روایت نخستین رویداد «رعنا» در مسیر عبور از بحران آب
نخستین رویداد رعنا با هدف حل یکی از معضلات مناطق محروم در حوزه آب و انرژی برگزار شد که خروجی آن نصب دستگاه نوآورانه آب شیرین کن یک شرکت دانش بنیان بود.
به گزارش توسعه برند به نقل از موسسه دانش‌بنیان برکت، در بسیاری از مناطق کم‌برخوردار کشور، چالش‌هایی همچون کمبود آب آشامیدنی سالم، محدودیت دسترسی به انرژی، ضعف زیرساخت‌های بهداشتی و آموزشی و محرومیت از خدمات پایه، تنها با روش‌های سنتی قابل حل نیست و نیاز به ایده‌هایی دارد که بتوانند فناوری را در کنار مشارکت اجتماعی قرار دهند.
با همین رویکرد، نخستین دوره رویداد «عصر نوآوری اجتماعی رعنا» با همکاری موسسه دانش‌بنیان برکت و مجموعه «صد استارتاپ» شکل گرفت تا بستری برای پیوند میان فناوری، نوآوری اجتماعی و نیازهای واقعی مناطق محروم ایجاد کند. این رویداد تلاش کرد با گردهم آوردن شرکت‌های دانش‌بنیان، استارتاپ‌ها، پژوهشگران، دانشگاهیان، فعالان اجتماعی و نهادهای اجرایی، زمینه‌ای فراهم کند تا ایده‌های نوآورانه از مرحله ارائه فراتر رفته و به راهکارهایی قابل اجرا برای رفع محرومیت تبدیل شوند.
رعنا از همان آغاز، خود را صرفا یک رویداد رقابتی تعریف نکرد؛ بلکه ماموریت اصلی آن ایجاد یک زیست‌بوم پایدار برای شناسایی مسائل، ارزیابی راهکارها، حمایت از طرح‌های برتر و اتصال آن‌ها به نهادهای اجرایی و حامیان بود. در این چارچوب، موضوعاتی همچون آب، انرژی، سلامت، آموزش، تغذیه، مسکن و توسعه کسب‌وکارهای محلی به عنوان محورهای اصلی فعالیت این سکو تعیین شد تا نوآوری مستقیماً در خدمت ارتقای کیفیت زندگی مردم قرار گیرد.
آغاز مسیر با بحران آب و انرژی
نخستین دوره رعنا با تمرکز بر دو موضوع آب و انرژی برگزار شد؛ دو حوزه‌ای که از مهم‌ترین چالش‌های مناطق کم‌برخوردار کشور به شمار می‌روند و بسیاری از مشکلات اجتماعی و اقتصادی این مناطق نیز از آن‌ها نشأت می‌گیرد.
در این دوره، برگزارکنندگان تلاش کردند به جای تمرکز بر ایده‌های صرفا پژوهشی، از طرح‌هایی حمایت کنند که قابلیت اجرا در میدان، توسعه در مقیاس ملی و ایجاد اثر اجتماعی پایدار را داشته باشند به همین دلیل، شاخص‌هایی مانند میزان نوآوری، امکان پیاده‌سازی، مقیاس‌پذیری، پایداری، تکرارپذیری و اثرگذاری اجتماعی در فرآیند ارزیابی طرح‌ها مورد توجه قرار گرفت.
مراسم افتتاحیه نخستین دوره رعنا که خردادماه ۱۴۰۴ برگزار شد، از همان ابتدا با استقبال گسترده شرکت‌های دانش‌بنیان، تیم‌های فناور و پژوهشگران مواجه شد. فراخوان ملی این رویداد با هدف شناسایی راهکارهای نوآورانه برای حل مسائل مناطق محروم منتشر شد و صدها تیم از سراسر کشور ایده‌ها و محصولات خود را برای حضور در رقابت ارسال کردند.
- بیشتر بخوانید:
دبیر رویداد رعنا: راه‌حل محرومیت‌زدایی از پیوند مردم، مسئله و دانش می‌گذرد
«رعنا»؛ سکویی برای توانمندسازی ۲ هزار تیم نوآور و ۳۰ میلیارد تومان منفعت جمعی در مناطق کم‌برخوردار
از بیش از ۳۰۰ طرح تا انتخاب ۹ تیم نهایی
فرآیند اجرایی رویداد رعنا در چند مرحله طراحی شده بود تا تنها طرح‌هایی به مرحله نهایی راه پیدا کنند که علاوه بر نوآوری، قابلیت اجرای عملی نیز داشته باشند.
