از گم شدن یک گاو تا بحران انسان/ خوانشی از فیلم کوتاه «گوره» بخوانید
مرجان اشرفی‌زاده در فیلم کوتاه «گوره» با محوریت ماجرای یک گاو گمشده در فضای روستایی لاهیجان، روایتی از اضطراب، اجبار اجتماعی و تقابل نیازهای جمعی با رنج فردی به تصویر می‌کشد.
به گزارش توسعه برند؛ سینمای فیلم کوتاه همواره مجالی برای مواجهه بی‌واسطه با لایه‌های عمیق زیست انسانی، مناسبات اقلیمی و تنش‌های روان‌شناختی میان فرد و جامعه بوده است.
فیلم کوتاه ۲۰ دقیقه‌ای «گوره» به نویسندگی و کارگردانی مرجان اشرفی‌زاده و تهیه‌کنندگی محسن خباز، دوازدهمین فیلم کوتاه داستانی این فیلمساز و حاصل بازگشت او به عرصه سینمای کوتاه پس از ۱۵ سال فاصله است.
این اثر که محصول انجمن سینمای جوانان ایران بوده و پس از تصویب و سه سال تلاش برای تولید ساخته شده است، فراتر از یک روایت ساده بومی، کندوکاوی عمیق در تمثیل‌های حیات، فشار ساختار اجتماعی بر پیکر انسان و تعلیق میان باروری و اضمحلال محسوب می‌شود.
تمثیل باروری و غیاب عنصر مولد
در لایه نخست محتوایی و روایی فیلم، مخاطب با مساله‌ای به‌ظاهر بومی و شغلی روبه‌رو‌ست: «حنا»، گاو ماده‌ای است که در چرخه طبیعی زندگی روستایی آماده باروری شده، اما «ورزا» (گاو نر) که نقش حیاتی در تحقق این تکثیر دارد، مفقود شده است. اشرفی‌زاده در این چارچوب روایی، غیاب ورزا را نه صرفا یک حادثه اتفاقی در زندگی کشاورزی، بلکه به تمثیلی از اختلال در نظم زیست‌بوم و تعلیق حیات تبدیل می‌کند.
غیاب عنصر بارورکننده، سکون و اضطرابی سنگین را بر محیط حاکم می‌سازد؛ اضطرابی که نشان می‌دهد حیات اقتصادی و نمادین پیرامون چقدر به حضور این عامل گره خورده است. باروری حنا نیازمند ورزاست و بدون حضور او، چرخه حیات در نقطه‌ای بحرانی و پر از معلق‌بودگی متوقف می‌ماند. این تعلیق، کل جامعه کوچک درون داستان را دچار شتاب‌زدگی و تنش می‌کند.
انسان در سایه اجبار
بحران اصلی اثر زمانی رخ می‌نماید که سنگینی این اختلال زیست‌محیطی بر دوش انسان قرار می‌گیرد. پیرمرد و پیرزن داستان، شخصیت «گلی‌جان» را تحت فشاری خردکننده قرار می‌دهند تا ورزای گم شده را پیدا کند؛ این در حالی است که گلی‌جان خود ناخوش‌احوال است و شرایط جسمانی مناسبی برای این جست‌وجوی طاقت‌فرسا ندارد.
در این لایه مفهومی، فیلمساز به شکاف عمیق میان انتظارات بی‌رحمانه جامعه پیرامون و ناتوانی تنانه فرد می‌پردازد. گلی‌جان نمادی از انسانی است که در میان دو منگنه گیر افتاده است: از یک سو رنج و بیماری درونی‌اش، و از سوی دیگر اجبار ساختار پیرامون که بدون توجه به حال جسمانی‌اش، از او کارکرد و پاسخ‌گویی می‌طلبد.
“”توسعه برند را در اینستاگرام و تلگرام و لینکدین دنبال کنید””
اشرفی‌زاده با قرار دادن گلی‌جان در این موقعیت، نقدی پوشیده اما موثر بر مناسباتی ارائه می‌دهد که انسان را تنها تا جایی ارزشمند می‌دانند که بتواند گره‌ای از نیازهای چرخه تولید و زیست جمعی بگشاید. رنج جسمانی گلی‌جان در برابر ضرورت یافتن ورزا نادیده گرفته می‌شود تا بر این حقیقت تلخ صحه بگذارد که در زیر بار نیازهای مولد جامعه، سلامت و رمق فرد به‌راحتی قربانی می‌شود.
طبیعت در جایگاه کاراکتر فعال درام
فیلمبرداری اثر طی ۶ جلسه در ییلاق مرجان‌قلی واقع در لاهیجان استان گیلان انجام شده است. لوکیشن ییلاقی گیلان در «گوره» صرفا نقش یک دکور زیبا یا کارت‌پستالی را ایفا نمی‌کند؛ بلکه جغرافیای دیلمان خود به یکی از شخصیت‌های اصلی و فعال درام بدل می‌شود.
طبیعت بکر و در عین حال سخت‌گیر ییلاق، با وسعت، مه و سکوت سنگینش، غربت و تنهایی گلی‌جان را برجسته‌تر می‌کند. مسعود امینی تیرانی در مقام مدیر فیلمبرداری و سینا گنجوی در طراحی صحنه و لباس، فضا و بافتی را خلق کرده‌اند که سردی و فشار روانی حاکم بر قصه را به شکلی ملموس به مخاطب منتقل می‌کند. همچنین موسیقی فردین خلعتبری و طراحی و ترکیب صدای امیرحسین قاسمی به این فضاسازی مفهومی عمق بیشتری بخشیده‌اند تا غیاب ورزا و رنج درونی شخصیت‌ها در ابعاد صوتی و تصویری بازتاب یابد.
مرجان اشرفی‌زاده به‌عنوان دانش‌آموخته کارگردانی سینما و ادبیات نمایشی از دانشگاه هنر و با کارنامه‌ای شامل فیلم سینمایی «آبجی» و سریال «دیگری»، در این اثر نشان می‌دهد که چگونه می‌توان از یک گره کوچک روایی، درامی انسان‌شناختی و پر از لایه‌های زیرین ساخت.
حضور بازیگرانی چون سحر گلدوست، حجت صفاریان، شهربانو امیدی ملومه و مجید پتکی به تجسم این موقعیت بغرنج کمک شایانی کرده است. بازی‌ها نه بر برون‌گرایی کاذب، بلکه بر بازتاب رنج خاموش و فشارهای روانی متمرکز است که موقعیت گلی‌جان و پیرمرد و پیرزن را واقعی و اثرگذار می‌کند.
فیلم کوتاه «گوره» بازگشتی هوشمندانه و پرقدرت برای مرجان اشرفی‌زاده به سینمای کوتاه پس از ۱۵ سال است.
این اثر ۲۰ دقیقه‌ای موفق می‌شود با دستمایه قرار دادن تلاطم یک روستای کوچک برای یافتن یک ورزای گم شده، پرسش‌هایی بزرگ‌تر درباره رنج انسانی، باروری، مسوولیت و فشارهای ساختاری بر پیکر ضعیف فرد مطرح کند.
