روزها، طبق برنامه عمومی خود، در جلسات و نشست‌های توجیهی در کاخ سفید شرکت می‌کند، جایی که ترامپ به او گوش می‌دهد. اما هیچ‌وقت برای انجام دیپلماسی حضوری به نمایندگی از ایالات متحده در بحرانی‌ترین باتلاق‌هایش آماده و حاضر نیست.

در عوض، ترامپ اغلب برای این کار به دیگران متوسل می‌شود. جرد کوشنر، داماد ترامپ، این هفته به مصر و اسرائیل رفت و با رهبران حماس و اسرائیل دیدار کرد تا طرح خلع سلاح و بازسازی غزه را که توسط هیئت صلح ارائه شده بود، نجات دهد. کوشنر، که یک شهروند عادی است و کارمند دولت ایالات متحده نیست، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، رهبری پرونده غزه و همچنین مذاکرات صلح ایران – از جمله میانجیگری تفاهمنامه ۱۴ ماده‌ای با ایران در ماه ژوئن که از آن زمان تاکنون از هم پاشیده است – را بر عهده داشته‌اند.

وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالاتی در مورد غیبت روبیو در این جبهه‌های کلیدی، به چند حوزه دیگر از موفقیت‌های روبیو اشاره کرد. تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه، در بیانیه‌ای گفت: «وزارت امور خارجه در دوران روبیو، به نتایج تاریخی دست یافته است، از جمله لغو ۱۷۵۰۰۰ ویزا، واکنش به فجایع ملی با سرعتی بی‌سابقه، گرد هم آوردن یک ائتلاف جهانی عظیم برای مبارزه با تروریسم فراملی، بهبود همکاری امنیتی در نیمکره و سفرهای وزیر به سراسر جهان، از جمله اخیراً به خلیج فارس و فیلیپین، برای ارائه نتایج برای مردم آمریکا.»

کاخ سفید به دو مورد اشاره کرد که در آنها ترامپ از روبیو به عنوان یک بازیگر کلیدی «درگیر» در مذاکرات ایران یاد کرده است، گرچه هیچ سابقه عمومی از سفر او برای هیچ‌یک از مذاکرات حضوری در مورد ایران وجود ندارد.

مقامات سابق گفتند اگر وزیر امور خارجه – با استفاده از تخصص دیپلمات‌های حرفه‌ای وزارتخانه و دفاتر منطقه‌ای – وظیفه رهبری تمام چالش‌های سیاست خارجی آمریکا را بر عهده داشت، نه اینکه ظاهراً فقط مواردی را که شخصاً یا از نظر سیاسی به آنها علاقه دارد، دنبال کند، ایالات متحده در موقعیت بهتری قرار می‌گرفت.

آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده سابق وزارت امور خارجه، گفت: «من برای شش وزیر امور خارجه کار کردم. هیچ‌یک از آنها هرگز در مواجهه با جدی‌ترین و بزرگ‌ترین بحران ریاست جمهوری سیاست خارجی دولت ترامپ، موافقت نمی‌کردند که اساساً این یکی را کنار بگذارند.»

میلر، عضو ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی که از دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات حمایت و برای آنها کار کرده است، گزارش دادن فرستادگان ویژه‌ای که وظیفه رسیدگی به چنین درگیری‌های بزرگی را بر عهده دارند به رئیس جمهوری به جای مدیریت آنها توسط وزیر امور خارجه را «شگفت‌انگیز» خواند.

اما در حالی که درگیری‌های ایران، غزه و اوکراین-روسیه حتی برای بهترین مذاکره‌کنندگان نیز «یک چالش بسیار دشوار» خواهد بود، مشکل فراتر از روبیو است، که میلر گفت «مسائلی را که می‌خواهد در آنها درگیر شود، گزینشی انتخاب می‌کند».

میلر با اشاره به استقرار گاه‌به‌گاه معاون رئیس جمهوری جی. دی. ونس در مورد ایران گفت: «مشکل به هسته ساختار ناکارآمد تصمیم‌گیری امنیت ملی که این دولت ایجاد کرده برمی‌گردد. من فکر می‌کنم این گواهی بر این است که چقدر این وضعیت ناکارآمد است که رئیس جمهور مناسب دید بهترین دوست و دامادش را برای هدایت و مذاکره در مورد سه مورد از دشوارترین درگیری‌ها در نظام بین‌المللی اعزام کند و به نظر من نتایج آن کاملاً قابل پیش‌بینی است.»

اما وزارت امور خارجه از رویکرد سیاست خارجی رئیس جمهور – و اجرای آن توسط دولتش – دفاع کرد. بیگوت در بیانیه‌ای گفت: «روابط کاری و شخصی باورنکردنی بین اعضای تیم، گواهی بر توانایی رئیس جمهوری در مدیریت و رهبری است.» او افزود که با وجود وخامت اوضاع در خاورمیانه و اوکراین، «نتایج تاریخی غیرقابل انکار است».

دیوید شنکر، دستیار سابق وزیر امور خارجه در امور خاور نزدیک در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، گفت: «در درازمدت، اتکای ترامپ به فرستادگان دستچین‌شده‌اش به جای دیپلمات‌های آمریکایی، روابط ایالات متحده با بسیاری از کشورها را تضعیف خواهد کرد.»

شنکر گفت: «دولت‌های خارجی به کانال‌های خود با وزارت امور خارجه تکیه نمی‌کنند زیرا وزارت امور خارجه از این حلقه خارج است. من فکر می‌کنم که این امر به طور کلی روابط دوجانبه را تضعیف می‌کند. این روابط کمتر عمیق است، بنابراین در سطوح بسیار بالایی برای یک دولت است، اما از نظر نهادی کاهش یافته است.»

به گفته شنکر، در اواخر دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، مایک پمپئو، وزیر امور خارجه، به هر موضوع مهم سیاست خارجی پرداخت: «هیچ‌گونه شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت وجود نداشت – من هیچ موضوعی را که خارج از حوزه اختیارات او باشد به خاطر نمی‌آورم.»

ودانت پاتل، معاون سخنگوی سابق وزارت امور خارجه در دولت جو بایدن، تکرار کرد که یک فرستاده ویژه جایگزین وزیر امور خارجه‌ای که روابط مستقیم دارد، نمی‌شود. او گفت: «وقتی وزیر امور خارجه هستید، همه چیز در فضای سیاست خارجی به پای شما می‌افتد، چه خوشایند باشد چه نباشد. تمام جهان مسئولیت شماست.»

وزارت امور خارجه ادعاهایی مبنی بر اینکه تصمیمات کلیدی بدون مشارکت معنادار متخصصان باتجربه گرفته می‌شود را رد کرد. پیگوت در بیانیه‌ای به MS NOW گفت: «مقامات حرفه‌ای و سیاسی در سراسر وزارتخانه، همراه با سفارتخانه‌ها و شرکای بین سازمانی ما، در کنار هم کار می‌کنند.»

عدم شفافیت در مورد اینکه چه کسی دیپلمات ارشد آمریکا است، پیامدهای بین‌المللی دارد. پاتل گفت: «فکر می‌کنم وقتی تصور عمومی از وزیر امور خارجه ایالات متحده، اساساً وزیر امور خارجه ما، را دارید که بخش‌های مهمی از دستور کار دیپلماتیک و بخش‌های مهمی از سیاست خارجی را واگذار می‌کند، مطمئناً، مطمئنم که این برای همتایان گیج‌کننده است.»