چرا سایپا خودرو تحویل نمی‌دهد؟/ پشت پرده تأخیر در تحویل خودروها
به گزارشتوسعه برند، سایپا این روز‌ها زیر فشار خریدارانی قرار دارد که هنوز خودروهای خود را تحویل نگرفته‌اند. ویدئو‌های متعددی از اعتراض مشتریان در فضای مجازی منتشر شده و برخی می‌گویند از چند ماه تا حتی یک یا دو سال در انتظار تحویل خودرو مانده‌اند. حتی تعدادی از کسانی که سال گذشته موفق به دریافت خودرو شده‌اند، می‌گویند پس از حدود هشت ماه انتظار، خودرویی ناقص تحویل گرفته‌اند.
خبر ناقص بودن خودروهای سایپا نیز دست‌کم دو سال است که به یکی از موضوعات ثابت اخبار خودرویی تبدیل شده است. در نتیجه، مهم‌ترین دلیل تأخیر در تحویل خودروها، تکمیل نشدن آنها به دلیل کمبود قطعات عنوان می‌شود. این در حالی است که از منظر اقتصادی نیز نگه داشتن خودروهای ناقص در پارکینگ‌ها برای سایپا صرفه‌ای ندارد و هزینه‌های انبارداری را افزایش می‌دهد؛ بنابراین پرسش اصلی این است که چرا خودروها تکمیل نمی‌شوند؟ آیا سایپا به تنهایی مسئول این وضعیت است یا عوامل دیگری نیز در شکل‌گیری این بحران نقش دارند؟
تمام راه‌ها به کروز ختم می‌شود
بخش مهمی از زنجیره تأمین قطعات صنعت خودروی ایران به شرکت کروز وابسته است. خودروسازان داخلی و حتی بسیاری از مونتاژکاران برای تأمین بخشی از قطعات خود ناگزیر به همکاری با این شرکت هستند.
تا پیش از سال ۱۴۰۳، روال همکاری میان خودروسازان و قطعه‌سازان به این شکل بود که قطعات تحویل داده می‌شد، خودرو تولید و عرضه می‌شد و سپس مطالبات قطعه‌ساز پرداخت می‌شد. اما پس از آنکه کروز به سهامداری ایران‌خودرو رسید، به اعتقاد برخی فعالان بازار، تضاد منافع میان این شرکت و سایر خودروسازان، به‌ویژه سایپا، شکل گرفت.
برخی فعالان صنعت خودرو، از جمله مدیران و کارشناسان نزدیک به سایپا، معتقدند کروز با کاهش عرضه قطعات، عملاً شرایط تولید را به زیان سایپا تغییر داده است. بر اساس یکی از گزارش‌های منتشرشده، پرداخت‌های سایپا به کروز به ۱۳۷ درصد افزایش یافته، اما در مقابل، عرضه قطعات از سوی کروز به این شرکت ۵۱ درصد کاهش داشته است.
اگر این ادعا‌ها درست باشد، کاهش تولید سایپا می‌تواند به افزایش سهم ایران‌خودرو در بازار منجر شود؛ موضوعی که به اعتقاد منتقدان، روند خصوصی‌سازی ایران‌خودرو را موفق‌تر جلوه می‌دهد و هم‌زمان این گزاره را تقویت می‌کند که سایپا به دلیل ساختار نیمه‌دولتی خود ناکارآمد است و باید به بخش خصوصی واگذار شود.
“”توسعه برند را در بله و سروش پلاس دنبال کنید””
منابع آگاه می‌گویند در این صورت، کروز در ابتدای صف متقاضیان اصلی خرید سهام سایپا زنبیل گذاشته است. تصاحب ۴۳ درصد سهام دومین خودروساز کشور، انگیزه‌ای است که به باور برخی منتقدان، می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد اختلال در بازار قطعات باشد.
البته اگر روایت کروز را مبنا قرار دهیم، این شرکت احتمالاً مشکلات ارزی، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و دشواری تأمین مواد اولیه را علت کاهش تولید قطعات عنوان خواهد کرد و خواهد گفت که در چنین شرایطی، ناچار بوده اولویت تأمین را به ایران‌خودرو اختصاص دهد.
ورود نهاد‌های نظارتی
پرونده اختلاف میان سایپا و کروز دیگر صرفاً یک اختلاف تجاری میان دو شرکت نیست و آثار آن به میلیون‌ها مصرف‌کننده و کل بازار خودرو سرایت کرده است.
