سهم مردم از صرفه جویی انرژی چه شد؟ | مسئولان چه وعده هایی دادند و مردم چه کردند؟
رئیس‌مجلس روز یکشنبه درحالی بر ضرورت همکاری دولت و جامعه برای عبور از ناترازی انرژی در فصل سرما تاکید کرد که پیش از این، دولت از سهیم شدن مردم در درآمدهای حاصل از صرفه‌جویی حامل‌های انرژی خبر داده بود؛ وعده‌ای که تحقق آن تبلور تازه‌ای از «همدلی ملی» خواهد بود.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: محمدباقر قالیباف در نطق پیش از دستور خود، با تاکید بر ضرورت تحقق سازوکارهای «دقیق» و «مترقی» تشویقی صرفه‌جویی انرژی در قانون برنامه هفتم، راهبرد «تأثیر صرفه جویی بر اقتصاد خانوار» را بار دیگر در کانون توجه قرار داد؛ راهبردی که در شرایط آرایش جنگی کنونی، بستر مناسبی برای عبور از وضعیت کنونی فراهم خواهد کرد.
اشاره رئیس مجلس به «بازگشت درآمد حاصل از صرفه‌جویی گاز به حساب مردم» در شرایطی است که پیش از این دولت در موضوع افزایش قیمت بنزین نیز بر بازگشت منابع حاصل از کاهش مصرف این محصول به سر سفره مردم اشاره کرده بود؛ درآمدهایی که قرار بود صرف تقویت طرح کالابرگ شود.
دراین میان براساس اعلام مسئولان دولتی پس اجرای طرح اعمال نرخ سوم بنزین، از ۱۷ شهریورماه تا ۱۵ مهرماه، مصرف سوخت، نسبت به مدت مشابه سال‌گذشته، کاهش ۷ درصدی را تجربه کرده؛ کاهشی که به گفته رئیس‌جمهور، سبب صرفه‌جویی ۱۲ میلیارد دلاری در واردات بنزین شده‌است.
آمارهای موجود نشان می‌دهد مردم با همراهی مطلوب در مدیریت مصرف انرژی، سهم خود را در حفظ منابع کشور در شرایط جنگی کنونی ایفا می‌کنند و اکنون، نوبت مسئولان است که با عمل به وعده‌های اعلام‌شده‌شان، منافع این همکاری را به‌صورت ملموس و قابل پیگیری به خانوارها بازگردانند.
وعده‌های مسئولان چه بود؟
افزایش قیمت حامل‌های انرژی در ماه‌های اخیر با یک وعده مهم ازسوی مسئولان همراه بوده است؛ بازگشت منافع حاصل از صرفه‌جویی و درآمدهای ناشی از اصلاح قیمت سوخت به مردم و صرف آن در زمینه تقویت معیشت خانوارها:
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور
۹ مهرماه، نشست در وزارت کشور:
- هرچه پول از افزایش قیمت بنزین درآمده، قرار است به کالابرگ اضافه شود و از این ماه رقم کالابرگ بالا می‌رود و هرچقدر صرفه‌جویی شود، به معیشت مردم افزوده می‌شود.
۲۶ مهرماه، جلسه هیات دولت:
- منافع حاصل از اصلاح فرآیندها، جلوگیری از هدررفت منابع و مقابله با تخلفات باید در نهایت به مردم بازگردد و در جهت تقویت قدرت خرید خانوارها و حمایت از معیشت عمومی به کار گرفته شود.
۲۶ مهرماه، نشست شورای اطلاع‌رسانی دولت:
- افزایش ۵۰۰ هزار تومانی رقم کالابرگ الکترونیک حتماً اجرا خواهد شد.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس
- آبان‌ماه، نطق پیش از دستور:
- در قانون برنامه هفتم، سازوکار قانونی دقیق و مترقی گواهی‌های صرفه‌جویی فراهم شده‌است.
- به زبان ساده، یعنی هرکس هرمقدار گاز صرفه‌جویی کند، به سرعت درآمدی که از این صرفه‌جویی نصیبش خواهد شد را درحساب بانکی‌اش دریافت می‌کند تا تأثیر صرفه‌جویی بر اقتصاد خانوار، برای همه ملموس شود.