در نخستین گام، ساختار اجرایی، آیین‌نامه داوری و چارچوب ارزیابی طرح‌ها تدوین شد و پس از آن فراخوان عمومی در سطح کشور منتشر شد. محورهای این فراخوان بر اساس نیازهای واقعی مناطق کم‌برخوردار تعیین شده بود و موضوعاتی مانند تامین آب آشامیدنی، انرژی پایدار، سلامت، آموزش، توانمندسازی، کشاورزی و فناوری‌های نوین را در بر می‌گرفت.
در ادامه، بیش از ۳۰۰ طرح و تیم فناور مورد بررسی اولیه قرار گرفتند. پس از ارزیابی‌های کارشناسی، حدود ۳۰ طرح تخصصی حوزه آب وارد مرحله بررسی دقیق شدند و در نهایت ۹ تیم به عنوان راه‌یافتگان مرحله نهایی انتخاب شدند تا دستاوردهای خود را در روز برگزاری رویداد در برابر داوران، متخصصان و نهادهای حامی ارائه کنند.
پیش از داوری نهایی نیز برای تیم‌های منتخب، جلسات مشاوره تخصصی و کارگاه‌های بازنگری برگزار شد تا طرح‌ها از نظر فنی، اقتصادی و اجرایی تکمیل شوند و با آمادگی بیشتری در مرحله نهایی حضور پیدا کنند. این رویکرد نشان می‌داد هدف رعنا تنها انتخاب یک برنده نیست، بلکه ارتقای کیفیت ایده‌ها و افزایش شانس موفقیت آن‌ها در مرحله اجرا نیز بخش مهمی از ماموریت این رویداد به شمار می‌رود.
- بیشتر بخوانید:
ارسال ۲۰۰ طرح به سومین رویداد «رعنا» / طرح‌های منتخب در حاشیه نمایشگاه اینوتکس معرفی می‌شوند
نورهان انرژی؛ راهکاری فناورانه برای یکی از حیاتی‌ترین نیازهای مناطق محروم
پس از طی مراحل ارزیابی و داوری، هیأت داوران از میان ۹ طرح راه‌یافته به مرحله نهایی، شرکت دانش‌بنیان نورهان انرژی را به عنوان برگزیده نخستین دوره رویداد «رعنا» معرفی کرد؛ انتخابی که بیش از هر چیز بر قابلیت اجرای میدانی، نوآوری فناورانه، پایداری و امکان توسعه این فناوری در مناطق کم‌برخوردار استوار بود.
طرح برگزیده، سامانه‌ای سیار برای تصفیه آب است که بدون نیاز به شبکه برق و زیرساخت‌های متداول، تنها با استفاده از انرژی خورشیدی قادر به تولید آب سالم و قابل شرب است. این سامانه برای مناطقی طراحی شده که دسترسی به شبکه آب‌رسانی یا برق وجود ندارد و ساکنان آن ناچار به استفاده از منابع آب غیربهداشتی هستند.
فناوری به‌کاررفته در این سامانه بر پایه غشاهای بومی طراحی شده و قابلیت حذف میکروارگانیسم‌ها، آلودگی‌های میکروبی و فلزات سنگین را دارد. همچنین مصرف پایین انرژی، امکان جابه‌جایی آسان و راه‌اندازی سریع، این سامانه را به گزینه‌ای مناسب برای مناطق محروم و حتی شرایط بحرانی مانند سیل، زلزله و دیگر حوادث طبیعی تبدیل کرده است.
بر اساس برآوردهای ارائه‌شده، این دستگاه می‌تواند با حداقل ظرفیت تصفیه ۴۰ لیتر آب در مدت ۱۰ ساعت، نیاز آب آشامیدنی حدود ۲۵ خانوار چهار نفره یا یک روستای نزدیک به ۱۰۰ نفر را تأمین کند؛ ظرفیتی که می‌تواند بخشی از مشکل دسترسی به آب سالم در مناطق فاقد زیرساخت را برطرف سازد.
