غیبت پرستاران در جنگ ۴۰ روزه زیر یک درصد بود | تداوم ۹۰ درصد خدمات روتین نظام سلامت با وجود شرایط جنگی

میزان غیبت نیروهای پرستاری در جنگ رمضان به کمتر از یک درصد رسید؛ آماری که به گفته معاون پرستاری وزارت بهداشت حتی از میزان غیبت در شرایط صلح نیز کمتر بود. این در حالی است که در ۲۴ ساعت نخست جنگ ۱۲ روزه، ۷ تا ۱۰ درصد نیروهای پرستاری غایب بودند.
به گزارش توسعه برند به نقل از همشهری؛، عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت در همایش ارتقای تابآوری حرفهای در جامعه پرستاری ویژه مدیران پرستاری دانشگاههای علوم پزشکی تهران، قم و البرز با تأکید بر ضرورت تقویت تابآوری در جامعه پرستاری گفت: مفهوم تابآوری ابتدا از علوم پایه و فیزیک وارد ادبیات علمی شد و به میزان مقاومت یک جسم در برابر فشار اشاره داشت؛ جسمی که در برابر فشار خم میشود اما نمیشکند. این مفهوم بعدها به حوزه سلامت، روانشناسی و سایر علوم راه پیدا کرد و از تابآوری فردی به تابآوری گروهی، اجتماعی و سازمانی گسترش یافت.
او با اشاره به توسعه این مفهوم در نظام سلامت طی ۵ تا ۶ سال گذشته افزود: در دو سال اخیر، نگاه به تابآوری در حوزه سلامت از سطح فردی فراتر رفته و ابعاد سازمانی آن نیز مورد توجه قرار گرفته است. نظام سلامت و گروههای فعال در آن به این موضوع حساس شدهاند و لازم است مفهوم تابآوری متناسب با شرایط و نیازهای هر مجموعه بازتعریف شود.
عبادی با اشاره به تجربه دو جنگ اخیر و درسآموختههای نظام سلامت از بحرانهای گذشته بیان کرد: این تجربهها به ما نشان داد که تابآوری صرفا یک ویژگی فردی نیست و باید آن را در سطح سازمانی نیز تقویت کنیم. تابآوری را میتوان در سه سطح فردی، تیمی و سازمانی بررسی کرد. حتی اگر جنگی هم در میان نباشد، با توجه به شرایط خاص کشور، مواجهه با بحرانهای مختلف، سالمندی جمعیت، محدودیت منابع و افزایش سواد سلامت مردم، تقویت این توانمندی ضروری است.
تداوم ۹۰ درصد خدمات روتین در شرایط جنگی
معاون پرستاری وزارت بهداشت با اشاره به عملکرد نظام سلامت در جنگهای اخیر گفت: تصور میکردم اگر فردی در مجموعه نظام سلامت حضور داشتیم که تجربه میدانی از بحرانهایی مانند هشت سال دفاع مقدس نداشت، ممکن بود با چالشهایی مواجه شویم؛ اما تدابیر و توانمندی وزیر بهداشت در فاصله دو جنگ و درسآموختههایی که از تجربه نخست به دست آمد، به مجموعه نظام سلامت کمک کرد. در این فاصله، حتی ذخایر استراتژیک نیز ایجاد شد که نقش مهمی در افزایش تابآوری نظام سلامت داشت.
او ادامه داد: در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد خدمات روتین نظام سلامت ارائه میشود و مردم کمتر احساس میکنند که در شرایط جنگی قرار دارند. البته همچنان کمبودهایی وجود دارد که بخشی از آنها به مشکلات و محدودیتهای گذشته بازمیگردد.
عبادی با بیان اینکه آمادگی پیش از بحران یکی از مهمترین درسآموختههای نظام سلامت بوده است، گفت: ما در پاسخ به بحران و واکنش بهموقع، از فرهنگ ملی و ظرفیتهای خوبی برخورداریم، اما پیش از وقوع بحران به اندازه کافی از نظر ذهنی و عملیاتی آماده نمیشویم. در فاصله دو جنگ اخیر، فرصت بازسازی و آمادگی با فرماندهی نظام سلامت فراهم شد. همچنین سند مدیریت بحران در سلامت با همکاری شورای سلامت و امنیت غذایی تدوین و آماده شد و اقداماتی برای توانمندسازی نیروی انسانی و ارائه آموزشهای لازم صورت گرفت.
