دیجیکالا از گروه اسنپ شکایت کرد: کشمکش در بازار سوپرمارکت آنلاین
دیجیکالا ادعا میکند اسنپ با رفتارهای انحصارطلبانه، رقابت و حق انتخاب فروشندگان را در بازار سوپرمارکت آنلاین تهدید میکند.
سرویس ارسال فوری دیجیکالا (جت) شکایتی را در سامانه ثبت شکایت شورا (مرکز ملی رقابت) با ادعای رفتارهای انحصارگرایانه اسنپمارکت ثبت کرده است.
به گزارش توسعه برند به نقل از زومیت؛ دیجیکالا در شکایت خود مدعی شده است که فشارهایی روی برخی کسبوکارهای کوچک و بزرگ فعال در همه زمینهها اعم از سوپرمارکتها و پروتئینیها و نانواییها از سوی اسنپ در حال رخ دادن است. در همین راستا سرویس ارسال فوری دیجیکالا (جت) تصمیم گرفته تا نسبت به چنین اقداماتی از گروه اسنپ شکایت کند و شکایتش را در سامانه ثبت شکایت شورا و مرکز ملی رقابت ثبت کرده است.
رضا غضنفری، معاون تجارت سریع دیجیکالا، در گفتوگو با زومیت توضیح داد که رأی شورای رقابت علیه انحصارطلبی رفتار اسنپ (در پروندههای پیشین) صادر شد این مجموعه از این رفتارها عقب کشید اما حالا که مدت زمانی از صدور این حکم گذشته این رفتارها تشدید پیدا کرده است.
معاون تجارت سریع دیجیکالا در ادامه با بیان این که «در برخی مواقع رفتارهای انحصارطلبانه اسنپ بدتر از قبل شده است» اضافه کرد:
طی تماسهایی که فروشگاهها با ما داشتند آنها اخطارهایی از اسنپمارکت و اسنپفود دریافت کردند که اگر همکاریشان را با دیجیکالا جت یا سایر پلتفرمهای آنلاین سوپرمارکتی قطع نکنند؛ تسویه حساب با آنها صورت نخواهد گرفت.
– رضا غضنفری، معاون تجارت سریع دیجیکالا
او اضافه میکند: «تهدید به جریمه، افزایش دوره پرداخت، افزایش کمیسیون، بستن اکانت و… از جمله تهدیدهای دیگر به این مجموعهها است. این اتفاق نه فقط برای سوپرمارکتها بلکه برای برخی قنادیها، پروتئینیها و نانواییها و… هم رخ میدهد.»
غضنفری در پاسخ به این پرسش که عکسالعمل فروشگاهها در برابر این موضوع چیست به زومیت گفت: «برخی بهسرعت قطع همکاری میکنند و برخی نیز با وجود این که دوست دارند در پلتفرم ما هم کار کنند بهناچار مجبور به حذف خود از پلتفرم ما و قطع همکاری میشوند. در برخی مواقع هم اتفاقی که رخ داده این است که فروشگاه وارد کشمکش با اسنپ شده و شاید چند روزی در این پلتفرم غیرفعال شود اما در نهایت دوباره مجبور به همکاری میشوند.»
معاون تجارت سریع دیجیکالا با اعلام این که این شرکت از این رفتار گروه اسنپ شکایت قانونی ثبت کرده میگوید: «اسنپ برخلاف رأی شورای رقابت عمل میکند و ما هم بر همین مبنا شکایت کردیم تا جلوی این رفتار را بگیریم.»
او در ادامه این گفتوگو با اشاره به شرایط اقتصادی فعلی توضیح داد: «در روزهایی که فشار تورمی و کاهش قدرت خرید بر دوش مصرفکننده سنگینی میکند و حاشیه سود فروشنده هم به حداقل رسیده، وجود یک فضای رقابتی واقعی بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.»
