ترویج علم؛ از تقویت سواد علمی جامعه تا تربیت انسانهای خردمند

سخنگوی دولت با تأکید بر ضرورت پیوند علم با اخلاق و خردمندی، گفت: علم در کنار توانایی پیشبینی، توسعه فناوری و بهبود کیفیت زندگی، مسئولیتی درونی برای صاحب خود ایجاد میکند و هدف آموزش باید تربیت انسانهای خردمند باشد، نه صرفاً دانشآموختگان برتر دانشگاهی.
به گزارش توسعه برند، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت روز دوشنبه در مراسم بزرگداشت روز جهانی علم در خدمت صلح و توسعه که در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد با اشاره به دو ساحت بیرونی و درونی علم اظهار کرد: علم از یک سو توانایی پیشبینی، توسعه فناوری، تولید صنعت و محصول و هموار کردن زندگی انسان را فراهم میکند، اما از سوی دیگر، بر صاحب علم نیز تأثیر میگذارد و مسئولیتی درونی برای او ایجاد میکند.
وی با بیان اینکه علم میتواند در مسیرهای مختلفی به کار گرفته شود، افزود: دانشمندان قادرند فناوریهایی تولید کنند که در خدمت انسان یا در مسیر آسیبرسانی به او قرار گیرد؛ بنابراین، اینکه علم در اختیار چه کسی است و چگونه از آن استفاده میشود، اهمیت اساسی دارد.
سخنگوی دولت با تأکید بر ضرورت پیوند علم با خودسازی و اخلاق تصریح کرد: هدف علم و دانش، تربیت انسان دانا و خردمند است. فردی که تصور میکند صرف داشتن مدرک دانشگاهی به او جایگاه برتر و حق سروری بر دیگران میدهد، هنوز به معنای واقعی علم دست نیافته است.
مهاجرانی با اشاره به اینکه خردمندی با شناخت محدودیتهای دانش و فروتنی در برابر حقیقت همراه است، گفت: هرچه فرد عالمتر باشد، باید سفر درونی خود را بیشتر دنبال کند و بداند آنچه از دانش در اختیار دارد، تنها قطرهای از دریای معرفت است.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به این موضوع در تمام سطوح آموزشی، از پیشدبستانی تا دانشگاه، خاطرنشان کرد: باید در کنار تربیت افراد متخصص و دانشآموختگان برتر، برای پرورش انسانهای خردمند نیز برنامهریزی کنیم؛ چراکه جهان از دانشمندانی که از اخلاق فاصله گرفتهاند، آسیبهای بسیاری دیده است.
ترویج علم؛ ضرورتی برای تقویت فرهنگ علمی جامعه
در ادامه، اکرم قدیمی، رئیس انجمن ترویج علم ایران، با بیان اینکه جایگاه علم در زندگی روزمره مردم، تصمیمهای عمومی و اولویتهای سیاستگذاری متناسب با اهمیت آن نیست، اظهار کرد: علم زمانی به سرمایه واقعی جامعه تبدیل میشود که از مرزهای دانشگاه و آزمایشگاه فراتر رود و در اندیشه، انتخابها و تصمیمهای مردم حضور داشته باشد.
وی با اشاره به شعار امسال یونسکو با عنوان «یافتن زمینه مشترک از طریق دیپلماسی علمی» گفت: علم میتواند زمینه مشترکی برای همکاری ملتها فراهم آورد و در مواجهه با چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، بحران آب، بیماریها، امنیت غذایی و تحولات هوش مصنوعی نقشآفرین باشد.
قدیمی با تأکید بر ضرورت تقویت سواد علمی افزود: ترویج علم صرفاً انتقال اطلاعات نیست، بلکه زمینهساز شکلگیری فرهنگ علمی و توانایی پرسشگری، ارزیابی شواهد، تفکر نقادانه و تصمیمگیری آگاهانه است؛ موضوعی که در عصر گسترش اطلاعات نادرست و تحولات شتابان فناوری اهمیتی دوچندان دارد.
رئیس انجمن ترویج علم ایران با اشاره به فعالیت این انجمن از سال ۱۳۹۱ برای برگزاری هفته ترویج علم اظهار کرد: امسال با تبدیل هفته ترویج علم به دهه ترویج علم، تلاش داریم دامنه فعالیتها و فرصت مشارکت نهادهای علمی، فرهنگی و اجتماعی را گسترش دهیم.
وی با انتقاد از نبود حمایتهای نهادی و اعتباری پایدار از فعالیتهای ترویجی، خواستار پیشبینی منابع مالی مشخص، حمایت از انجمنهای علمی و لحاظ کردن فعالیتهای ترویج علم در نظام ارزیابی دانشگاهها و اعضای هیئت علمی شد.
حمایت وزارت علوم از گسترش ترویج علم در کشور
سید عبدالامیر نبوی، دبیر کمیسیون انجمنهای علمی وزارت علوم، نیز با اشاره به فعالیت ۱۷ اتحادیه علمی و انجمنهای متعدد در کشور گفت: انجمن ترویج علم ایران از فعالترین انجمنهای علمی کشور است که طی سالهای گذشته برنامههای رو به رشدی را در تهران و شهرستانها اجرا کرده و همواره رتبه A را کسب کرده است.
وی ترویج علم را اقدامی برای عمومیسازی و بومیسازی دانش و نزدیکتر کردن زبان دانشگاه و جامعه دانست و افزود: هر گامی که انجمنهای علمی در این مسیر برمیدارند، اقدامی برای مقابله با شبهعلم و گسترش امور غیرعلمی است.
نبوی با بیان اینکه ابزارهای پیشرفته ترویج علم همزمان در خدمت گسترش خرافات و شبهعلم نیز قرار گرفتهاند، تأکید کرد: شبهعلم، خرافات و اسطورهزدگی زندگی اجتماعی را تهدید میکنند و مقابله با این آسیبها نیازمند تقویت جریان ترویج علم است.
وی از آمادگی کمیسیون انجمنهای علمی وزارت علوم برای حمایت مالی، سازمانی و اجرایی از برنامههای انجمن ترویج علم ایران خبر داد و خواستار گسترش فعالیتهای این انجمن در دانشگاهها و شهرهای خارج از تهران شد.
نبوی خاطرنشان کرد: کمیسیون انجمنهای علمی آمادگی دارد در کنار انجمن ترویج علم ایران و سایر انجمنها، برای اجرای برنامههای گستردهتر با انرژی بیشتر و برنامهریزی دقیقتر همکاری کند.