مینروبی در تنگه هرمز؛ عملیاتی دشوار، وقتگیر، پرهزینه و شاید بسیار طولانی
پاکسازی مینها در محدوده بسیار راهبردی و مهم تنگه هرمز عملیاتی کند و پرخطر است که شامل یافتن و از بین بردن مواد منفجره با استفاده از تکنیکهای تخصصی میشود.
به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، هفته گذشته، ایالات متحده و ایران توافقنامهای چارچوبی را امضا کردند که هدف آن پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بازگشایی تنگه هرمز بود. از آن زمان، تردد در این تنگه که یکی از نقاط حیاتی و گلوگاههای اصلی انرژی در جهان محسوب میشود، افزایش یافته است؛ با این حال، کارشناسان معتقدند که بازگشت حجم تردد کشتیها به سطح پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، نیازمند زمان است. شرکتهای کشتیرانی و بیمهگران هشدار دادهاند که این تنگه همچنان بسیار خطرناک و دلیل اصلی آن، نگرانیها در مورد وجود مینهای دریایی است.
این هشدارها پس از تهدیدهایی که در اوایل درگیری توسط ایران مطرح شد، منتشر میشود. ایران اعلام کرد که انواع مختلفی از مینهای دریایی را برای مسدود کردن عبور کشتیها از این آبراه در اختیار دارد. در حالی که ایران تهدید به استفاده از مینهای دریایی کرده بود، در مورد اینکه آیا نیروهایش واقعاً آنها را کاشتهاند یا خیر، اظهار نظری نکرد. تهران از این تنگه به عنوان اهرم فشار در مذاکرات با ایالات متحده استفاده کرده است، زیرا محاصره آن باعث بحران انرژی جهانی شده است.
طبق این توافق، ایران موظف است ظرف ۳۰ روز هر گونه مین را به عنوان شرط بازگشایی تنگه، پاکسازی کند. فرانسه و بریتانیا با حمایت متحدانی از جمله آلمان، ایتالیا، ژاپن و کانادا، رهبری این تلاش مینزدایی را بر عهده دارند.
انواع مختلف مینهای دریایی چیست؟
مینهای دریایی مواد منفجره زیرآبی هستند که برای آسیب رساندن یا غرق کردن کشتیها طراحی شدهاند. تولید آنها نسبتاً ارزان، اما یافتن و حذف آنها پرهزینه است. آنها از جمله مؤثرترین سلاحها برای ایجاد اختلال در خطوط کشتیرانی و عملیات دریایی هستند. تعداد انگشتشماری از مینها میتوانند کشتیها را مجبور به تغییر مسیر کنند، هزینههای بیمه را افزایش دهند و آبراههای شلوغ را ببندند.
مینهای دریایی انواع مختلفی دارند که عبارتند از:
مینهای کفنشین
این مینها روی بستر دریا، اغلب در آبهای کمعمق ساحلی، تنگهها یا مسیرهای کشتیرانی قرار میگیرند. آنها امضای مغناطیسی، صوتی یا فشاری شناور را تشخیص میدهند. هنگامی که کشتی از بالای آنها عبور میکند، مین در زیر آن منفجر شده و حباب گازی قدرتمندی ایجاد میکند که میتواند به شناور آسیب برساند. یافتن و ردیابی مینهای کفنشین دشوار است، زیرا ممکن است شبیه سنگ، آوار یا سایر اشیاء موجود در بستر دریا به نظر برسند.
مینهای مهارشده (شناور)
مین مهارشده با کابل به بستر دریا متصل میشود و درست در زیر سطح آب شناور میماند. اینها همان مینهای دریایی کلاسیک و «شاخکدار» هستند که در عکسهای دوران جنگ دیده میشوند. آنها زمانی منفجر میشوند که شناوری با آنها برخورد کند یا در محدوده حسگرهای مجاورتیشان قرار گیرد. از آنجا که این مینها به جای قرار گرفتن روی بستر دریا در آب شناورند، میتوانند کشتیها را تهدید کنند و در عین حال شناسایی آنها از سطح آب دشوار است.
مینهای سرگردان (شناور آزاد)
مین سرگردان به بستر دریا متصل نیست و همراه با جریانهای دریایی و جزر و مد حرکت میکند؛ این ویژگی باعث میشود که به دلیل تغییر مداوم موقعیت مکانی، غیرقابلپیشبینیترین نوع مین باشد. مینی که در یک نقطه مستقر شده، میتواند مسافتهای زیادی را طی کند و کشتیهای تجاری را در فاصلهای دور از منطقه اصلی درگیری تهدید کند. مقامات دریایی بارها نسبت به خطر مینهای سرگردان در تنگه هرمز هشدار دادهاند، زیرا این مینها ممکن است به مسیرهای فعال کشتیرانی کشیده شوند.