به باور غضنفری، رقابت سالم میان پلتفرمهاست که میتواند کمیسیونها را منطقی نگه دارد، کیفیت خدمات را بالا ببرد و در نهایت، قیمت تمامشده برای مصرفکننده را کاهش دهد. او ادامه میدهد:
وقتی یک بازیگر بزرگ راه را بر دیگران میبندد، اولین قربانی همان فروشندهای است که با حاشیه سود اندک سر میکند و بلافاصله بعد از او، مصرفکنندهای که گزینههای کمتری برای انتخاب پیشرو دارد. در چنین شرایط اقتصادی، بستن دست رقابت یعنی گرانتر شدن سبد خانوار و آسیب دیدن کسبوکارهای خرد.
– رضا غضنفری، معاون تجارت سریع دیجیکالا
او در ادامه نیز به موضوع حق انتخاب برای فروشندهها اشاره کرده و میگوید: «فروشنده باید آزادانه تصمیم بگیرد محصولش را در کدام پلتفرمها عرضه کند و مصرفکننده هم باید بتواند بدون محدودیت، فروشگاه مورد علاقهاش را در هر اپلیکیشنی که میخواهد پیدا کند.»
به گفته غضنفری، وقتی فروشندهای مجبور میشود اسم مغازهاش را در پلتفرمی عوض کند یا پنل خود را برای چند روز ببندد تا از تنبیه پلتفرم دیگر در امان بماند، حق انتخاب از او گرفته شده است. ما انتظار داریم این حق برای هر دو طرف، چه فروشنده و چه مصرفکننده، به رسمیت شناخته شود.»
انحصارطلبی نباید عادی شود
معاون تجارت سریع دیجیکالا تاکید دارد که این پرونده فراتر از یک اختلاف میان چند شرکت است: «اشتباه است اگر این موضوع را دعوای دو پلتفرم ببینیم. آنچه امروز در بازار خردهفروشی آنلاین رخ میدهد، آینده کل این صنعت و سرنوشت دهها هزار کسبوکار خرد و متوسط و میلیونها مصرفکننده را رقم میزند. اگر امروز رویههای انحصارطلبانه عادیسازی شود، فردا دیگر صحبت از ورود بازیگران جدید، نوآوری یا حتی استارتاپهای نوظهور در این حوزه بیمعنا خواهد بود. این تصمیمی است که شکل اکوسیستم تجارت دیجیتال ایران را برای سالهای آینده تعیین میکند.»
او به موج تماسهای اخیر فروشندگان اشاره کرد: «در هفتههای اخیر تعداد تماسها، شکایتها و خوداظهاریهایی که از سوی فروشندگان دریافت میکنیم بهشکل قابل توجهی افزایش پیدا کرده. فروشندگان از تشدید فشارها، تهدید به قطع تسویهحساب، پیگیریهای تلفنی مکرر و حتی مراجعات حضوری گزارش میدهند.»
غضنفری با بیان این که «فروشندگان انتظار دارند ما در برابر این رویههای انحصارطلبانه بایستیم» اضافه میکند: «در همین راستا ما شکایت حقوقی ثبت کردهایم که بخشی از پاسخگویی ما به این فروشندههاست، اما تاکید میکنیم که این بار نباید فقط روی دوش یک شرکت باشد؛ سایر پلتفرمها، تنظیمگران و نهادهای ناظر هم باید این مسئولیت را احساس کنند. فروشندگان، اتحادیههای صنفی، تشکلهای کسبوکاری، نهادهای ناظر و اتحادیهها باید وارد میدان شوند تا روشن شود حق انتخاب فروشنده، یک خط قرمز است که هیچ پلتفرمی، صرفنظر از اندازه و سابقهاش، اجازه عبور از آن را ندارد.»
