سناریوهای ترسناک برای بازار خودرو؛ برای بحران آماده باشیم؟
یک کارشناس بازار خودرو با تأکید بر حاکم بودن فضای «نه جنگ، نه صلح» بر اقتصاد کشور، معتقد است قیمت خودرو در مجموع روندی صعودی خواهد داشت، اما شدت و شکل این افزایش به سناریوهای سیاسی و عملکرد سیاستگذار پولی بستگی دارد.
بازار خودرو در شرایطی مبهم و پرابهام قرار گرفته که چشمانداز آن بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی و اقتصادی گره خورده است. در چنین فضایی، تحلیلگران از سناریوهای متفاوتی سخن میگویند که هرکدام میتواند مسیر قیمتها را بهطور چشمگیری تغییر دهد.
امیرحسن کاکایی، کارشناس بازار خودرو، در گفتوگو با اقتصاد۲۴ با اشاره به پیشبینیناپذیر بودن بازار خودرو اظهار داشت: مهمترین پرسش اکنون این است که آیا جنگ پایان یافته یا خیر. از آنجا که پاسخ به این پرسش مشخص نیست، هنوز نمیتوان پیشبینی دقیقی از روند قیمتها در بازار خودرو ارائه داد.
وی افزود: چند سؤال دیگر نیز مطرح است؛ نخست اینکه جنگ چه زمانی تمام میشود و دوم اینکه چگونه به پایان میرسد. اگر اتمام جنگ مانند بهمنماه سال گذشته باشد، گویی جنگی رخ نداده، اما تحریمها به قوت خود باقی بماند، یک سناریو شکل میگیرد. در مقابل، اگر جنگ بهگونهای پایان یابد که یکباره با آمریکا به صلح کامل برسیم، پولهای بلوکهشده آزاد شود و سرمایهگذاری خارجی انجام گیرد، در این صورت با سناریوی دیگری مواجه خواهیم بود. بنابراین، با سناریوهای چندوجهی میان بقا، جهش بزرگ و سقوط روبهرو هستیم.
بازار خودرو در ابهام جنگ و صلح
این کارشناس بازار خودرو در بخش دیگری از سخنان خود به عوامل داخلی مؤثر بر بازار خودرو اشاره کرد و گفت: حتی در زمانهایی که روابط بینالمللی خوبی داشتیم، سیاستهای بانک مرکزی بر بازار تأثیرگذار بوده است. در این شرایط، تورم یک پدیده پولی است که مسئول اصلی آن بانک مرکزی است.
او ادامه داد: من اعتقاد دارم اگر بانک مرکزی محکم پای برخی قواعد بانکداری بایستد، تورم نخواهیم داشت. تورم خروجی سیاستهای بانک مرکزی است. اینکه بانک مرکزی تابع برخی عوامل سیاسی بیرونی است، بحثی جداگانه است. بنابراین، بهجز عوامل سیاست خارجی، باید تأثیرات بانک مرکزی را نیز بر قیمت خودرو لحاظ کنیم.
نقش تعیینکننده بانک مرکزی در تورم خودرو
کاکایی با طرح دو سناریو درباره قیمت خودرو افزود: در سناریوی فعلی که ادامه وضعیت «نه جنگ و نه صلح» است، قیمتها ثبات فعلی را حفظ خواهند کرد و هرگونه افزایش یا کاهش، موقتی و تابع شرایط هیجانی خواهد بود.
وی با تأکید بر اینکه در مجموع قیمت خودرو روندی صعودی خواهد داشت، بیان کرد: مجموعه رفتار سیاستگذاران کشور، بهویژه بانک مرکزی، تورمزا است. در برخی مقاطع هیجانی، قیمتها بیش از حد افزایش مییابد، اما این هیجان طی چند روز با کاهش قیمت تعدیل میشود؛ با این حال، در مجموع روند کلی افزایشی است.
این تحلیلگر بازار خودرو در ادامه و با طرح این سناریو که اگر جنگ ناگهانی درگیرد، گفت: در این شرایط قیمت خودرو جهشی افزایش خواهد یافت.
سه سناریوی متفاوت برای آینده قیمتها
کاکایی خاطرنشان کرد: ادامه وضعیت موجود از نظر اقتصادی بسیار خطرناک است، چراکه بلاتکلیفی بزرگی بر سیاستهای اقتصادی کشور حاکم است و این وضعیت میتواند در بازه زمانی مرداد و شهریور به توقف صنعت خودروسازی منجر شود. این روند در صورت تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و ادامه سیاستهای فعلی بانک مرکزی رخ خواهد داد.
