رونمایی از جنگنده نسل ششم چین؛ مانورپذیری بالای یک جت بدون دُم

به گزارش اطلاعات آنلاین، چهار نمونه اولیه پروازی از این هواپیمای سه موتوره جدید که در شرکت هواپیماسازی چنگدو توسعه یافته، ساخته شده است و این طرح در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۴ به اولین نمونه از نسل خود تبدیل شد که در آزمایش‌های پروازی در سراسر جهان رونمایی شد. مانورپذیری جنگنده‌های بدون دم بسیار چالش‌برانگیز است زیرا فاقد دم‌های افقی هستند که جنگنده‌های معمولی برای کنترل ارتفاع، ایجاد ثبات و ایجاد تغییرات سریع در وضعیت از آنها استفاده می‌کنند.

برای جبران نداشتن دم‌های افقی، طراحان باید به جای آن به نرم‌افزارهای پیچیده کنترل پرواز و سطوح کنترلی ادغام‌شده در بال تکیه کنند که کنترل هواپیما را ذاتاً چالش‌برانگیزتر می‌کند، به ویژه در طول مانورهای تهاجمی. توسعه یک جنگنده با سطوح کنترلی که بتواند مانورپذیری کافی را برای جبران فقدان صفحات دم افقی فراهم کند، بسیار پرچالش است و تنها با انتشار آخرین فیلم چینی تأیید شد که تاکنون به این هدف دست یافته است. بنابراین چین تنها کشوری است که با طراحی نسل ششم با مانورپذیری بالا پرواز کرده و سه جنگنده بدون دم در مراحل نمونه اولیه دارد که از بین آنها، جنگنده توسعه‌یافته با چنگدو سنگین‌ترین است.

بزرگ‌ترین مشکل در کنترل ارتفاع جنگنده‌های بدون دم این است که در حالی که تثبیت‌کننده‌های افقی جنگنده‌های نسل پنجم گشتاورهای ارتفاعی بزرگی ایجاد می‌کنند و به دماغه اجازه می‌دهند خیلی سریع بالا یا پایین بیاید و به عنوان اهرم‌های کنترل قدرتمند در فاصله قابل توجهی پشت مرکز ثقل هواپیما قرار می‌گیرند، یک هواپیمای بدون دم این مزیت مکانیکی را از دست می‌دهد و فقط سطوح کنترلی روی بال یا سایر بال‌ها را برای انجام همان کار باقی می‌گذارد. نبودن دم همچنین می‌تواند توانایی هواپیما را در ایجاد نرخ چرخش آنی بسیار بالا کاهش دهد، باعث چالش‌های زیاد در حفظ پایداری شود و اقتدار کنترل را در سرعت‌های پایین و زوایای حمله بالا کاهش دهد.

بخش دفاعی چین سابقه توسعه کنترل‌های پرواز نوآورانه را دارد، به ویژه در جنگنده نسل پنجم J-20 که از طراحی بدنه دلتا-کانارد منحصر به فرد و رادیکال استفاده می‌کند که قابلیت‌های پنهان‌کاری و عملکرد پرواز را به ویژه در سرعت‌های مافوق صوت بهبود می‌بخشد. این طرح ضریب بالابری بسیار بیشتری نسبت به نزدیک‌ترین رقبای خارجی خود ارائه می‌دهد که به ویژه برای جنگنده‌های برتری هوایی جهت کنترل بهتر بر زوایای حمله آنها مفید است.

افزایش طول لبه حمله، نیروی بالابری بدنه و کاناردهای بین آنها، نیروی بالابری J-20 را ۸۰ درصد افزایش می‌دهد که به نوبه خود امکان کاهش نیروی پسامافوق صوت را از طریق استفاده از بال کوچک‌تر فراهم می‌کند و در عین حال با پرهیز از به خطر افتادن ویژگی‌های نیروی بالابری به پساترانسونیک، عملکرد چرخش بالا را تضمین می‌کند.

طرح‌های جنگنده بدون دم برای پنهانکاری و رادارگریزی بهینه در نظر گرفته می‌شوند زیرا یکی از بزرگ‌ترین منابع بازتاب رادار در یک هواپیمای معمولی را از بین می‌برند. با حذف دم‌های افقی، طراحان می‌توانند شکلی تمیزتر و پیوسته‌تر ایجاد کنند که انرژی رادار را از فرستنده پراکنده می‌کند و سطح مقطع راداری هواپیما را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد. حذف تقاطع‌های قائمه بین دم افقی و بدنه، بهبود ترازبندی پلان و کاهش تعداد سطوح خارجی، همگی مفیدند.

توسعه موفقیت‌آمیز چین در ساخت یک جنگنده بدون دم با مانورپذیری بالا نشان می‌دهد این کشور از یکی از چالش‌برانگیزترین موانع فناوری برای توسعه یک هواپیمای جنگنده نسل ششم واقعی عبور کرده است. چین و ایالات متحده تنها کشورهایی هستند که انتظار می‌رود قبل از دهه ۲۰۵۰ جنگنده‌های بدون دم را توسعه دهند، پیش‌بینی می‌شود جنگنده‌های چینی در اوایل دهه ۲۰۳۰ وارد خدمت شوند و پس از آن F-47 ایالات متحده در اوایل دهه ۲۰۴۰ و احتمالاً F/A-XX نیروی دریایی ایالات متحده نزدیک به پایان دهه وارد خدمت شوند.