اسنپمارکت چه میگوید؟
روابط عمومی اسنپمارکت اما در برابر شکایت اسنپ به دلیل رفتار انحصارطلبانه به زومیت میگوید: «ما با ایجاد یک اکوسیستم پویا از فروشگاههای زنجیرهای، سوپرمارکتهای محلی و برندهای بزرگ، نهتنها فروش آنلاین را گسترش دادهایم، بلکه فرصتهای تازهای برای رشد کسبوکارهای سنتی و افزایش رفاه مشتریان فراهم کردهایم. چنین جایگاهی، با سابقه و نقشی که امروز در صنعت داریم، اساسا در تضاد با هرگونه رویکرد انحصارگرایانه است که در نهایت مانع از رشد پایدار بازار خواهد شد.»
این مجموعه اذعان میکند «جایگاه اسنپمارکت بهعنوان رهبر بازار خردهفروشی آنلاین کالاهای تندگردش در ایران، اساسا متفاوت از ماهیت چنین موضوعاتی است. آنچه مسیر اسنپمارکت را از روز نخست تعریف کرده، نگاه توسعهمحور، رویکرد قانونمدار و تعهد به ساختن زیرساختهایی بوده که ارزش افزودهای بزرگ برای کل صنعت خردهفروشی کشور خلق کرده است.»
روابط عمومی اسنپ مارکت در متن زیر را در برابر ادعاهایی که دیجیکالا در شکایتش مطرح کرده، در اختیار زومیت قرار داده است:
- قراردادهای بازبینی شده و شفاف با شرکای فروشگاهی
برخلاف ادعای مطرحشده، همکاری اسنپمارکت با شرکای فروشگاهی همواره بر پایه توافقهای رسمی، منافع مشترک و افزایش فروش آنها شکل گرفته است. از ابتدای سال ۱۴۰۴، تمامی قراردادهای اسنپمارکت به گونهای بازنگری شده است که محدودیتهای تجاری (که ممکن بود از نسخههای قدیمی برداشت شود) از متن قرارداد حذف شوند. این بازنگری تصمیمی راهبردی در راستای افزایش شفافیت، ارتقای استانداردهای همکاری و توسعه پایدار صنعت بوده است.
- تسویهحساب شفاف و بدون استثناء با فروشگاهها
فروشگاههای حاضر در اسنپمارکت امروز بیش از یک عضو از مارکتپلیس و یک شریک استراتژیک برای این مجموعه به شمار میآیند که همکاری با آنها در همه جنبهها از جمله زوایای مالی با رعایت دقت، انصاف و شفافیت انجام میشود. موضوع بلوکهکردن وجوه این شرکا علاوه بر آنکه مطلقاً بیاساس است، به ارتباط اسنپمارکت با شرکای فروشگاهی خدشه وارد میکند. اسنپمارکت نهتنها هیچگاه مبالغ فروشگاهها را مسدود نکرده، بلکه با ایجاد زیرساختهای فناورانه، شفافترین و قابلاتکاترین فرآیندهای تسویه را در میان بازیگران این حوزه پیادهسازی کرده است.
- پایبندی کامل به احکام و نهادهای قانونی
اسنپمارکت همواره خود را متعهد و ملزم به رعایت قانون کشور دانسته و تمامی اصلاحات و الزامات قانونی را با دقت و سرعت پیادهسازی کرده است. ما باور داریم که تنها مسیر توسعه پایدار در این صنعت، رقابت سالم در چارچوب قانون است و هر برداشتی که مغایر با این واقعیتها مطرح میشود، بیش از آن که بیانکننده شرایط واقعی بازار باشد، بازتابی از سوءتفاهم یا تحلیلهای ناقص است.