این کارشناس بازار خودرو با طرح این سناریو که اگر به شرایط سیاست بینالمللی بهمنماه بازگردیم، تأکید کرد: در چنین شرایطی نیز قیمتها افزایش خواهد یافت. البته باید توجه داشت برخی خودروها مانند لکسوس ۱۱۰ میلیاردی یا بنز ۱۰۰ میلیاردی بهصورت هیجانی افزایش قیمت داشتهاند و ممکن است مجدداً کاهش یابند. اما خودروی ۲۰۷ دو میلیارد تومانی دیگر کاهش قیمت را تجربه نخواهد کرد. امکان کاهش قیمت خودروهای اقتصادی وجود ندارد، چراکه تورم همچنان افزایشی خواهد بود.
او با بیان اینکه در صورت بازگشت به شرایط بهمنماه سال گذشته، کشور در رکود عمیق قرار خواهد گرفت، اظهار کرد: تا اینجا درباره قیمتها صحبت کردیم، اما باید توجه داشت که تورم و رکود بهصورت همزمان رخ خواهند داد و رکود حتی شدیدتر خواهد بود چراکه قیمت خودروهای اقتصادی بهشدت افزایش یافته و توان خرید کاهش پیدا کرده است. از سوی دیگر، افرادی که قصد سرمایهگذاری دارند، اکنون بازارهای بهتری مانند بورس را پیشرو دارند، چراکه این بازارها به دلیل تعطیلیهای اخیر دچار عقبماندگی شدهاند و احتمال جبران آن وجود دارد.
خطر رکود و توقف تولید در صنعت خودرو
وی خاطرنشان کرد: البته در این شرایط بخشی از حباب قیمت خودرو تخلیه خواهد شد، اما این حبابها چندان بزرگ نیستند. با این حال، تردیدی وجود ندارد که رکود و کمبود تولید خودرو در صورت بازگشت به وضعیت بهمنماه رخ خواهد داد.
کاکایی با طرح سناریوی دیگر، یعنی صلح در شرایط بسیار مطلوب، تأکید کرد: برخی مقامات این روزها شرایطی را متصور هستند که بتوان از تنگه هرمز سالانه ۲۵ میلیارد تومان درآمد کسب کرد یا نفت روی آبمانده کشور به فروش برسد و درآمد قابل توجهی حاصل شود. همچنین برخی از امکان دریافت ۳۰۰ میلیارد دلار غرامت از آمریکا سخن میگویند. اینها اظهاراتی است که از سوی مقامات سیاسی مطرح میشود.
وی افزود: در چنین شرایطی، قیمت همه کالاها از جمله خودرو با کاهش شدید مواجه خواهد شد، اما حتی در این وضعیت نیز قیمتها پایینتر از نرخ کارخانه نخواهد آمد، چراکه این قیمتها تابع هزینه تولید هستند. در چنین شرایطی، موجی از ورشکستگی در میان تولیدکنندگان شکل میگیرد؛ قیمتها کاهش مییابد، اما کالاهای داخلی روی دست تولیدکننده باقی میماند و بیکاری گستردهای ایجاد میشود. در نتیجه، اقتصاد کشور دچار بیماری هلندی خواهد شد.
این تحلیلگر بازار خودرو درباره مفهوم بیماری هلندی توضیح داد: این بیماری زمانی بروز میکند که به دلیلی خارج از ساختار اقتصاد، ارزش پول ملی بهطور ناگهانی تقویت شود، در حالی که هزینه تولید کاهش نیافته است. در این وضعیت، تولیدکنندگان داخلی در رقابت با کالاهای وارداتی شکست میخورند. هرچند بخشی از هیجانات فعلی بازار نیز بر اساس چنین تصوری شکل گرفته است و برخی گمان میکنند قیمتها بهطور ناگهانی نصف خواهد شد، در حالی که چنین اتفاقی غیرممکن است.
وی ادامه داد: در صورت بروز موج ورشکستگی، اقتصاد دچار بحران گستردهای خواهد شد که کل کشور را در بر میگیرد.
کاکایی در پایان خاطرنشان کرد: مردم باید بدانند حتی اگر توافق با آمریکا بسیار مطلوب باشد، اقتصاد با یک تنش بزرگ مواجه خواهد شد. در این شرایط، تا زمانی که انبارهای تولیدات داخلی تخلیه نشود، وضعیت دشواری بر اقتصاد کشور حاکم خواهد بود.