تعدد محصولات آرایشی قاچاق در بازار نگران‌کننده است
اگر گذارتان به کارگاه‌های جعبه‌سازی در خیابان سعدی بیفتد، متوجه جعبه‌های لوازم آرایشی و بهداشتی برندهای معروف خارجی می‌شوید که در این محدوده به سفارش مشتری ساخته می‌شوند؛ انواع جعبه‌های کوچک و بزرگ باکیفیت که حتی با دقت، احتمال جعلی بودن آن را نمی‌دهید.
به گزارش اطلاعات، این جعبه‌ها، نشانه‌هایی هستند از یک روند تلخ و آسیب‌زا که سال‌هاست ادامه دارد. اینجا لوازم بهداشتی تقلبی تولید شده در کارگاه‌های زیرزمینی وطنی و نیز محصولاتی که به صورت فله‌ای از مبداء کشورهایی نظیر پاکستان می‌آیند، صاحب بسته‌بندی شده، به جای لوازم آرایشی گران‌قیمت اروپایی ـ آمریکایی راهی بازار می‌شوند.
این که یک محصول واحد در بازار، چند قیمت مختلف با تفاوت بسیار زیاد دارد، یکی دیگر از نشانه‌های محصولات تقلبی و قاچاق است؛ با این حال، حتی نمی‌توان مطمئن بود محصولی با قیمت بالاتر، حتما تقلبی نیست و کیفیت لازم را دارد، چرا که سوداگران این بازار، به وابستگی ذهنی مشتری‌های خود به برندهای معروف واقفند.
استفاده از محصولات تقلبی آرایشی ـ بهداشتی بدون پیامد نیست و آسیب‌هایی به همراه دارد. سوختگی و حساسیت، عفونت پوستی، آسیب به چشم و دهان از جمله عوارض استفاده از محصولات تقلبی هستند. گستردگی این محصولات به‌قدری است که سازمان غذا و دارو به‌عنوان متولی تأیید کیفیت لوازم آرایشی و بهداشتی، از گزارش‌های متعدد در مورد عوارض آنها خبر داده است.
دکتر مهدی پیرصالحی، رییس سازمان غذا و دارو در این‌باره گفت: گزارش‌های متعددی درباره آسیب‌ها و عوارض ناشی از استفاده از فرآورده‌های آرایشی ـ بهداشتی وجود دارد که یکی از دلایل آن می‌تواند استفاده از مواد و ترکیبات غیرمجاز در محصولاتی باشد که خارج از مسیر رسمی و به شکل قاچاق، تولید و عرضه شده‌اند.
وی به غیرقابل تشخیص بودن محصول اصلی از جعلی در بسیاری از موارد اشاره کرد و افزود: هنوز در میان برخی مصرف‌کنندگان این تصور وجود دارد که یک محصول خارجی الزاما کیفیت بالاتری دارد، در حالی که بخش قابل‌توجهی از محصولاتی که با نام برندهای خارجی در بازار عرضه می‌شوند، ممکن است قاچاق یا تقلبی باشند و استفاده از آنها می‌تواند آسیب‌هایی برای مردم ایجاد کند.
حمایت از محصولات باکیفیت داخلی
پیرصالحی با تأکید بر حمایت از تولید داخلی باکیفیت گفت: در چارچوب سیاست‌های کشور، سازمان غذا و دارو از تولید داخلی باکیفیت حمایت می‌کند، اما هر محصولی برای ورود به بازار باید الزامات ایمنی و کیفی را رعایت کند. اگر محصولی این الزامات را نداشته باشد، مجوز عرضه دریافت نخواهد کرد و در صورتی که پس از عرضه نیز مشکلی ایجاد شود، اقدامات نظارتی و قانونی انجام خواهد شد. دانشگاه‌های علوم پزشکی نیز از طریق نظارت بر بازار، فرآورده‌های موجود را پایش می‌کنند تا محصولات ایمن و باکیفیت در اختیار مردم قرار گیرد.
ابزارهایی برای تشخیص اصالت
رئیس سازمان غذا و دارو به یکی از دلایل فربه شدن بازار قاچاق اشاره کرد و افزود: یکی از موضوعات مهم در این حوزه، محدودیت واردات از سال ۱۳۹۷ است. با ایجاد این محدودیت، نگرانی‌هایی درباره افزایش قاچاق و ورود محصولات تقلبی به بازار ایجاد شد؛ درحالی که اگر امکان فعالیت واحدهای رسمی و مشخص تحت نظارت وجود داشت، در کنار حمایت از تولید داخلی می‌توانستیم شرایط مناسب‌تری ایجاد کنیم.
وی ادامه داد: در این شرایط باید به سمت استفاده از ابزارهایی برویم که امکان تشخیص اصالت محصولات را فراهم می‌کنند. بخشی از فعالان صنعت هم‌اکنون از این فرآیندها و ابزارها استفاده می‌کنند، اما هنوز این موضوع در همه بخش‌های صنعت به شکل گسترده اجرا نمی‌شود. صنعت باید فرآیندهای مربوط به اصالت و رهگیری محصولات را به صورت کامل اجرا کند و مردم نیز باید روش‌های تشخیص اصالت محصولات را یاد بگیرند تا بتوانند فرآورده‌های ایمن و واقعی را خریداری و مصرف کنند.
