همکاری دانشگاه و صنعت برای تربیت نیروی متخصص اقتصاد دیجیتال
سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و دانشگاه ملی مهارت پس از بیش از دو سال پیگیری و برگزاری نشست‌های تخصصی، تدوین برنامه‌های درسی رشته‌های حوزه اقتصاد دیجیتال را با مشارکت صنعت دنبال می‌کنند. در تازه‌ترین خروجی این همکاری، تأییدیه تدوین سرفصل‌های رشته کارشناسی امنیت سایبری امضا شده و برنامه‌ریزی برای تدوین رشته‌هایی مانند هوش مصنوعی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
به گزارش توسعه برند به نقل از سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر ماه، نشست شورای برنامه‌ریزی آموزشی و درسی دانشگاه ملی مهارت در مقطع کارشناسی با مشارکت سازمان نظام صنفی رایانه‌ی و دانشگاه ملی مهارت برگزار شد.
همکاری دانشگاه و صنعت در آموزش اقتصاد دیجیتال
در این نشست علی حکیم‌جوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، با تأکید بر ضرورت توسعه همکاری میان دانشگاه و صنعت، بر اهمیت برنامه‌ریزی آموزشی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بخش خصوصی برای تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه اقتصاد دیجیتال تأکید کرد.
او در نشست شورای برنامه‌ریزی آموزشی و درسی دانشگاه ملی مهارت در مقطع کارشناسی با مشارکت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، با اشاره به حجم نیازهای کشور و محدودیت ظرفیت‌های موجود برای پاسخ‌گویی به این نیازها، توسعه آموزش‌های تخصصی و استفاده از ظرفیت استادان فعال در صنعت را از محورهای قابل توجه در تقویت تعامل دانشگاه و صنعت دانست.
رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای همچنین ابراز امیدواری کرد این همکاری‌ها در نشست‌های آینده ادامه پیدا کند و زمینه گسترش تعامل میان دانشگاه و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای فراهم شود.
هم‌افزایی ذی‌نفعان در آموزش اقتصاد دیجیتال
در ادامه صائبه سلوکی، عضو هیأت‌مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران، با اشاره به آغاز تدوین سرفصل‌های رشته کارشناسی امنیت سایبری با رویکرد نیازمحور و مشارکت صنعت، گفت: سازمان نظام صنفی رایانه‌ای با همکاری دانشگاه ملی مهارت، تدوین رشته‌های تخصصی حوزه اقتصاد دیجیتال را در مقاطع کاردانی و کارشناسی دنبال می‌کند و در این مسیر، مشارکت بخش خصوصی، بخش دولتی، نهادهای حاکمیتی و انجمن‌های تخصصی را ضروری می‌داند.
سلوکی در نشست شورای برنامه‌ریزی آموزشی و درسی دانشگاه ملی مهارت در مقطع کارشناسی با مشارکت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، با بیان اینکه فرایند مشارکت سازمان نصر در تدوین تدوین برنامه درسی رشته های کاردانی و کارشناسی بیش از دو سال پیگیری و نشست های تخصصی به مرحله طراحی سرفصل‌ها رسیده است، تصریح کرد: این فرایند با رویکرد صنعت فاوا و بر اساس نیازهای بازار کار پیش می‌رود و هدف آن، تقویت ارتباط میان دانشگاه و صنعت در تربیت سرمایه انسانی متخصص است.
او با اشاره به تجربه همکاری در تدوین رشته بلاکچین افزود: در این مسیر، همراهی انجمن‌ها و نهادهای تخصصی نقش مهمی داشته است. به‌ویژه انجمن بلاکچین در تدوین برنامه درسی این رشته مشارکت مؤثری داشته و بخش مهمی از این فرایند با همکاری اعضای این انجمن پیش رفته است. در نشست امروز هم تدوین رشته کارشناسی امنیت سایبری برای اولین بار تصویب شد و این اولین بار است که رشته امنیت سایبری وارد مقاطع تحصیلی دانشگاهی می‌شود.
عضو هیأت‌مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران همچنین از برنامه‌ریزی برای آغاز فرایند تدوین رشته هوش مصنوعی با همکاری دانشگاه خبر داد و گفت: قرار است همین الگوی همکاری و مشارکت ذی‌نفعان در تدوین برنامه‌های درسی این حوزه نیز دنبال شود.
سلوکی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت همه ذی‌نفعان اقتصاد دیجیتال تصریح کرد: توسعه رشته‌ها و مهارت‌های تخصصی این حوزه به هم‌افزایی میان بخش خصوصی، بخش دولتی، نهادهای حاکمیتی و انجمن‌های مرتبط نیاز دارد تا نیازهای متنوع بازار کار در فرایند طراحی برنامه‌های درسی مورد توجه قرار گیرد.
رئیس کمیسیون آموزش و سرمایه انسانی سازمان نصر همچنین با اشاره به همکاری سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و دانشگاه ملی مهارت، بر تداوم مشارکت نهادهای تخصصی در تدوین رشته‌های دانشگاهی متناسب با نیازهای صنعت تأکید کرد.
بازنگری آموزش‌های تخصصی
در بخش دیگری از این نشست، محمدرضا کلباسی، سرپرست دانشگاه ملی مهارت، با تأکید بر ضرورت توسعه همکاری میان دانشگاه و صنعت، گفت: با توجه به حجم نیازهای کشور و محدودیت ظرفیت‌های موجود برای پاسخ‌گویی به این نیازها، باید با برنامه‌ریزی آموزشی مناسب و بهره‌گیری از ظرفیت‌های صنعت، زمینه تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه اقتصاد دیجیتال را فراهم کرد.
