طرح آتف؛ مسیر توانمندسازی پژوهشگران و شکلگیری شبکههای ملی حل مسئله

معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تشریح اهداف و برنامههای طرح آزمایشگاههای تحقیقات فردی (آتف)، از شناسایی ۲۲۶ راهبر پژوهشی در کشور خبر داد و گفت: این طرح با هدف حمایت از پژوهشگران برجسته، تقویت زیرساختهای تحقیقاتی، تشکیل گروههای پژوهشی همافزا و در نهایت ایجاد آزمایشگاههای کلیدی ملی برای پاسخگویی به مسائل کشور اجرا میشود.
به گزارش توسعه برند، سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست راهبران آزمایشگاههای تحقیقات فردی (آتف)، با اشاره به آغاز این طرح از اسفندماه سال گذشته اظهار کرد: آتف با هدف شناسایی پژوهشگران توانمندی شکل گرفته است که با وجود برخورداری از ظرفیتهای علمی و پژوهشی قابل توجه، حمایتهای معمول دانشگاهها پاسخگوی نیازهای تحقیقاتی آنها نیست.
وی افزود: این طرح در چهار مرحله دنبال میشود؛ نخست شناسایی پژوهشگران برجسته، سپس حمایت مالی از طریق اعطای گرنت، در ادامه تشکیل گروههای پژوهشی همافزا یا SSG و در نهایت حرکت به سمت ایجاد آزمایشگاههای کلیدی ملی با استفاده از منابع و حمایتهای بیروندانشگاهی.
ابطحی با بیان اینکه تاکنون ۲۲۶ راهبر پژوهشی در کشور شناسایی شدهاند، گفت: تربیت دانشجویان باکیفیت، هدایت پارساهای نوآورانه، کمک به شکلگیری هستههای فناوری، برخورداری از خروجیهای معتبر علمی و توسعه ارتباطات بینالمللی از جمله معیارهای انتخاب پژوهشگران در این طرح است.
معاون پژوهشی وزارت علوم سه مسیر ورود به آتف را معرفی دانشگاهها، فراخوان عمومی و فراخوانهای موضوعی عنوان کرد و افزود: پژوهشگران میتوانند سالانه دو بار از طریق فراخوان عمومی درخواست خود را ارائه دهند. همچنین با ورود صنایع پتروشیمی، فولادی و معدنی به این طرح، زمینه حمایت موضوعی از آزمایشگاههای تحقیقاتی فراهم شده و فراخوان حوزه ساخت افزایشی نیز در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به سازوکار مالی طرح اظهار کرد: گرنت پایه آتف در سال نخست یک میلیارد تومان تعیین شده و راهبران مشمول تاکنون ۷۰ درصد این اعتبار را دریافت کردهاند. از سال دوم نیز با مشارکت همکار دانشیار همسو، ۲۰ درصد و با حضور همکار جوان و جدیدالاستخدام، ۱۵ درصد به اعتبار گرنت افزوده میشود. افزایش سالانه اعتبار و ارزیابی عملکرد پژوهشگر نیز در ادامه حمایتها لحاظ خواهد شد.
ابطحی خرید تجهیزات آزمایشگاهی، جذب پژوهشگر پسادکتری، تهیه منابع علمی، حمایت از دانشجویان، پرداخت حق عضویت مجامع علمی و حضور در کنفرانسها را از جمله موارد هزینهکرد این اعتبار دانست و تأکید کرد که گرنت مستقیماً در اختیار پژوهشگر قرار میگیرد.
وی همچنین از پیگیری تسهیلات تکمیلی برای راهبران آتف خبر داد و گفت: بهرهمندی از معافیتهای مالیاتی، پذیرش پژوهشی بودن قراردادها، حمایت صندوقهای پژوهش و فناوری و تسهیلات بانکی از جمله ظرفیتهایی است که برای تقویت حمایت از پژوهشگران دنبال میشود.
معاون پژوهشی وزارت علوم با تأکید بر نقش دانشگاهها در موفقیت این برنامه افزود: دانشگاهها باید ضمن پایش دقیق عملکرد راهبران، از ظرفیت علمی آنها در شوراهای آموزشی و پژوهشی استفاده کنند و زمینه ارتباط مستقیم پژوهشگران با معاونتهای پژوهشی و دستگاههای اجرایی استانها را فراهم آورند.
ابطحی در ادامه، تشکیل شبکههای پژوهشی همافزا را مهمترین گام بعدی طرح آتف دانست و تصریح کرد: این شبکهها میتوانند سالانه پنج برابر گرنت آتف اعتبار دریافت کنند و بهعنوان گروههای حل مسائل کلان کشور فعالیت داشته باشند.
وی با اشاره به محدودیتهای ایجاد ساختارهای پژوهشی جدید در دانشگاهها خاطرنشان کرد: آتف نباید به حمایت مالی کوتاهمدت از پژوهشگران محدود شود، بلکه باید به ساختاری پایدار برای توسعه پژوهش و تقویت همکاریهای علمی تبدیل شود؛ ساختاری که بتواند ظرفیتهای فردی را در قالب شبکههای مشترک به راهکارهای عملی برای حل مسائل منطقهای و ملی پیوند دهد.