واکاوی راهاندازی «بیمه پرسپولیس» در چارچوب اقتصاد ورزش و تجربیات جهانی
به گزارش توسعه برند، هرچند ورود برندهای ورزشی به صنعت بیمه در دنیا سابقه دارد، اما عمدتا به شکل همکاری راهبردی (شراکت) بین باشگاهها و شرکتهای بیمهگر معتبر تعریف میشود، نه تاسیس مستقیم شرکت بیمه توسط باشگاه!
در این راستا مرور تجربه جهانی نشان میدهد موفقیت این مدل نیازمند پیشنیازهایی مانند “حاکمیت شرکتی شفاف، ثبات حقوقی و بلوغ دادههای هواداری” است. این در حالی است که در شرایط کنونی اقتصاد ایران و ساختار مالکیت باشگاههای دولتی، باشگاه پرسپولیس با فرصتهایی نظیر بهرهمندی از سرمایه اجتماعی عظیم و تهدیدهایی نظیر قوانین بالادستی و ریسکهای حاکمیتی مواجه است.
“”توسعه برند را در بله و سروش پلاس دنبال کنید””
تجربه جهانی: از اسپانسری تا مالکیت ریسک
در سطح جهانی، صنعت بیمه و ورزش رابطه عمیق و استراتژیکی دارند. تحقیقات نشان میدهد سهم صنعت بیمه از بازار اسپانسری ورزشی جهان به حدود ۳۹ درصد میرسد و تنها در فوتبال، سالانه ۴۰۰ میلیون دلار جابهجا میشود. با این حال، ساختار این رابطه عمدتا به سه دسته تقسیم میشود:
۱. اسپانسری و نامگذاری (Brand Activation): شرکتهایی مانند آلیانتس(Allianz) با ورزشگاهها یا لیگها همکاری نامگذاری میکنند.
۲. مدیریت ریسک و کارگزاری (Brokerage): شرکت Gallagher به عنوان همکار رسمی راگبی استرالیا، نه تنها حامی مالی است، بلکه مدیریت پوشش بیمه آسیبدیدگان، بدهی و دارایی باشگاهها را بر عهده دارد. در این مدل، باشگاه “مشتری” شرکت بیمه است.
۳. ارائه محصولات تخصصی (Niche Underwriting): شرکتهایی مانند Rednil در آمریکا، صرفا بر بیمه اماکن ورزشی خاص (مانند سالنهای بولینگ یا باشگاههای پیکلبال) تمرکز کردهاند و با درک عمیق از ریسکهای آن ورزش، به سودآوری رسیدهاند.
در این میان نکته حائز اهمیت این است که در هیچیک از مدلهای موفق جهانی، باشگاه فوتبال مستقیما اقدام به “صدور مجوز بنگاه بیمه” نمیکند, و حرفهایترین حالت ممکن، ایجاد یک «برنامه بیمه سفارشی» (Captive Insurance) یا کارگزاری تخصصی است که ریسک هواداران، بازیکنان و داراییهای باشگاه را مدیریت میکند. بر این اساس باشگاه پرسپولیس در حال ورود به حوزه “کارآفرینی مالی” است، که این اقدام حتی در لیگهای پیشرفته جهان نیز به دلیل پیچیدگیهای رگولاتوری نادر است.
پیشنیازهای موفقیت پرسپولیس در این راه
بر اساس یافتههای علمی پژوهشهای داخلی در مورد پایداری مالی باشگاههای ایرانی و مدلهای موفق جهانی، موفقیت پروژه «بیمه پرسپولیس» منوط به سه پیشنیاز اساسی است:
۱. تفکیک حاکمیت شرکتی از حاکمیت ورزشی: تحقیقات داخلی نشان میدهد «راهبردهای مدیریتی» مهمترین عامل پایداری مالی باشگاهها است و در این میان، بیمه، کسبوکاری با ماهیت «اعتماد و ریسک» است. از این رو، هیئت مدیره این شرکت نمیتواند شبیه هیئت مدیره باشگاه مدیریت شود. بنابراین باشگاه پرسپولیس نیازمند استخدام مدیران حرفهای بیمه با اختیارات کامل (حتی اگر بازیکن گرانقیمت نبندند) است.