پایگاه خبری «اسب بخار» در گزارشی نوشته بازدید اخیر ذبیح‌الله خدائیان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، از پارکینگ‌های مملو از خودروهای ناقص سایپا، تنها یک بازدید نظارتی نبود، بلکه تصویری روشن از بحران عمیق زنجیره تأمین دومین خودروساز کشور ارائه کرد؛ بحرانی که سال‌ها پشت واژه‌هایی مانند «تحریم» و «بدعهدی قطعه‌سازان» پنهان مانده بود.
این گزارش تأکید می‌کند که اگرچه دعوت رئیس سازمان بازرسی از طرفین برای همکاری و حل اختلاف، اقدامی مثبت است، اما نباید پایان این پرونده تلقی شود و لازم است ابعاد مختلف آن به‌طور دقیق بررسی شود.
چرا سایپا جایگزینی برای کروز پیدا نمی‌کند؟
در حال حاضر حدود ۱۷ درصد قطعات مورد نیاز سایپا توسط کروز تأمین می‌شود؛ بنابراین نخستین پرسشی که مطرح می‌شود این است که اگر این شرکت در تأمین قطعات اختلال ایجاد کرده، چرا سایپا از سایر قطعه‌سازان استفاده نمی‌کند؟
بررسی‌های رویداد۲۴ در گفت‌و‌گو با برخی فعالان صنعت خودرو که از نزدیک با فعالیت‌های سایپا آشنا هستند نشان می‌دهد سایپا مدعی است که هر شرکتی که این خودروساز برای جایگزینی کروز به سراغ آن رفته، پیش از آن به نوعی تحت مالکیت یا نفوذ کروز قرار گرفته است. حتی در برخی موارد نیز گفته می‌شود شرکت‌های قطعه‌سازی با چراغ سبز کروز همکاری محدودی با سایپا داشته‌اند و عملاً امکان جایگزینی کامل را از این خودروساز گرفته‌اند. در مواردی هم شرکت‌ها با چراغ سبز کروز به سایپا قطعه داده‌اند و به این ترتیب باز هم مسیر پیدا کردن یک آلترناتیو واقعی را برای سایپا بسته‌اند.
در چنین شرایطی، تنها راه باقی‌مانده برای سایپا، ایجاد خطوط تولید جدید یا توسعه شبکه تأمین مستقل است؛ راهکاری که هم زمان‌بر است و هم سرمایه‌گذاری سنگینی می‌طلبد.
اکنون سایپا با حدود ۵۲ هزار خودروی ناقص و سرمایه‌ای نزدیک به ۴۰ هزار میلیارد تومان که در پارکینگ‌ها متوقف مانده، ناچار است هرچه سریع‌تر راهکاری برای خروج از این بحران پیدا کند. در غیر این صورت، هرچه وضعیت این شرکت بحرانی‌تر شود، ارزش آن برای متقاضیان خرید، از جمله کروز، کرمان موتور، بابک زنجانی و دیگر بازیگران علاقه‌مند، جذاب‌تر خواهد شد.
چرا همه خواهان خرید یک شرکت زیان‌ده هستند؟
بر اساس برخی گزارش‌ها، زیان خالص سایپا در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ به حدود ۲۵.۷ هزار میلیارد تومان رسیده است. زیان عملیاتی این شرکت نیز حدود ۱۷.۷ هزار میلیارد تومان و زیان انباشته آن نزدیک به ۷۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. اگر کل گروه سایپا را در نظر بگیریم، مجموع زیان انباشته از مرز ۱۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده است.
با وجود این وضعیت، این پرسش همچنان پابرجاست که چرا شرکت‌هایی مانند کروز یا سایر متقاضیان، همچنان برای خرید سایپا رقابت می‌کنند؟
برخی کارشناسان صنعت خودرو معتقدند پاسخ این سؤال در ارزش واقعی سایپا نهفته است؛ شرکتی که با وجود زیان‌های سنگین، همچنان از ظرفیت تولید، شبکه فروش، سهم بازار، دارایی‌های گسترده و مجوز‌های انحصاری برخوردار است. از نگاه این کارشناسان، متقاضیان خرید به‌خوبی می‌دانند که ریشه بحران فعلی چیست و در صورت در اختیار گرفتن مدیریت شرکت، راه خروج از آن را نیز می‌شناسند.
