جنگ ایران از دیدگاه نظامیان آمریکایی؛ قبلا از دست و پا آسیب می‌دیدیم الآن از صورت و چشم‌ها
بسیاری از جراحات ناشی از بمب‌های دست‌ساز کنار جاده‌ها و مسیرها بود؛ انفجارهایی که به‌ویژه اندام‌های تحتانی را به‌شدت تخریب می‌کردند. گرنی در کنفرانس ماه آگوست گفت پهپادها اکنون باعث بروز «آسیب‌های بیشتر به سر و گردن، صورت و چشم‌ها» می‌شوند.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: مقام‌های پزشکی ارتش آمریکا می‌گویند نیروهای این کشور هنگام ورود به جنگ با ایران، از همان سطح پشتیبانی پزشکی که در جنگ‌های ۲۰۰۱ به بعد در اختیار داشتند، برخوردار نبودند.
ادامه گزارش بیزینس اینسایدر درباره آسیب‌های وارد شده به سربازان آمریکایی در جریان جنگ ۴۰ روزه ایران و آمریکا را می‌خوانید:
پزشکان آمریکایی نه در اتاق حضور داشتند و نه حتی در همان کشور بودند که به آنها اطلاع داده شد می‌شد اندام له‌شده یک نظامی آمریکایی را نجات داد.
این نظامی در یکی از کشتی‌های مستقر در خاورمیانه خدمت می‌کرد، اما حادثه‌ای مرتبط با تجهیزات در ماه مارس، جراحات شدیدی به او وارد کرده بود که فراتر از توان پزشکی کشتی برای درمان بود.
او باید برای دریافت خدمات درمانی به ساحل منتقل می‌شد، اما در نزدیکی محل، هیچ مرکز درمانی تحت اداره آمریکا وجود نداشت. در یکی از بیمارستان‌های کشور میزبان در منطقه، پزشکان محلی وضعیت او را زیر نظر گرفتند و درمانش کردند و از راه دور به همتایان آمریکایی خود اطمینان دادند که وضعیت بیمار پایدار است.
با این حال، هنگامی که این نظامی یک هفته بعد به بیمارستان نظامی آمریکا در لاندشتول آلمان رسید، پزشکان با اندامی مواجه شدند که تقریبا سیاه شده بود و جان بیمار را نیز خطر تهدید می‌کرد.
این حادثه را سرهنگ جنیفر گرنی از ارتش آمریکا در جریان نشستی درباره بررسی پرونده‌های آسیب‌های شدید جسمی، برای جمعی از متخصصان پزشکی نظامی تشریح کرد. این ماجرا نشان‌دهنده مشکلی است که نیروهای آمریکایی در جریان جنگ با ایران با آن مواجه شده‌اند: سامانه‌ای که برای درمان نظامیان زخمی در دوران جنگ جهانی علیه تروریسم پس از حملات ۱۱ سپتامبر ساخته شده بود، در این جنگ جدید با دشواری روبه‌رو شده است.
جنگ ایران متفاوت بود
گرنی که به‌تازگی پس از خدمت در سمت مدیر سامانه مشترک تروما در پنتاگون از این مسئولیت خارج شده، جزئیات این حادثه را در کنفرانسی در ماه آگوست مطرح کرد که خبرنگار بیزنس اینسایدر در آن حضور داشت. هشدارهای او موردی و منفرد نبود. دیگر فرماندهان نظامی حاضر در این نشست و همچنین ۶ مقام پزشکی نظامی که بیزنس اینسایدر جداگانه با آنها مصاحبه کرد، از سامانه‌ای برای مراقبت از مجروحان سخن گفتند که در مواجهه با میدان جنگی بسیار متفاوت از عراق و افغانستان، با مشکلات جدی روبه‌رو شده است.
