
مدیرعامل شرکت دانشبنیان بهساز آلیاژ پارس با تشریح دستاوردهای فناورانه این مجموعه، از بومیسازی آمیژان آهن و منگنز، صرفهجویی ارزی سالانه ۳ میلیون دلاری و دستیابی به فناوری تولید مواد راهبردی مورد نیاز صنایع فلزی کشور خبر داد.
به گزارش توسعه برند، صنعت آلومینیوم و آلیاژسازی آن از جمله صنایع راهبردی کشور است که تامین مواد اولیه تخصصی و فناوریهای مورد نیاز آن، نقش مهمی در پایداری تولید و کاهش وابستگی به واردات دارد. در سالهای اخیر، برخی شرکتهای دانشبنیان با تکیه بر توان متخصصان داخلی، مسیر بومیسازی مواد و تجهیزات مورد نیاز این صنعت را دنبال کردهاند؛ مسیری که علاوه بر کاهش هزینههای تولید، میتواند زمینهساز توسعه فناوریهای پیشرفته در صنایع فلزی کشور باشد. در همین راستا، محمد طالبی، دکترای مهندسی مواد و متالورژی از دانشگاه علم و صنعت ایران و مدیرعامل شرکت دانشبنیان بهساز آلیاژ پارس، در گفتوگویی به تشریح فعالیتهای علمی و صنعتی این مجموعه، روند دستیابی به فناوری تولید آمیژان آهن و منگنز، دستاوردهای اقتصادی این محصول و برنامههای توسعه فناوری در صنایع فلزی کشور پرداخت. طالبی در ابتدای این گفتوگو، با اشاره به سوابق تحصیلی و حرفهای خود گفت: تخصص من در حوزه مهندسی مواد و متالورژی است و تحصیلات خود را تا مقطع دکترا در دانشگاه علم و صنعت ایران ادامه دادهام. حدود ۱۳ سال است که در صنعت فعالیت میکنم و بخش مهمی از این فعالیتها به حوزه صنعت آلومینیوم اختصاص داشته است.
وی افزود: حدود هفت سال نیز در حوزه شرکتهای دانشبنیان و پارکهای علم و فناوری فعالیت داشتهام و در دو شرکت دانشبنیان مشغول به کار هستیم که یکی از حوزههای فعالیت آن تولید محصولات صنعتی و دیگری تولید چسب برق است. در این مجموعهها تلاش کردهایم با تمرکز بر تولید صنعتی، دستاوردهای پژوهشی را به محصولات قابل استفاده در بازار تبدیل کنیم.
ضرورت شناخت بازار پیش از ورود به تولید محصولات دانشبنیان این متخصص مهندسی مواد با اشاره به تفاوتهای فعالیت شرکتهای دانشبنیان در کشور و ضرورت توجه به شرایط اقتصادی و صنعتی ایران اظهار کرد: برای موفقیت یک شرکت دانشبنیان، پیش از هر چیز باید بازار محصول و مشتریان آن به درستی شناسایی شوند. در واقع باید مشخص شود محصول قرار است به صورت انبوه تولید شود یا فناوری و تجهیزی خاص است که تنها چند شرکت محدود به آن نیاز دارند.
وی ادامه داد: اگر محصول از نوع تولیدات انبوه باشد، بازاریابی، شناخت رقبا، کیفیت محصول و میزان سودآوری اهمیت زیادی دارد و بهتر است پیش از آغاز تولید، مذاکرات لازم با مشتریان احتمالی انجام شود. اما در محصولاتی که فناوری یا تجهیزات تخصصی هستند و قرار است در اختیار تعداد محدودی از شرکتها قرار بگیرند، باید از ابتدا نیاز واقعی مشتری، قیمت تمامشده و امکان رقابت با نمونههای خارجی بررسی شود. طالبی تصریح کرد: در برخی موارد ممکن است قیمت تمامشده محصول داخلی حتی ۲۰ تا ۳۰ درصد و در مواردی بیشتر از نمونه خارجی باشد. بنابراین تولیدکننده باید بتواند مزیتهای محصول خود را برای مشتری روشن کند و نشان دهد که تولید داخلی از نظر کیفیت، هزینه و پایداری تامین چه منافعی برای صنعت دارد.