در عین حال مصادیق مستند و روشنی از نقض قوانین رقابت منصفانه از سوی برخی بازیگران وجود دارد که در صورت لزوم، قابل ارائه به نهادهای قانونی و رسانههای معتبر خواهد بود. برای نمونه، یک فروشگاه زنجیرهای (متعلق به یک گروه صنعتی) که پیشتر همکاری موفق و نزدیکی با اسنپمارکت داشت، در نامهای رسمی اعلام کرده است که به تصمیم هیات مدیره گروه (و همراستا با منافع مشترک پلتفرم رقیب اسنپمارکت) ناگزیر به توقف همکاری خود با اسنپمارکت شده است. این اسناد نشان میدهد که برخلاف ادعاهای مطرحشده، اسنپمارکت نه تنها به دنبال انحصار نیست، بلکه خود شاهد رفتارهای غیرمنصفانه در بازار خردهفروشی آنلاین بوده است.
- مدیریت حرفهای شبکه تامین
تغییرات در نحوه همکاری با فروشگاههای زنجیرهای یا محلی برای اسنپمارکت و هر پلتفرم مشابه بخشی طبیعی از مدیریت حرفهای زنجیره تأمین است. این تصمیمات صرفاً بر اساس شاخصهای عملکردی، توافقات تجاری و ملاحظات عملیاتی اتخاذ میشوند و ارتباطی با ادعاهای فشار یا انحصار ندارند. برای مثال اگر فروشگاهی موفق نشود استانداردهای اسنپمارکت در سطح خدمات را برآورده کند ممکن است از همکاری کنار گذاشته شود و یا فروشگاهی که شاخصهای رضایت مشتریان را به خوبی احراز میکند، با پیشنهادهای تشویقی مورد قدردانی قرار گیرد.
- رهبری بازار و سرمایهگذاری در فرهنگ خرید آنلاین
اسنپمارکت طی سالهای گذشته بزرگترین سرمایهگذاریها را برای توسعه فرهنگ خرید آنلاین روزانه و تحویل فوری در ایران انجام داده و به جای تمرکز بر رقابت با سایر پلتفرمها، سهم بازار از خرید آفلاین را به صورت جدی هدف قرار داده است. با این حال، ما اعتقاد داریم بازار تنها زمانی رشد خواهد کرد که چندین بازیگر فعال با رقابت سالم در آن حضور داشته باشند؛ چرا که بازی در زمین خالی از رقابت چه برای پلتفرمها و چه برای مصرفکننده نهایی خالی از منفعت خواهد بود.
- سهم اندک بازار آنلاین و بیپایه بودن ادعای انحصار
براساس برآوردهای رسمی، سهم خردهفروشی آنلاین کالاهای سوپرمارکتی از کل بازار ایران هنوز به ۳ درصد هم نرسیده است. بنابراین اصولاً صحبت از انحصار در چنین بازاری بیمعناست. بازاری با این ظرفیت عظیم (۹۷ درصد)، برای حضور همزمان چندین بازیگر جایگاه کافی دارد و هیچ شرکتی به تنهایی نمیتواند مدعی کنترل آن باشد.
این پلتفرم در پایان متن نیز آورده است: اسنپمارکت با احترام به همه بازیگران صنعت تاکید میکند که پرداختن به چنین ادعاهایی در اولویتهای این مجموعه جایی ندارد. تمرکز اصلی ما بر ساختن زنجیره تأمین و اکوسیستمی حرفهای است که در آن تأمینکنندگان، فروشگاههای زنجیرهای، شرکای محلی و توزیعکنندگان به ابزارهای نوین و دانش تخصصی مجهز شوند. از تأمین مالی و اعطای اعتبار به فروشندگان (SCF) تا شفافسازی دادهمحور برای تأمینکنندگان و از توسعه نرمافزارهایی مانند «نما» و «بارکد» برای فروشگاهها تا مکانیزهکردن فرآیند توزیع با اسنپمارکتپرو، مجموعه اقدامات اسنپمارکت نشان میدهد که رویکرد این مجموعه در تضاد کامل با هرگونه رفتار انحصارگرایانه است.»
روابط عمومی اسنپ مارکت باور دارد بازار خردهفروشی آنلاین در ایران بازاری نوپا با ظرفیتهای گسترده است و رشد آن تنها با همکاری و همافزایی همه بازیگران ممکن خواهد بود.