مقام‌هایی که با بیزنس اینسایدر گفت‌وگو کردند، گفتند در آغاز جنگ ایران، تهدیدهای مستمر پهپادی و موشکی، توان ارائه خدمات پزشکی در نزدیکی مناطق درگیری را محدود کرده بود. به گفته آنها، مراکز درمانی مستقر در داخل پایگاه‌های نظامی یا در نزدیکی آنها، تنها اخیرا به حفاظت بهتری مجهز شده‌اند.
علاوه بر این، به گفته این مقام‌ها، بیمارستان‌های بزرگ تحت اداره آمریکا در منطقه وجود ندارند. اتکای نیروهای آمریکایی به بیمارستان‌های کشورهای میزبان، در کنار محدودیت نظارت آمریکا بر روند درمان و پراکندگی سوابق پزشکی، پیگیری وضعیت بیماران و ثبت درس‌های آموخته‌شده از جنگ را دشوار کرده است.
سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، که بر عملیات نظامی این کشور در خاورمیانه نظارت دارد، به بیزنس اینسایدر گفت این فرماندهی یک «سامانه گسترده مراقبت از مجروحان» در اختیار دارد که شامل افسران رابط و «تیم‌های مستقر فعال» در مراکز درمانی کشورهای میزبان است.
او افزود دفتر جراح فرماندهی، «هر پرونده را تا بازگشت بیمار به کشور دنبال می‌کند». سنتکام اعلام کرد این سامانه در مجموع عملکرد موثری داشته و ۹۵ درصد از نظامیان مجروح ــ که بیشتر آنها دچار آسیب‌های مرتبط با ضربه مغزی بودند ــ توانستند ظرف چند ساعت یا چند روز به خدمت بازگردند.
سامانه‌ای برای جنگ‌های گذشته
ارتش آمریکا ۲ دهه صرف ایجاد یک سامانه پزشکی پیشرفته کرد که هدف آن نجات جان نظامیان مجروح بود. در دوران جنگ جهانی علیه تروریسم، این کشور زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته از خدمات درمانی ایجاد کرده بود تا نظامیان با جراحات شدید، در سریع‌ترین زمان ممکن از میدان نبرد به مراکز درمانی پیشرفته منتقل شوند.
در جریان جنگ‌های عراق و افغانستان، نیروهای آمریکایی و ائتلاف، بیمارستان‌های سطح ۳ را در نزدیکی کانون‌های اصلی درگیری در این کشورها مستقر کرده بودند. این بیمارستان‌ها خدمات جراحی پیشرفته‌ای فراتر از اقدامات اولیه برای کنترل آسیب ارائه می‌کردند؛ از جمله جراحی ارتوپدی، جراحی مغز و اعصاب و جراحی صورت، به‌علاوه مراقبت‌های پس از عمل.
اما هنگامی که جنگ با ایران آغاز شد، دیگر خبری از آن زیرساخت‌ها نبود. با خروج آمریکا از افغانستان و کاهش چشمگیر حضور نظامی این کشور در عراق، بیمارستان‌های سطح ۳ از صحنه خارج شده بودند.
گرنی در کنفرانس ماه آگوست گفت: «نظامیان ما نباید بهای این را بپردازند که ما نمی‌توانیم سامانه تروما در میدان نبرد خود را سازمان‌دهی و اجرا کنیم.»
سخنگوی آژانس سلامت دفاعی آمریکا گفت اظهارات گرنی و دیگر مقام‌های پزشکی نظامی «نباید به‌عنوان توصیفی از وضعیت فعلی آمادگی پزشکی، مشارکت‌ها یا حضور نیروهای انسانی در سراسر منطقه تفسیر شود».
او افزود: «هدف این نشست، شناسایی درس‌هایی بود که می‌توانند به توسعه مستمر سامانه یکپارچه جهانی تروما در فرماندهی‌های رزمی کمک کنند، نه ارزیابی یا توصیف عملیات جاری.»