کاهش غیبت پرستاران در جنگ دوم به کمتر از یک درصد
معاون پرستاری وزارت بهداشت با اشاره به تجربه غیبت نیروهای پرستاری در جنگ ۱۲ روزه افزود: در ۲۴ ساعت نخست جنگ، حدود ۷ تا ۱۰ درصد غیبت در میان نیروها داشتیم که عمدتا مربوط به نیروهای طرحی و جوانتر بود. با این حال، تدبیر مدیران پرستاری این بود که به جای برخوردهای شدید با این افراد، وضعیت سلامت و شرایط آنها را پیگیری کنند. پس از ۷۲ ساعت شاهد بازگشت این نیروها بودیم.
عبادی ادامه داد: در جنگ دوم، با توجه به تجربه جنگ ۱۲ روزه، انتظار داشتیم اتفاق مشابهی رخ دهد، اما میزان غیبت نیروها به کمتر از یک درصد رسید؛ رقمی که حتی از میزان غیبت در شرایط عادی و صلح نیز کمتر بود. این موضوع نشاندهنده اهمیت تجربهاندوزی، آمادگی و تقویت تابآوری در مجموعه پرستاری است.
او با تأکید بر اهمیت تأمین امنیت شغلی و روانی پرستاران در افزایش تابآوری حرفهای و ضرورت توجه به سلامت روان کادر درمان گفت: پرستار زمانی میتواند تابآوری مناسبی داشته باشد که احساس امنیت کند، بار کاری متوازنی داشته باشد و فرصت کافی برای استراحت و بازیابی توان خود در اختیارش باشد. مراقبت از سلامت روان اعضای تیم سلامت بخش مهمی از تابآوری حرفهای است. این نیروها حتی در شرایط عادی نیز در معرض انواع تنشها و فشارهای کاری قرار دارند و میزان مواجهه آنها با تنشها حدود ۸ درصد بیشتر از سایر گروههاست. بنابراین، حمایت روانی و فراهم کردن شرایط مناسب کاری برای این گروه باید در برنامههای ارتقای تابآوری مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت توجه به معیشت پرستاران در بودجه ۱۴۰۶
احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری هم در ادامه با اشاره به عملکرد نظام سلامت در دو جنگ اخیر افزود: نظام سلامت در این دو بحران نمره خوبی گرفت و بررسی اجزای مختلف آن نشان میدهد که رهبری و مدیریت نقش مهمی در حفظ پایداری خدمات داشتهاند. البته در حوزه تأمین مالی و تجهیزات با مشکلاتی مواجه بودیم، اما تابآوری نظام سلامت دچار اختلال نشد. یکی از عوامل مهم این پایداری همچنین حضور و همراهی نیروی انسانی بود.
نجاتیان ادامه داد: نظام سلامت حتی در کوچکترین شهرهایی که در نزدیکی آنها بمباران اتفاق افتاد، از هم نپاشید و کارکنان این حوزه شبانه به محل کار خود آمدند و به مردم خدمترسانی کردند. این موضوع نشان میدهد که نیروی انسانی چه نقش تعیینکنندهای در عبور از بحران دارد.
رئیس سازمان نظام پرستاری با تأکید بر اهمیت وضعیت معیشتی کارکنان نظام سلامت گفت: معیشت نیروهای سلامت نیز یکی از موضوعات مهم در حفظ تابآوری آنهاست. تلاش شد جریان پرداختها در دوران جنگ قطع نشود، اما پس از جنگ، توجه کافی به وضعیت معیشتی نیروهای بهداشتی، درمانی و پرستاران صورت نگرفت. در مقایسه با سایر دستگاهها نیز نتوانستیم آنطور که شایسته این نیروهاست، از نظر معیشتی از آنها قدردانی کنیم.
او ابراز امیدواری کرد، این موضوع در بودجه سال ۱۴۰۶ مورد توجه قرار بگیرد و به ایننکته هم اشاره کرد که کاهش ساعت کاری کارکنان برای برخی از دستگاهها اتفاق افتاده، اما این موضوع شامل گروههای پرستاری نشده است. این مسئله یکی از پرسشها و مطالبات نیروهای پرستاری است و امیدواریم راهکاری برای آن پیدا شود.