با این حال، پرسش مهم‌تر این است که اگر کروز، به عنوان بزرگ‌ترین قطعه‌ساز کشور، مالک سایپا نیز شود، آیا بازار خودرو ایران با انحصاری گسترده‌تر از گذشته مواجه نخواهد شد؟ بازاری که تاکنون نیز نتوانسته رضایت مصرف‌کنندگان را جلب کند و خودرو را بیش از آنکه یک کالای مصرفی باشد، به کالایی سرمایه‌ای تبدیل کرده است. این سوالی است که وزارت صمت باید به آن پاسخ بدهد.
یکی نیست به دادمون برسه سایپا پول گرفته ماشین نمیده مسئولین ماکجان که یه فکری بحال مابکنه قوه قضاییه بیداری لطفاً رسیدگی کن
من فروش فوق العاده ثبت نام کردم ۹۰روزه بوده کامل پول رو واریز کردم و…الان نزدیک ۱۵۰روزه …بخدا گرفتارم همه زندگیمو فروختم بتونم ماشین ثبت نام کنم برم سرکار چرا آنقدر اذیت میکنید یه جواب درست نمی‌دید چرا موقع ثبت نام نگفتید اینجوریه
لعنت به سایپا
لعنت به حکو## که مردم مجبور کرد خودرو داخلی بخرن و تهش بشه جنس اشغال، قیمت چند برابر، تاخیر در تحویل خودرو، تاخیر در جریمه،بخدا قسم صبح کلی پول جریمه تاخیر قسط دادم، قسطی که سامانه بانک قطع بود نشد پرداخت کنم، بانکا جریمه خوب میگیرن ولی چرا جریمه نمیدن؟
آقایون مقام انسانیت درک کردیم بکشید بیرون بسته دیگه، بخدا نوزاد ۱ ماهه دارم کل دوران حاملگی منتظر ماشین بودم اخر بچه زودتر رسید
با سلام خداوند لعنت کند همه مسولان سایپا رو هر کار میخوان بکنند فقط ماشین های مردم را بدهد
دروغ پشت دروغ فقط حقوق نجومی میگیرن خبری نیست نه به شکایت رسیدگی می کنن نه خودرو تحویل میدن از شهریور۱۴۰۴ منتظر تحویل ساینا دوگانه هستم یک ماه پیش تکمیل وجه کردم هنوز خبری نیست تماس میگیرم جوابی ندارن فقط میگن انشاءالله….
لعنت به سایپا و اونایی که جلو واردات گرفتن
مردم مجبور کردن خودرو داخلی بخرن و تهش بشه جنس اشغال، قیمت چند برابر، تاخیر در تحویل خودرو، تاخیر در جریمه،بخدا قسم صبح کلی پول جریمه تاخیر قسط دادم، قسطی که سامانه بانک قطع بود نشد پرداخت کنم، بانکا جریمه خوب میگیرن ولی چرا جریمه نمیدن؟
آقایون مقام انسانیت درک کردیم، بخدا نوزاد ۱ ماهه دارم کل دوران حاملگی منتظر ماشین بودم اخر بچه زودتر رسید
سلام..ماشین تون اومد ی ن
چرا از این خودروساز معلوم الحال دفاع میکنید؟ چه تعهدی؟ اگر کم هست چرا همین امروز باز ثبت نام اونم فروش فوق‌العاده گذاشته؟؟
ماشین ها تو افتاب تو پارکینگ سرباز پوسید
چرا کسی چیزی درمورد وضعیت خودروها تو پارکینگ سرباز نمیگع؟ یک کبوتر یا کلاغ روی خودرو کار خرابی کنه، یک هفته بمونه رنگش میره الان ماشین ها ۹ ماه تو بارون و برف و افتاب رها شدن چرا نمییییدن؟؟؟
لعنت به سایپا و اونایی که جلو واردات گرفتن
مردم مجبور کردن خودرو داخلی بخرن و تهش بشه جنس اشغال، قیمت چند برابر، تاخیر در تحویل خودرو، تاخیر در جریمه،بخدا قسم صبح کلی پول جریمه تاخیر قسط دادم، قسطی که سامانه بانک قطع بود نشد پرداخت کنم، بانکا جریمه خوب میگیرن ولی چرا جریمه نمیدن؟
هیچ کس جوابگو نیست کل مبلغ رو گرفتن و الان نمیدونن کی تحویل میتونن بدن یه مدیر یه صاحب نداره من وام گرفتم به سختی دارم قسط میدم و خیلی ها مثل من هستن چقدر دیگه پول مردم رو میخواین نگه دارین که سود کنید
واقعا مناسفم