- پیشگیری از ناترازی انرژی و اقدام ملی برای صرفه‌جویی در مصرف گاز باید با همت ملی مدیریت شود.
- اسراف و مصرف غیر بهینه‌ی انرژی سال هاست به عنوان یک چالش ساختاری خود را نشان داده است.
- تأثیر صرفه جویی بر اقتصاد خانوار، باید برای همه ملموس شود.
- مطالبه از دولت، پشتیبانی از سرمایه‌گذاران، به‌منظور تسریع در صدور گواهی‌های مشروط پیش از تحقق صرفه‌جویی است.
- عبور از زمستان پیش‌رو، نیازمند یک بسیج ملی است.
- از رسانه‌ها، نهادهای مردمی، شوراها و استانداران انتظار داریم با فعال کردن ظرفیت محلات و خانوارها، هدف کاهش حداقل۱۰ درصدی مصرف گاز را محقق کنند.
- هموطنان دغدغه‌مند باید به‌عنوان «شرکای اقتصادی» در سود حاصل از صرفه‌جویی به صورت مستقیم منتفع شوند.
محمدرضا عارف، معاون‌اول رئیس‌جمهور
۲۹ مهرماه، نشست ستاد تنظیم بازار:
- همه منابع حاصل از اصلاحات ساختاری، مستقیماً صرف معیشت مردم شود.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت
۲۱ مهرماه، نشست خبری:
- منابع حاصل از صرفه‌جویی در مصرف بنزین برای امور معیشتی مردم اختصاص خواهد یافت.
۲۴ شهریورماه، نشست‌خبری:
- منابع حاصل از افزایش نرخ سوم بنزین، صرف معیشت مردم می‌شود.
دستاوردهای صرفه‌جویی
همراهی مردم با دولت در مصرف بهینه منابع در ۳ بخش کلی، قابل بررسی است؛ از جمله «صرفه‌جویی در مصرف»، «کاهش هزینه واردات» و «درآمد حاصل از تغییر قیمت».
کاهش مصرف بنزین
- بازه زمانی: ۱۷ شهریورماه تا ۱۵ مهرماه
- شاخص: در مقایسه با مدت مشابه ۱۴۰۴
- منبع: سخنگوی دولت چهاردهم
- میزان: ۷ درصد
کاهش مصرف سی. ان. جی
- بازه زمانی: ۱۷ شهریورماه تا ۱۵ مهرماه
- شاخص: در مقایسه با مدت مشابه ۱۴۰۴
- منبع: فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت چهاردهم
- میزان: ۱۲ درصد
توقف واردات بنزین
- گزاره: صرفه‌جویی در منابع واردات بنزین
- منبع: اعلام رئیس‌جمهور در نشست شورای اطلاع‌رسانی دولت
- زمان: ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵
- میزان صرفه‌جویی: ۱۲ میلیارد دلار
ساماندهی سوخت و آرد و نان
- گزاره: بهبود نظام توزیع سوخت و آرد
- منبع: گزارش وزارت کشور در جلسه هیات دولت
- زمان: ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵
- میزان صرفه‌جویی: ۱۴۱ هزارمیلیارد تومان
اقدامات شش‌گانه
- گزاره: اجرای ۶ اقدام در محورهای مختلف برای صرفه‌جویی در منابع
- منبع: گزارش وزارت کشور در جلسه هیات دولت
- زمان: ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵
- میزان صرفه‌جویی: ۹۱ هزارمیلیارد تومان
- نکته ویژه: براساس گزارش ارائه شده، این میزان صرفه‌جویی با تکمیل اقدام‌ها محقق خواهد شد.
گواهی‌های صرفه‌جویی چیست ؟
راهبرد بهینه‌سازی در مصرف انرژی، از نکات ویژه مصرح در قانون برنامه هفتم توسعه کشور است که اجرایی‌سازی آن، نقش مهمی در پیشبرد رویکردهای مدنظر در حوزه «صرفه‌جویی» خواهد داشت و مردم برای حرکت دراین مسیر تشویق خواهد کرد.