بومیسازی آمیژان آهن و منگز
طالبی در ادامه با تشریح روند شکلگیری ایده تولید آمیژان آهن و منگنز گفت: محصولی که ما روی آن کار کردیم، از جمله مواد تخصصی مورد نیاز صنایع آلومینیوم است. این محصول در فرایند تولید به مذاب اضافه میشود و نقش مهمی در بهبود شرایط فرایند تولید، افزایش سرعت انحلالپذیری و جذب مواد در مذاب و کاهش هزینههای مرتبط با مصرف مواد اولیه دارد. وی افزود: پیش از این، صنایع برای تامین این محصول به واردات وابسته بودند و همین موضوع هزینههای زیادی را به تولیدکنندگان تحمیل میکرد. ما از سال ۱۳۹۷ فعالیت تحقیقاتی خود را در این زمینه آغاز کردیم و با بررسی نمونههای خارجی و انجام آزمایشهای متعدد، حدود ۴۰۰ نمونه تحقیقاتی را مورد بررسی قرار دادیم تا به فرمولاسیون مناسب و متناسب با نیاز صنایع داخلی برسیم.
این فعال حوزه صنایع آلومینیوم با اشاره به مدت زمان دستیابی به فناوری تولید این محصول بیان کرد: حدود یک سال زمان برد تا به نمونه اولیه و فرمولاسیون نهایی دست پیدا کنیم. پس از دستیابی به نتیجه مطلوب نیز حدود شش ماه برای طراحی و ساخت تجهیزات و راهاندازی خط تولید زمان صرف شد.
ساخت تجهیزات و اتوماسیون صنعتی با تکیه بر توان داخل وی با تاکید بر اینکه بومیسازی محصول بدون بومیسازی تجهیزات تولید امکانپذیر نبود، گفت: زمانی که فناوری تولید یک محصول در داخل کشور وجود ندارد، نمیتوان به سادگی ماشینآلات مورد نیاز آن را از خارج تهیه کرد و به تولید رسید. به همین دلیل، با استفاده از توان تیم متخصص داخلی و مشارکت اعضای مجموعه، طراحی و ساخت ماشینآلات و سامانههای اتوماسیون صنعتی را نیز در داخل شرکت انجام دادیم.
طالبی ادامه داد: حدود پنج تا شش نوع ماشینآلات مورد نیاز برای تولید محصول طراحی و ساخته شد و همین موضوع کمک کرد تا بتوانیم در مدت زمان کوتاهی وارد مرحله تولید انبوه شویم. در حال حاضر نیز ظرفیت تولید مجموعه قابلیت افزایش دارد و از نظر تجهیزات و زیرساخت تولید، امکان تامین نیاز کشور را داریم.
صرفهجویی ارزی سالانه ۳ میلیون دلاری و امکان تامین دو برابر نیاز کشور
طالبی با اشاره به دستاوردهای اقتصادی تولید این محصول اظهار کرد: خوشبختانه توانستیم محصولی تولید کنیم که از نظر کیفیت با نمونههای خارجی برابری میکند. از طرف دیگر، با توجه به استفاده از مواد اولیه تولید داخل، قیمت تمامشده را نیز در سطح قابل رقابت با محصولات خارجی نگه داشتیم.
وی افزود: بر اساس برآوردهای مجموعه، تولید داخلی این محصول سالانه حدود ۶ میلیون دلار صرفهجویی ارزی برای کشور به همراه دارد. علاوه بر این، بخش قابل توجهی از مواد اولیه مورد نیاز را نیز به جای واردات، از شرکتهای داخلی تامین کردهایم که این موضوع خود به تقویت زنجیره تولید داخل کمک میکند.
این متخصص مهندسی مواد با اشاره به وضعیت تامین محصول در بازار گفت: در حال حاضر حدود ۶۰ درصد نیاز بازار از طریق تولید داخلی تامین میشود و حدود ۴۰ درصد همچنان در اختیار شرکتهای بازرگانی و واردکنندگان است. این در حالی است که ظرفیت تولید ما به اندازهای است که میتوانیم حتی دو برابر میزان مصرف فعلی کشور را نیز تامین کنیم.
افزایش تولید در دوران جنگ با اتکا به زنجیره تامین داخلی
طالبی در پاسخ به پرسشی درباره تاثیر شرایط جنگی بر فعالیت شرکت و تامین نیاز صنایع آلومینیوم گفت: یکی از موضوعات مهم در فعالیت شرکتهای دانشبنیان این است که از همان ابتدا برای تامین مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز، وابستگی به خارج از کشور به حداقل برسد. ما از ابتدا تلاش کردیم زنجیره تامین خود را بر پایه ظرفیتهای داخلی شکل دهیم و ماشینآلات و سامانههای تولید نیز با دانش متخصصان داخلی طراحی و ساخته شدند.
وی ادامه داد: به همین دلیل، در شرایط جنگ نیز با وجود مشکلات و محدودیتهای موجود، فعالیت مجموعه متوقف نشد و حتی افزایش تولید و فروش را تجربه کردیم. توانستیم در آن شرایط به فعالیت خود ادامه دهیم و نیاز تعداد بیشتری از شرکتهای فعال در صنعت آلومینیوم را تامین کنیم.