۳ مقام پزشکی به بیزنس اینسایدر گفتند هنگامی که آمریکا در اواخر فوریه عملیات «خشم حماسی» علیه ایران را آغاز کرد، تیم‌های پزشکی این کشور در نزدیکی مناطق درگیری، برای درمان نظامیان آمریکایی مجروح در حملات پهپادی و موشکی، از مراکز درمانی با حفاظت کافی برخوردار نبودند و همین مسئله توان آنها را محدود می‌کرد. در آن زمان، نزدیک‌ترین بیمارستان بزرگ ارتش آمریکا در آلمان قرار داشت؛ هزاران کیلومتر دورتر از میدان جنگ.
نشانه‌های بحران از روز نخست جنگ
این شکاف‌ها تنها یک روز پس از آغاز جنگ آشکار شدند. در اول مارس، یک پهپاد ایرانی به نیروهای آمریکایی در بندر شعیبه کویت حمله کرد و ۶ نظامی آمریکایی را کشت. بازماندگان این حمله به روزنامه واشنگتن پست گفتند برخی از نظامیان مجروح خودشان را به بیمارستان رساندند و سپس برای تخلیه از منطقه، در خانه‌های امن منتظر ماندند.
یک سرهنگ ارتش آمریکا که در این انفجار مجروح شده بود، به نشریه اینترنتی «وار هورس» که اخبار ارتش را پوشش می‌دهد، گفت: «اصلا هیچ برنامه‌ای برای تخلیه وجود نداشت.»
یکی از سربازان بازمانده از حمله نیز گفت نیروها پیش از حمله برای یافتن تجهیزات پزشکی دست‌وپا می‌زدند. به گفته او، تمرینی که باید در آن نیروها تمام مراحل مواجهه با یک حادثه دارای شمار زیادی مجروح را عملا مرور می‌کردند، به‌صورت سطحی برگزار شده بود.
در فاصله هزاران کیلومتری، کادر درمانی بیمارستان لاندشتول آمادگی پذیرش مجروحانی را که با هواپیما به سوی این مرکز منتقل می‌شدند، نداشتند. به گزارش اولیه واشنگتن پست، آنها در ابتدا حتی نمی‌دانستند کسی مجروح شده است.
این سرباز بازمانده گفت یکی از مشکلات این بود که پرواز انتقال مجروحان به بیمارستان، رسما به‌عنوان پرواز تخلیه پزشکی ثبت نشده بود.
ارتش آمریکا در واکنش به گزارش واشنگتن پست اعلام کرد همه نظامیان مجروح «به‌طور مستمر مراقبت‌های جسمی، رفتاری و مربوط به آسیب مغزی تروماتیک» دریافت کرده‌اند.
در ماه مه، یکی دیگر از بازماندگان حمله به شبکه سی‌بی‌اس گفت معتقد است یکی از هم‌تیمی‌هایش که در حمله کشته شد، اگر ارتش یک مرکز درمانی در نزدیکی محل حادثه مستقر کرده بود، ممکن بود نجات پیدا کند. به گفته او، با وجود درخواست‌های قبلی برای افزایش پشتیبانی پزشکی، نه پزشکی در محل حضور داشت و نه یک ایستگاه ثابت امداد پزشکی ایجاد شده بود.
سخنگوی سنتکام در پاسخ به سی‌بی‌اس گفت: «هیچ برنامه‌ای کامل نیست، اما اتهام‌هایی که حاکی از بی‌اعتنایی آشکار به ایمنی نیروهای ما هستند، بی‌اساس و نادرست‌اند.»
نشریه وار هورس همچنین گزارش داد برخی نظامیان مجروح حتی پس از خروج از کویت، برای انجام آزمایش‌ها و دریافت درمان با تاخیر مواجه شدند. این مسئله نشان می‌دهد مشکلات سامانه مراقبت از مجروحان ممکن است فراتر از خود میدان نبرد ادامه پیدا کند.
اختلال‌های گزارش‌شده در این سامانه، توجه کنگره آمریکا را نیز جلب کرده و قانون‌گذاران خواستار پاسخ‌گویی پنتاگون شده‌اند.
