استارشیپ پس از ۱۴ دور گردش زمین، توسط برج پرتاب مهار شد
شرکت اسپیس‌ایکس متعلق به ایلان ماسک، برای نخستین بار موفق شد فضاپیمای استارشیپ را پس از بازگشت از مدار زمین، با استفاده از بازوهای مکانیکی برج پرتاب در تگزاس مهار کند. این دستاورد تاریخی در پانزدهمین پرواز آزمایشی استارشیپ به ثبت رسید و گامی مهم در مسیر ساخت موشک‌های کاملاً قابل استفاده مجدد و کاهش هزینه سفرهای فضایی به شمار می‌رود.
به گزارش توسعه برند؛ شرکت اسپیس‌ایکس در یک دستاورد کم‌سابقه در صنعت فضایی، موفق شد برای نخستین بار فضاپیمای استارشیپ را پس از بازگشت از مدار زمین، با استفاده از بازوهای مکانیکی برج پرتاب خود در پایگاه استاربیس تگزاس مهار کند. این عملیات روز شنبه ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ و در جریان پانزدهمین پرواز آزمایشی این سامانه انجام شد.
استارشیپ پس از حدود ۲۲ ساعت و نیم حضور در فضا و انجام ۱۴ دور گردش به دور زمین، از جو زمین عبور کرد و به سمت محل پرتاب خود بازگشت. این فضاپیما پس از تحمل دمای بسیار بالای ورود مجدد به جو، به‌آرامی به سمت برج پرتاب هدایت شد و میان دو بازوی مکانیکی بزرگ معروف به «چاپ‌استیک» قرار گرفت.
این نخستین بار است که مرحله بالایی یک موشک مداری پس از بازگشت از فضا، به‌صورت کنترل‌شده و با بازوهای مکانیکی در محل پرتاب مهار می‌شود. موفقیتی که می‌تواند مسیر توسعه سامانه‌های فضایی کاملاً قابل استفاده مجدد را تغییر دهد.
دن هوئت، سخنگوی اسپیس‌ایکس، در جریان پخش زنده این عملیات با اشاره به اهمیت دستاورد شرکت گفت: «این همان جام مقدس صنعت پروازهای فضایی بود؛ سقوط از میان آتش و شکار شدن در هوا به‌وسیله فولاد. ما یک استارشیپ را گرفتیم و حالا همه‌چیز تغییر می‌کند.»
شکار استارشیپ چگونه انجام شد؟
استارشیپ در این مأموریت با شناسه «شیپ ۴۲» فعالیت می‌کرد. این فضاپیما در روز جمعه ۱۳ نوامبر، همراه با تقویت‌کننده سوپر هوی از پایگاه استاربیس در جنوب تگزاس پرتاب شد.
پس از جدایی دو بخش، فضاپیما به مسیر مداری خود ادامه داد و در جریان مأموریت، ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک نسخه ۳ را در مدار زمین مستقر کرد.
پس از پایان مأموریت مداری، استارشیپ با انجام یک مانور کاهش سرعت و تغییر مسیر، وارد جو زمین شد تا برای بازگشت به محل پرتاب آماده شود. در مرحله پایانی، سامانه هدایت پرواز، فضاپیما را به سمت بازوهای مکانیکی برج هدایت کرد؛ بازوهایی که برای گرفتن و مهار مستقیم موشک طراحی شده‌اند.
این روش با فرودهای معمول موشک‌ها تفاوت دارد؛ زیرا به‌جای استفاده از پایه‌های فرود یا فرود روی سطح زمین و دریا، سازه برج پرتاب مستقیماً فضاپیما را در هوا می‌گیرد.
موفقیت استارشیپ و ناکامی تقویت‌کننده سوپر هوی
برنامه اولیه اسپیس‌ایکس برای این پرواز، بازیابی هر دو بخش استارشیپ و سوپر هوی با استفاده از بازوهای مکانیکی برج پرتاب بود. با این حال، شرکت در جریان بازگشت تقویت‌کننده سوپر هوی با مشکل فنی مواجه شد و تلاش برای مهار آن را لغو کرد.
“”توسعه برند را در اینستاگرام و تلگرام و لینکدین دنبال کنید””
بر اساس توضیحات اسپیس‌ایکس، هشدار کاهش سوخت باعث شد تقویت‌کننده نتواند در موقعیت مناسب برای بازگشت به برج قرار بگیرد. سامانه هدایت نیز به‌صورت خودکار عملیات مهار را متوقف کرد و مسیر فرود در آب‌های خلیج مکزیک را در پیش گرفت.
بنابراین، اگرچه مهار فضاپیمای استارشیپ با موفقیت انجام شد، بازیابی هم‌زمان هر دو بخش موشک در این مأموریت محقق نشد.
اسپیس‌ایکس پیش‌تر در سه نوبت موفق شده بود تقویت‌کننده‌های سوپر هوی را با بازوهای مکانیکی برج پرتاب بگیرد؛ اما مهار مرحله بالایی استارشیپ به دلیل سرعت بیشتر، ارتفاع بالاتر و شرایط دشوار بازگشت از مدار، چالش فنی بسیار پیچیده‌تری محسوب می‌شود.
هدف ایلان ماسک؛ پرتاب‌های فضایی با قابلیت استفاده مجدد
ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، استارشیپ را به‌عنوان سامانه‌ای برای انجام پرتاب‌های فضایی سریع و پرتکرار طراحی کرده است. چشم‌انداز او این است که این موشک بتواند در آینده با فاصله زمانی کوتاه، حتی در بازه‌های یک‌ساعته، دوباره پرتاب شود.
قابلیت استفاده مجدد از هر دو بخش موشک می‌تواند هزینه مأموریت‌های فضایی را به شکل قابل توجهی کاهش دهد و امکان انجام پرتاب‌های بیشتر را فراهم کند.
این سامانه در نسخه‌های مختلف برای انتقال ماهواره‌های اینترنتی و مراکز داده به مدار زمین و همچنین حمل انسان به ماه و مریخ طراحی شده است. ناسا نیز روی استارشیپ برای استفاده به‌عنوان ماه‌نشین در برنامه آرتمیس حساب کرده است.
با این حال، پروژه همچنان با چالش‌های فنی مهمی روبه‌روست. یکی از این چالش‌ها، انتقال سوخت به فضاپیما در مدار زمین است؛ قابلیتی که برای انجام مأموریت‌های طولانی‌مدت به ماه و مریخ ضرورت دارد.
اسپیس‌ایکس همچنین در حال توسعه ظرفیت تولید خود است. مقام‌های این شرکت اعلام کرده‌اند که کارخانه استاربیس اکنون توانایی تولید یک فضاپیما در هر دو هفته و یک تقویت‌کننده در هر چهار هفته را دارد.
موفقیت در مهار استارشیپ، نقطه عطفی در مسیر تحقق ایده موشک‌های کاملاً قابل استفاده مجدد است؛ هرچند تکرار موفق این عملیات و رفع چالش‌های فنی باقی‌مانده، برای تبدیل آن به یک فناوری عملیاتی و اقتصادی ضروری خواهد بود.