- منبع: جزء ۲بند پ ماده ۴۶ قانون برنامه هفتم
- هدف: مردمی‌سازی بهینه‌سازی مصرف انرژی و توسعه بازار بهینه‌سازی انرژی
- نهاد مکلف: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی
- محورهای اساسی:
- مردم با صرفه‌جویی، گواهی انرژی دریافت می‌کنند: خانوارها، مشترکان عمومی و تجاری غیرتولیدی، که مصرف برق یا گاز خود را نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش دهند، مشمول دریافت گواهی به میزان حداقل معادل انرژی صرفه‌جویی‌شده هستند.
- گواهی صرفه‌جویی ارزش اقتصادی دارد: گواهی‌ها قابل انتقال و خرید و فروش در بورس انرژی هستند و می‌توان از آنها برای تسویه صورتحساب انرژی خود یا دیگران و پرداخت مالیات شرکت‌های مصرف‌کننده انرژی، در حدود مقرر قانونی، استفاده کرد.
- سرمایه‌گذاران نیز از منافع صرفه‌جویی بهره‌مند می‌شوند: سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی موظف است با سرمایه‌گذاران طرح‌های بهینه‌سازی قرارداد ببندد و متناسب با پیشرفت و تأیید اقدام‌های انجام‌شده، بخشی از اصل و سود سرمایه‌گذاری را از محل حساب بهینه‌سازی مصرف انرژی بازپرداخت کند.
- برای بررسی عملکرد، مهلت قانونی تعیین شده است: سازمان حداکثر ۶ ماه پس از درخواست سرمایه‌گذار فرصت دارد نتیجه صحت‌سنجی اقدام‌های موضوع قرارداد را اعلام کند. درصورت عدم اعلام نتیجه دراین مهلت، سازمان موظف است براساس درخواست سرمایه‌گذار و ترتیبات آیین‌نامه، هزینه سرمایه‌گذاری انجام‌شده را از حساب مربوط پرداخت کند.
اکنون نوبت مسئولان است
آمارهای اعلام شده نشان می‌دهد، مردم همراهی قابل قبولی در حوزه «مصرف بهینه» با مسئولان داشته‌اند و اکنون زمان تحقق وعده‌ها، مبنی بر بازگشت منابع بر سر سفره مردم، فرا رسیده است. دراین زمینه نکات مهمی وجود دارد که ازسوی مسئولان باید مورد توجه قرار گیرد:
- افزایش میزان کالابرگ: اگرچه براساس اعلام مسئولان دولتی، قرار است مبلغ کالابرگ، ۵۰۰ هزارتومان افزایش یابد، اما تداوم افزایش میزان کالابرگ براساس شرایط تورمی کنونی و رفع دغدغه‌های خانوارها دراین زمینه، یکی از مطالبات محوری جامعه به‌حساب می‌آید.
- شفاف‌سازی سازوکارها: یکی از پیش‌نیاز تحقق وعده‌های دولت، شفاف سازی سازوکارهای بهره‌مندی مردم از منافع همکاری با دولت است. در واقع باید مشخص شود منابع حاصل از صرفه‌جویی چگونه قرار است به سفره مردم بازگردد.
- زمان‌بندی اجرای وعده‌ها: افکارعمومی از دولت انتظار دارد بازگشت منابع به سفره، نه براساس وعده‌های کلی، بلکه در چارچوب «مبلغ» و «زمان‌بندی مشخص»، اجرایی‌سازی شود.
- بسترسازی‌های لازم: حالا که مردم همراهی مطلوب خود را نشان داده‌اند، دولت نیز باید اقدام‌هایی از قبیل توسعه حمل‌ونقل عمومی، افزایش کیفیت خودروها، دسترسی به سوخت جایگزین و اجرایی‌سازی تکالیف قانونی، گام‌های محکمی در راستای بهینه‌سازی هرچه بیشتر منابع ملی بردارد.
- اطلاع رسانی مناسب: ثمربخشی گام‌های طراحی شده در راستای بهینه سازی مصرف منابع ملی، باید با اطلاع‌رسانی شفاف و دقیق از میزان تحقق راهبردها و نقاط ضعف موجود همراه شود.