وی با تاکید بر اهمیت استقلال زنجیره تامین در صنایع راهبردی کشور گفت: تجربه این دوره نشان داد که اگر یک مجموعه تولیدی برای تامین مواد اولیه و تجهیزات خود وابستگی جدی به خارج از کشور نداشته باشد، در شرایط بحرانی نیز میتواند به فعالیت خود ادامه دهد و نقش موثری در پایداری تولید صنایع کشور داشته باشد.
توسعه تولید پودر آهن و تکمیل زنجیره تولید در داخل شرکت
این فعال حوزه فناوری، در ادامه درباره برنامههای توسعه شرکت گفت: یکی از برنامههای دو تا سه سال آینده مجموعه، راهاندازی خط تولید پودر آهن است. برای این منظور، قصد داریم دستگاه مورد نیاز را تهیه کنیم و با استفاده از روش اتمایزینگ آبی، فرایند تولید پودر آهن را نیز در داخل مجموعه انجام دهیم. طالبی افزود: هدف ما این است که به تدریج بخشهای بیشتری از زنجیره تولید را در داخل شرکت مستقر کنیم تا وابستگی به تامین مواد اولیه از خارج از مجموعه نیز کاهش پیدا کند و بتوانیم با ظرفیت بیشتری به نیاز صنایع کشور پاسخ دهیم.
تولید آمیژانها گامی برای کاهش وابستگی وارداتی
طالبی یکی دیگر از برنامههای مهم شرکت را توسعه فناوری تولید آمیژان آلومینیوم، تیتانیوم و بور عنوان کرد و گفت: این محصول یکی از آمیژانهای راهبردی و پرمصرف در صنعت آلومینیوم است که برای فرایند جوانهزایی در مذاب و بهبود خواص مکانیکی آلومینیوم مورد استفاده قرار میگیرد و تقریبا تمامی شرکتهای بزرگ تولیدکننده آلومینیوم به آن نیاز دارند. وی ادامه داد: در حال حاضر این محصول از کشورهای اروپایی و چین وارد میشود و طبق برآورد ما، هزینه واردات سالانه آن حدود ۲۰ میلیون دلار است. حتی در منطقه خاورمیانه نیز تولیدکنندهای برای این محصول وجود ندارد.
طالبی با اشاره به دستاوردهای تحقیقاتی مجموعه در این زمینه بیان کرد: ما تحقیقات مربوط به تولید این آمیژان را انجام دادهایم و به نتایج خوبی در مقیاس نیمهصنعتی رسیدهایم. در واقع بخش مهمی از مسیر فنی تولید را پشت سر گذاشتهایم و برای ورود به مرحله تولید صنعتی، به سرمایهگذاری نیاز داریم. وی خاطرنشان کرد: در صورت تامین سرمایه مورد نیاز و خرید تجهیزات، میتوانیم این محصول راهبردی را نیز در داخل کشور تولید کنیم و بخش دیگری از وابستگی صنعت آلومینیوم به واردات را کاهش دهیم.
دستیابی به فناوری تولید پودر منگنز از سنگ معدن
این متخصص مهندسی مواد در بخش دیگری از این گفتوگو، به فعالیتهای تحقیقاتی مجموعه در حوزه فرآوری مواد معدنی اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که در کشور ما نیازمند توجه بیشتری است، توسعه فناوریهای مربوط به فرآوری مواد معدنی است. ما در این حوزه نیز فعالیتهایی انجام دادهایم و در مقیاس پایلوت و نیمهصنعتی به نتایج خوبی در زمینه تولید پودر منگنز از سنگ معدن منگنز رسیدهایم.
وی افزود: فناوری تولید پودر یا فلز منگنز از سنگ معدن، فناوری پیچیدهای است و تعداد کشورهای برخوردار از این دانش محدود است. ما با استفاده از فرایندهای تخصصی و انجام پژوهشهای مستمر توانستهایم به نتایج قابل قبولی در این زمینه دست پیدا کنیم.
طالبی در پایان با تاکید بر اهمیت توسعه این فناوری برای اقتصاد کشور تصریح کرد: اگر بتوانیم این مسیر را توسعه دهیم، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات محصولات فرآوریشده، ظرفیت استفاده از منابع معدنی داخلی نیز افزایش پیدا میکند. به اعتقاد من، توسعه فناوری فرآوری مواد معدنی میتواند زمینهساز ارزش افزوده بیشتر در بخش معدن و صنایع فلزی کشور باشد.