نظامیان و امدادگران هر دو زیر آتش هستند
نه‌تنها شبکه‌ای که زمانی در عراق و افغانستان جان نظامیان را نجات می‌داد کوچک‌تر شده، بلکه میدان نبردی که این شبکه برای آن طراحی شده بود نیز تغییر کرده است.
در دوران جنگ جهانی علیه تروریسم، بسیاری از جراحات ناشی از بمب‌های دست‌ساز کنار جاده‌ها و مسیرها بود؛ انفجارهایی که به‌ویژه اندام‌های تحتانی را به‌شدت تخریب می‌کردند. گرنی در کنفرانس ماه آگوست گفت پهپادها اکنون باعث بروز «آسیب‌های بیشتر به سر و گردن، صورت و چشم‌ها» می‌شوند.
بر اساس سامانه ثبت تلفات ارتش آمریکا، تا روز دوشنبه دست‌کم ۱۹ نظامی کشته و ۸۶۱ نفر دیگر زخمی شده بودند. یکی از مرگ‌ها ارتباطی با درگیری نداشت.
یکی از مقام‌های ارشد پزشکی درباره حملات نیروهای ایرانی، به‌ویژه در مراحل اولیه جنگ، گفت: «آنها حمله می‌کنند، شما به پناهگاه می‌روید، اعلام می‌شود که وضعیت امن است و به‌محض اینکه بیرون می‌آیید، حمله پهپادی دیگری را آغاز می‌کنند.»
حملات مداوم نگرانی‌هایی را درباره پیامدهای بلندمدت آسیب‌های خفیف اما تکرارشونده مغزی ناشی از ضربه یا انفجار ایجاد کرده است.
این مقام پزشکی گفت: «ما اغلب آسیب مغزی تروماتیک خفیف را وضعیتی در نظر می‌گرفتیم که در آن می‌توان فرد را به خدمت بازگرداند.» اما جنگ با ایران این فرض را با چالش روبه‌رو کرده است.
کیت باس، معاون وزیر جنگ در امور سلامت، در این کنفرانس گفت: «درس‌های آموخته‌شده از عملیات خشم حماسی، شکاف‌های مهمی را در درک و درمان آسیب‌های ناشی از انفجار آشکار می‌کند.»
پهپادها و موشک‌هایی که چنین جراحاتی ایجاد می‌کنند، خود مراکز درمانی و کارکنانی را نیز تهدید می‌کنند که وظیفه مداوای مجروحان را بر عهده دارند.
یکی از مقام‌های پزشکی درباره تلاش‌ها برای تقویت حفاظت از مراکز درمانی کوچک‌تر در نزدیکی میدان نبرد، موسوم به مراکز سطح ۲، گفت: «خیلی دیر شده‌ایم.» به گفته او، این مراکز کلیدی تنها پس از گذشت چند ماه از جنگ به‌تدریج در حال دریافت استحکامات و حفاظت بهتر هستند.
این مراکز برای دهه‌ها اغلب از چادرها یا ساختمان‌های کوچکی تشکیل شده بودند که با موانع بتنی احاطه می‌شدند؛ حفاظ‌هایی که برای مقابله با تهدیدهای زمینی مانند تیراندازی و بمب طراحی شده بودند، اما توان دفاع در برابر تهدیدهای جدید از سمت بالا را نداشتند.
میدان نبرد اوکراین نمونه‌ای از تاثیر مخرب پهپادها بر سامانه درمان مجروحان است. در آنجا، برخی بیمارستان‌های صحرایی برای محافظت در برابر حملات به زیر زمین منتقل شده‌اند. روند تخلیه مجروحان در این میدان جنگ کند است و نظامیان ممکن است برای دریافت خدمات درمانی پیشرفته‌تر، روزها و حتی هفته‌ها منتظر بمانند.
جنگ ایران مشکلات را آشکار کرد
جنگ ایران همچنین مشکلات دیرینه نیروی انسانی را آشکار کرده است؛ از جمله کمبود کادر درمان و فرصت‌های ناکافی برای پزشکان و متخصصان نظامی تا بتوانند در دوران صلح مهارت‌های خود را در زمینه درمان آسیب‌های شدید و پیچیده حفظ و تقویت کنند. این نگرانی‌ها پیش‌تر نیز در تحلیل‌ها و تحقیقات مختلف مطرح شده بودند.