۲. بلوغ سامانه هواداری (Database Monetization): در دنیا، بیمههای ورزشی از طریق فروش بیمهنامه به هواداران (مانند بیمه تماشاگران یا بیمه تجهیزات) به درآمد میرسند. به همین دلیل موفقیت باشگاه پرسپولیس نیازمند سیستمی است که مثلا بداند چه تعداد از ۱۰ میلیون هوادارش، خودروی مدل خاصی دارند یا در مشاغل پرریسک فعالیت میکنند. بنابراین بدون “دادههای شفاف هواداری”، ارائه بیمه نامه هدفمند غیرممکن است.
۳. شفافیت مالی و قوانین بالادستی: مقالات علمی داخلی اذعان دارند قوانین بالادستی یکی از موانع اصلی موفقیت مالی است؛ و در این میان شرکت بیمه پرسپولیس باید در چارچوب قوانین بیمه مرکزی ایران فعالیت میکند. بدین جهت باشگاه نمیتواند از مزیت «خودتحریمی» (Self-regulation) استفاده کند و باید تابع نرخهای مصوب و قوانین رقابتی بازار باشد.
فرصتهای این تصمیم
سرمایه اجتماعی برند (Brand Trust): در صنعت بیمه، اعتماد حرف اول را میزند؛ و در این راستا پرسپولیس به عنوان یک نماد فراگیر، از مزیت اعتماد هواداران برخوردار است که میتواند نرخ تبدیل (Conversion Rate) بالایی در فروش بیمهنامه داشته باشد.
اقتصاد مقیاس هواداری: پرسپولیس بزرگترین بازار هدف (Market Cap) را در ورزش ایران دارد. بنابراین ارائه بیمههای مختلف به آنها یک فرصت طلایی است.
کاهش وابستگی به درآمدهای دولتی: این پروژه مصداق عینی «خصوصیسازی و تجاریسازی» است که پژوهشگران آن را محور توسعه فوتبال ایران میدانند.
تهدیدهای این تصمیم
ورود به بازار انحصاری: بازار بیمه ایران ساختاری انحصاری و نیمه دولتی دارد. ورود یک باشگاه فوتبال ممکن است با واکنش رقابتی شدید شرکتهای بزرگ بیمه مواجه شود که توانگری مالی و نفوذ سیاسی بالاتری دارند .
معضل «برندسازی صرف»: تجربه جهانی نشان داده است اگر باشگاه تنها از برند بیمه خود برای تبلیغات استفاده کند و پاسخگوی «مسیر خدمات ریسک» (risk-service pathway) نباشد، پروژه شکست میخورد؛ و هوادارِ زیر باران مانده که خسارتش دیر پرداخت میشود، دیگر به نام پرسپولیس اعتماد نمیکند.
جایگاه بیمه در اقتصاد ایران
در مجموع باید گفت در شرایطی باشگاه پرسپولیس این روزها با رویای راهاندازی «بیمه پرسپولیس» به فکر توسعه تجاری و درآمدزایی باشگاه است که در شرایط کنونی اقتصاد ایران که با تورم و کاهش قدرت خرید مواجه است، صنعت بیمه به عنوان یک “ابرابزار تامین مالی خرد” شناخته میشود.
از این رو ورود پرسپولیس به حوزه بیمه یک نوآوری مرزی (Frontier Innovation) محسوب میشود. با این حال، تجربه دنیا نشان میدهد موفقیت در این مسیر به «فوتبال» ربط ندارد، بلکه به «اقتصاد خرد» و «مدیریت حرفهای» ربط دارد.
بنابراین باشگاه پرسپولیس و مدیرانش برای موفقیت باید این شرکت را از باشگاه جدا و مستقل اداره کند؛ به جای رقابت مستقیم با بیمههای بزرگ، روی “ریسکهای خاص ورزش” (مانند بیمه مصدومیت تماشاگران در سکوها یا بیمه لغو اردوها) تمرکز کند؛ و از این پروژه به عنوان پیشزمینهای برای ورود به بازارهای مالی و تجاری و شفافیت مالی استفاده کند، نه صرفا یک منبع درآمد جانبی. در غیر این صورت، «بیمه پرسپولیس» صرفا یک تغییر برند در نمایندگی بیمهای قدیمی خواهد بود و نه یک انقلاب اقتصادی در اردوی قرمزها!
منبع: تجارت نیوز