یکی از ویژگی‌های قابل توجه این طرح، اتکا به فناوری بومی بود؛ موضوعی که علاوه بر کاهش وابستگی به نمونه‌های خارجی، امکان تولید، توسعه و استقرار گسترده‌تر این سامانه‌ها را در نقاط مختلف کشور فراهم می‌کند.
از انتخاب تا اجرای میدانی
حمایت از طرح برگزیده تنها به اهدای جایزه محدود نشد. در پایان رویداد، برای اجرای میدانی این فناوری نیز برنامه‌ریزی شد و تفاهم‌نامه همکاری با شرکت نورهان انرژی به امضا رسید تا مسیر تبدیل ایده به یک پروژه عملیاتی هموار شود.
در همین راستا، موسسه دانش‌بنیان برکت علاوه بر اختصاص ۷۰۰ میلیون تومان برای حمایت از اجرای طرح، پشتیبانی لازم را برای استقرار این سامانه در مناطق هدف در دستور کار قرار داد؛ اقدامی که نشان می‌داد فلسفه رعنا، حمایت از طرح‌هایی است که بتوانند از فضای رویداد خارج شده و در میدان عمل اثرگذار باشند.
موفقیت نورهان انرژی، در واقع نمونه‌ای از رویکرد اصلی رعنا بود؛ رویکردی که تلاش می‌کند به جای انتخاب ایده‌های صرفا پژوهشی، راهکارهایی را مورد حمایت قرار دهد که امکان اجرا، توسعه و تکرار در سایر مناطق کشور را داشته باشند.
فراتر از یک رقابت؛ شکل‌گیری یک شبکه نوآوری
یکی دیگر از ویژگی‌های نخستین دوره رعنا، ایجاد ارتباط میان شرکت‌های دانش‌بنیان، نهادهای اجرایی، فعالان اجتماعی و مجموعه‌های حامی بود؛ ارتباطی که فرصت مناسبی برای معرفی فناوری‌ها، تبادل تجربه و شکل‌گیری همکاری‌های جدید فراهم کرد.
برگزارکنندگان از همان ابتدا تاکید داشتند که رعنا یک رویداد مقطعی نیست، بلکه آغاز فرآیندی مستمر برای شناسایی و حمایت از ایده‌های نوآورانه است، به همین دلیل، امکان ثبت‌نام و معرفی طرح‌های جدید حتی پس از پایان رویداد نیز ادامه یافت تا مسیر جذب ایده‌های فناورانه متوقف نشود.
در این چارچوب، برای طرح‌های منتخب پرونده‌های تخصصی تهیه شد تا علاوه بر حمایت مالی، زمینه معرفی آن‌ها به نهادهای دولتی، مجموعه‌های خصوصی و سازمان‌های متقاضی خرید خدمت یا اجرای پروژه نیز فراهم شود. این رویکرد، رعنا را از یک رقابت صرف فراتر برد و آن را به سکویی برای اتصال نوآوران به نیازهای واقعی جامعه تبدیل کرد.
نمایشگاهی از فناوری‌های کاربردی برای حل بحران آب
همزمان با برگزاری نخستین دوره رویداد «رعنا»، نمایشگاهی تخصصی نیز برگزار شد که در آن ۹ شرکت دانش‌بنیان و مجموعه فناور، تازه‌ترین دستاوردهای خود را در حوزه آب، انرژی و فناوری‌های نوین به نمایش گذاشتند. این بخش از رویداد، فرصتی بود تا راهکارهای ارائه‌شده تنها در قالب ایده باقی نمانند و مدیران، کارشناسان، نهادهای حامی و فعالان حوزه فناوری از نزدیک با ظرفیت‌های موجود برای حل مسائل مناطق محروم آشنا شوند.
بخش قابل توجهی از فناوری‌های ارائه‌شده به حوزه تأمین آب سالم اختصاص داشت. شرکت فناوران شریف سامانه‌های تولید آب شرب ویژه مناطق محروم را معرفی کرد و جهاددانشگاهی زنجان نیز با ارائه سامانه‌های هوشمند پایش برخط کیفیت آب، نانوحسگرهای تشخیص آلودگی و آب‌شیرین‌کن‌های پیشرفته، راهکارهایی برای ارتقای کیفیت منابع آب ارائه داد.