در مارس ۲۰۲۵، شماری از مدیران ارشد بازنشسته حوزه تروما به کنگره هشدار داده بودند که کاهش بودجه، کمبود نیروی انسانی و بوروکراسی، پزشکی نظامی آمریکا را برای یک درگیری گسترده در وضعیت نامناسبی قرار داده است.
جرمی کنن، جراح بازنشسته نیروی هوایی آمریکا در حوزه تروما، به قانون‌گذاران گفت: «در وزارت دفاع، هیچ‌کس واقعا مسئولیت مراقبت از مجروحان جنگی را بر عهده ندارد.» او هشدار داد که بدون مداخله، این سامانه «به مسیر فرسایش و عقب‌ماندگی پزشکی ادامه خواهد داد».
این کمبودها باعث شده است برخی نظامیان آمریکایی مجروح در بیمارستان‌های غیرنظامی و نظامی کشورهای خارجی، از جمله عمان، بحرین، کویت و اردن، بستری شوند.
۳ مقام آمریکایی به بیزنس اینسایدر گفتند اگرچه کشورهای میزبان اغلب خدمات درمانی باکیفیتی ارائه می‌کنند، میزان تخصص آنها در درمان جراحات پیچیده رزمی، از جمله آسیب‌های شدید جسمی و آسیب‌های مغزی تروماتیک، می‌تواند بسیار متفاوت باشد.
یکی از مقام‌های ارشد پزشکی گفت: «تعداد اندکی بیمار با جراحات بسیار شدید داشته‌ایم و با چند مورد جدی از مشکلات مربوط به کیفیت درمان نیز روبه‌رو شده‌ایم. اینها همان بیمارانی هستند که ما نگرانشان هستیم.»
مقام‌ها تاکید کردند آمریکا به‌شدت به بیمارستان‌های کشورهای میزبان وابسته است و نقش شرکای منطقه‌ای در درمان نظامیان مجروح آمریکایی اهمیت اساسی دارد. آنها همچنین از خدماتی که این کشورها ارائه می‌کنند قدردانی کردند.
با این حال، به گفته این مقام‌ها، تیم‌های پزشکی آمریکا برای نظارت بر درمان یا مداخله در روند فعالیت بیمارستان‌های کشورهای دیگر اختیار محدودی دارند. این محدودیت، نظارت بر روند درمان بیماران و ثبت داده‌های پزشکی و درس‌های آموخته‌شده از میدان نبرد را دشوارتر می‌کند.
سخنگوی سنتکام با این توصیف مخالفت کرد و گفت نیروهای آمریکایی، از جمله افسران رابط و «تیم‌های مستقر فعال»، بر روند مراقبت از بیماران در مراکز درمانی خارجی نظارت دارند و «شخصا تک‌تک نظامیان آمریکایی» را که در این مراکز درمان می‌شوند، می‌بینند.
با این حال، سنتکام از ارائه جزئیات بیشتر درباره محل استقرار این تیم‌ها، مدت حضور آنها در بیمارستان‌ها و نقش‌های پزشکی‌ای که بر عهده دارند، خودداری کرد.
مقام‌های پزشکی نظامی گفتند تجربه آنها در جریان جنگ نگرانی‌هایی جدی درباره توانایی سامانه موجود برای ارائه مستمر استاندارد درمانی مورد انتظار نظامیان آمریکایی ایجاد کرده است.
یکی از مقام‌های ارشد پزشکی گفت: «ما به نظامیانمان قول داده‌ایم که از آنها مراقبت کنیم. ما در عمل به این قول به کسانی که به میدان می‌روند و ممکن است آسیب ببینند، ناکام مانده‌ایم. این مسئله بسیاری از ما را آزار می‌دهد.»