مینهای چسبان (لیمپت)
مین چسبان نوعی وسیله انفجاری کوچکتر است که مستقیماً به بدنه کشتی متصل میشود. مینهای چسبان برای اتصال به شناور از آهنربا یا گیره استفاده میکنند. آنها معمولاً دارای تایمر هستند که به عاملان نصب مین اجازه میدهد پیش از انفجار، منطقه را ترک کنند.
مینهای دریایی چگونه پیدا و پاکسازی میشوند؟
فرآیند پاکسازی مینها که به عنوان اقدامات متقابل مین (MCM) شناخته میشود، عملیاتی کند و پرخطر است که معمولاً شامل یافتن تک تک مینها و انهدام آنها در محل یا پاکسازی مناطق مشکوک برای فعال کردن یا جدا کردن آنها میشود.
شکار مین
کشتیها از پهپادهای زیرآبی مجهز به سونار و وسایل نقلیه کنترل از راه دور برای اسکن بستر دریا استفاده میکنند. سیستمهای مدرن میتوانند مناطق وسیعی را پوشش دهند و در عین حال دادهها و تصاویر سونار را به اپراتورها منتقل کنند. خبرگزاری رویترز گزارش داد که نیروی دریایی ایالات متحده و متحدانش به طور فزایندهای به پهپادهای زیرآبی، رباتها و هلیکوپترهای مجهز به حسگرهای شکار مین متکی هستند.
هنگامی که هدفی پیدا میشود، اپراتورها باید مشخص کنند که آیا واقعاً یک مین است یا خیر. بستر دریا مملو از زبالههای محیطی، از جمله سنگها، تجهیزات دورریز، لاشه و آوار است که میتوانند شبیه مواد منفجره در صفحههای سونار باشند. پس از شناسایی مین، میتوان آن را با یک انفجار کنترلشده خنثی، توسط غواصان متخصص یا وسایل نقلیه کنترل از راه دور غیرفعال یا با مینروبی آن را فعال و جدا کرد.
مینروبی
مینروبی از تجهیزات یدککشی برای پاکسازی میدانهای مین مشکوک بدون یافتن دستگاههای منفرد استفاده میکند. جاروهای مکانیکی کابلها را با برشدهندههایی میکشند که زنجیر لنگر مین مهارشده را گیر میاندازند و آن را آزاد میکنند تا به سطح آب بیاید و بتوان آن را با خیال راحت نابود کرد.
سایر سیستمها دستگاههایی را یدک میکشند که امضای مغناطیسی و صوتی کشتی را تقلید میکنند و مینها را فریب میدهند تا قبل از موعد منفجر شوند.
چرا پاکسازی مینها اینقدر طول میکشد؟
یافتن یک مین دریایی دشوار است و اثبات اینکه دیگر مین وجود ندارد حتی سختتر. به همین دلیل است که مینهای دریایی همچنان یکی از قدرتمندترین ابزارها برای مختل کردن تجارت دریایی هستند. آنها را میتوان در عرض چند ساعت مستقر کرد، اما ممکن است هفتهها، ماهها یا حتی بیشتر طول بکشد تا حذف شوند. برخلاف موشکها که بلافاصله برخورد میکنند، مینها کشتیها را مجبور میکنند فرض کنند که در دریای آزاد حملهای در شرف وقوع است.
یک مین تاییدشده میتواند یک خط کشتیرانی را ببندد و تجارت حیاتی را متوقف کند. حتی شایعات مربوط به مینها میتواند هزینههای بیمه را افزایش دهد و اپراتورها را از ورود به یک منطقه بازدارد. ابرنفتکشها و کشتیهای باری مدرن میتوانند صدها میلیون دلار ارزش داشته باشند و حق بیمه آنها حتی میتواند بیشتر باشد.
رویترز گزارش داد که عملیات مینروبی در تنگه هرمز میتواند هفتهها پس از هر گونه توافق بازگشایی ادامه یابد، زیرا هر خط کشتیرانی باید بارها و بارها بررسی شود تا بیمهگران و شرکتهای کشتیرانی آن را امن بدانند.