در حوزه تصفیه آب و مدیریت منابع آبی نیز شرکت رادین فناور فناوری‌های نوین تصفیه فاضلاب و حذف فلزات سنگین را به نمایش گذاشت و نانوغشاکاران صنعت سامانه‌های تصفیه آب سیار و فیلترهای نانوساختار را معرفی کرد که بدون نیاز به برق، قابلیت تأمین آب سالم در شرایط اضطراری را دارند.
علاوه بر این، نورهان انرژی به عنوان شرکت برگزیده رویداد، فناوری تصفیه آب خورشیدی خود را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داد و آوید انرژی ماندگار نیز آخرین دستاوردهای خود در حوزه فناوری‌های حرارتی و غشایی برای تصفیه آب و بهینه‌سازی مصرف انرژی را ارائه کرد.
در بخش مدیریت مصرف آب، شرکت پیشران کشت تراوا با معرفی آب‌شیرین‌کن‌های صنعتی و سامانه‌های آبیاری زیرسطحی، راهکارهایی برای کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی ارائه داد و پایا نیز فناوری‌های نوین خود در زمینه تولید فیلترهای صنعتی و سامانه‌های کنترل کیفیت را معرفی کرد.
در کنار شرکت‌های فناور، بنیاد هاسب نیز با ارائه تجربه‌های میدانی خود در اجرای پروژه‌های آب‌رسانی، لایروبی قنوات، احداث سیل‌بند و توسعه زیرساخت‌های محلی، نقش مشارکت‌های مردمی و ظرفیت‌های بومی را در حل بحران آب به نمایش گذاشت؛ حضوری که نشان می‌داد توسعه پایدار تنها با فناوری محقق نمی‌شود و مشارکت جوامع محلی نیز یکی از ارکان اصلی موفقیت این طرح‌هاست.
بستری برای شکل‌گیری همکاری‌های جدید
نمایشگاه جانبی رعنا تنها محلی برای معرفی محصولات و فناوری‌ها نبود، بلکه به فضایی برای گفت‌وگو، تبادل تجربه و شبکه‌سازی میان شرکت‌های دانش‌بنیان، مدیران دستگاه‌های اجرایی، سرمایه‌گذاران، نهادهای حمایتی و فعالان حوزه نوآوری تبدیل شد.
حضور همزمان شرکت‌های فناور، مجموعه‌های مردم‌نهاد و نمایندگان نهادهای تصمیم‌گیر، فرصت مناسبی برای بررسی زمینه‌های همکاری مشترک و توسعه پروژه‌های آینده فراهم کرد. بسیاری از گفت‌وگوهای شکل‌گرفته در این بخش، بر استفاده از ظرفیت فناوری برای رفع چالش‌های مناطق محروم، به‌ویژه در حوزه آب، متمرکز بود و نشان داد که حل این مسائل نیازمند همکاری مستمر میان بخش‌های مختلف است.
آغاز مسیری فراتر از یک رویداد
نخستین دوره «عصر نوآوری اجتماعی رعنا» نشان داد که بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآوران اجتماعی می‌تواند مسیر تازه‌ای برای حل مسائل مناطق کم‌برخوردار کشور ایجاد کند. از شناسایی بیش از ۳۰۰ طرح و انتخاب ۹ تیم برتر تا حمایت از اجرای یک فناوری بومی برای تأمین آب سالم، این رویداد تلاش کرد فاصله میان ایده و اجرا را کاهش دهد و نوآوری را به میدان عمل بیاورد.
دستاوردهای این دوره، رعنا را از یک رقابت فناورانه فراتر برد و آن را به سکویی برای پیوند میان نیازهای واقعی جامعه، توان علمی و فناوری کشور و ظرفیت نهادهای حمایتی تبدیل کرد؛ سکویی که تجربه موفق نخستین دوره آن، زمینه‌ساز ادامه این مسیر و برگزاری دوره دوم با محوریت سلامت و سوءتغذیه شد و نشان داد نوآوری اجتماعی، زمانی اثرگذار خواهد بود که به راهکارهای عملی و پایدار برای بهبود کیفیت زندگی مردم منجر شود.