پیرصالحی با تأکید بر جدی بودن سازمان غذا و دارو در مورد محصولات بهداشتی، تصریح کرد: ما به هیچ عنوان از شاخص‌های کیفیت و ایمنی کوتاه نمی‌آییم، اما در عین حال لازم است برخی فرآیندها تسهیل شود تا صنعت بتواند چابک‌تر فعالیت کند، شرایط مناسب‌تری برای فعالیت داشته باشد و محصولات را با سهولت بیشتری به دست مصرف‌کننده برساند.
وی با اشاره به ظرفیت صادراتی صنعت آرایشی و بهداشتی اظهار کرد: بخش قابل‌توجهی از محصولات بهداشتی تولید کشور در کشورهای همسایه و حتی خارج از منطقه مصرف می‌شود و باید تلاش کنیم فرآورده‌های آرایشی نیز بتوانند به چنین جایگاهی در بازارهای صادراتی برسند.
پیرصالحی تأکید کرد: باید به سمت استفاده علمی و منطقی از فرآورده‌های آرایشی ـ بهداشتی حرکت کنیم. نمایشگاه و رویدادهای علمی و تخصصی جانبی آن می‌توانند در افزایش آگاهی، شناخت صحیح محصولات و استفاده درست از آنها نقش مؤثری داشته باشند.
بی‌اعتمادی به برندهای داخلی
تأکید سازمان غذا و دارو بر استفاده از محصولات ایرانی، در حالی صورت می گیرد که بازار، میل چندانی به برندهای ایرانی ندارد و در اغلب موارد، مصرف‌کنندگان ترجیح می‌دهند محصول خارجی خریداری کنند، حتی با وجود شک در مورد اصالت آن.
سمیرا. م، خانم شاغل در یک مجموعه فرهنگی به خبرنگار اطلاعات گفت: بخش قابل‌توجهی از اعتماد من برای انتخاب لوازم آرایشی، به تجربه دوستان و اطرافیانم و توصیه‌های آنها برمی‌گردد و بخش دیگری از این اعتماد، به شناختی که از برندها دارم.
وی افزود: با افزایش وحشتناک قیمت‌ها، استفاده از برخی برندهای باکیفیت ممکن نیست و ناچار به جایگزینی با برندهای با سابقه کمتر شده‌ام که در انتخاب آنها باز هم به تجربه دوستان و اطرافیان اتکا می‌کنم.
این خانم به برندهای داخلی نیز اشاره کرد و توضیح داد: در سال‌های اخیر برخی شرکت‌های داخلی هم با تبلیغات، مشتریانی به دست آورده‌اند. تجربه خود من در استفاده از محصولات آنها رضایت‌بخش نبود.
وی تأکید کرد: من محصولات خارجی ولو درجه چندم را به انواع داخلی ترجیح می‌دهم.
گفتگو با چند بانوی دیگر نیز با پاسخ‌های مشابه مواجه شد. از جمله خانمی که گفت: سال‌هاست لوازم آرایش را از یک فروشگاه که به فروشنده آن اعتماد دارم تهیه می‌کنم و او محصولات خارجی را پیشنهاد می دهد. وی از نتیجه کار خود ابراز رضایت کرد.
یک بانوی دیگر نیز تأکید کرد برندهای داخلی را با شک و تردید خریداری و عموما از برندهای شناخته‌شده خارجی استفاده می‌کند. وی گفت: عموما تبلیغات برندهای خارجی را از صفحات رسمی آنها در شبکه‌های اجتماعی دنبال می‌کنم.
***
وجود انواع لوازم آرایشی ـ بهداشتی تقلبی و قاچاق در بازار، دو دلیل مشخص دارد، یکی کمبود محصول رسمی و دیگری فقدان نظارت ساختاری. یکی از آخرین آمارهای مرتبط با میزان مصرف لوازم آرایشی در ایران، مربوط به سال ۱۴۰۴ است. بر اساس این آمار، ایران یکی از بازارهای پرمصرف لوازم آرایشی در منطقه به شمار می‌رود. به‌طوری‌که از مجموع ۷.۲ میلیارد دلار بازار لوازم آرایشی خاورمیانه، حدود ۲.۱ میلیارد دلار سهم ایران است و کشورمان از نظر میزان مصرف در جهان رتبه هفتم را دارد. همچنین، ایرانی‌ها به‌طور متوسط ۴.۵ درصد از درآمد سالانه خود را صرف خرید لوازم آرایشی می‌کنند.
با این حال، نسل جدید از لوازم آرایشی کمتر استفاده می‌کند، اما نباید فراموش کرد نکته مهم، کیفیت محصولات بهداشتی نظیر انواع کرم‌های ضد آفتاب است که به دلیل نقش آنها در سلامتی، انواع تقلبیشان می‌تواند آسیب‌های بیشتری برساند.