او همچنین با اشاره به نیاز کشور به توسعه آموزش‌های تخصصی، بر اهمیت برنامه‌ریزی آموزشی و استفاده از روش‌های مناسب برای پاسخ‌گویی به نیازهای موجود تأکید کرد و گفت: بخشی از نیازهای آموزشی دانشگاه‌ها مستلزم همکاری نزدیک‌تر با صنعت است و می‌توان از ظرفیت استادانی که در صنعت فعالیت دارند، برای تقویت این تعامل بهره گرفت.
سرپرست دانشگاه ملی مهارت ابراز امیدواری کرد که روند تدوین رشته‌های جدید با موفقیت پیش برود و در نشست‌های آینده نیز زمینه توسعه همکاری‌ها و تعامل بیشتر میان دانشگاه ملی مهارت و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای فراهم شود.
تدوین رشته‌ها متناسب با نیاز بازار کار
فائزه هاشمی، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش فنی و حرفه‌ای دانشگاه ملی مهارت، نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت تقاضامحور بودن برنامه‌های درسی دانشگاهی، گفت: تدوین رشته‌های جدید باید بر اساس نیازسنجی نهادهای تخصصی و اصناف مرتبط با هر حرفه انجام شود تا از تربیت دانش‌آموختگانی که امکان اشتغال متناسب با تخصص خود را ندارند، جلوگیری شود.
هاشمی با اشاره به ضرورت انطباق آموزش دانشگاهی با نیازهای صنعت تصریح کرد: برنامه‌های درسی دانشگاه ملی مهارت بر مبنای تقاضای بازار کار تدوین می‌شوند و نیازسنجی آن‌ها از نهادهای تخصصی و حرفه‌ای مرتبط آغاز می‌شود. در این فرایند، نیازهای واقعی صنعت و فرصت‌های شغلی موجود بررسی می‌شوند تا تدوین رشته‌ها به افزایش بیکاری دانش‌آموختگان منجر نشود.
او با اشاره به اهمیت تربیت و نگهداشت نیروی انسانی متخصص در کشور افزود: در اسناد توسعه علوم و فناوری کشور نیز بر نقش نیروی انسانی متخصص و کارآمد و ضرورت تکمیل زنجیره ظرفیت انسانی و هم‌افزایی میان دستگاه‌ها و نهادها تأکید شده است. دانشگاه ملی مهارت نیز در همین راستا، توسعه ظرفیت‌های داخلی برای آموزش نیروی انسانی متخصص و حفظ این ظرفیت‌ها در کشور را دنبال می‌کند.
مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش فنی و حرفه‌ای دانشگاه ملی مهارت با بیان اینکه بیش از ۸۰ درصد دانش‌آموختگان این دانشگاه در کشور می‌مانند، گفت: این موضوع امکان بهره‌گیری از سرمایه‌گذاری دولت در آموزش نیروی انسانی را برای توسعه و آینده کشور فراهم می‌کند.
“”توسعه برند را در اینستاگرام و تلگرام و لینکدین دنبال کنید””
هاشمی همچنین با اشاره به ضرورت تسریع در تدوین برنامه‌های آموزشی حوزه امنیت سایبری، تصریح کرد: در جریان بررسی‌های کارشناسی، مشخص شده است که برخی موضوعات به دلایل موجود امکان تبدیل‌شدن به برنامه درسی دانشگاهی را ندارند؛ با این حال، توسعه آموزش در حوزه امنیت سایبری از نیازهای کشور است و باید با سرعت بیشتری دنبال شود.
او در ادامه با اشاره به روند تدوین برنامه درسی رشته‌های تخصصی اقتصاد دیجیتال گفت: در این فرایند، مطالعات تطبیقی، بررسی شایستگی‌های موردنیاز و نقش‌های شغلی و همچنین نیازهای بازار کار با استفاده از اطلاعات و ظرفیت‌های مرتبط با صنعت بررسی شده است. نتایج این مطالعات نیز در اختیار کارشناسان و اعضای مرتبط قرار گرفته تا مبنای تدوین برنامه‌های درسی قرار گیرد.
هاشمی در پایان بر ضرورت تداوم همکاری میان دانشگاه ملی مهارت و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای برای طراحی رشته‌هایی متناسب با نیازهای واقعی بازار کار تأکید کرد.
کمبود نیروی متخصص در امنیت سایبری
مجتبی مصطفوی، متخصص حوزه امنیت سایبری، در ادامه این نشست امنیت سایبری را حوزه‌ای میان‌رشته‌ای دانست که دانش ریاضیات پایه، فناوری اطلاعات و تخصص‌های مرتبط را در بر می‌گیرد و گفت: امنیت سایبری صرفاً به حملات اینترنتی یا جنگ سایبری محدود نیست، بلکه یکی از پیش‌نیازهای توسعه اقتصاد دیجیتال، صنعت هوشمند و استفاده گسترده از هوش مصنوعی است. در صورت تأمین‌نشدن امنیت سایبری، داده‌ها و فرایندهای تصمیم‌گیری کشور نیز در معرض تهدید قرار می‌گیرند.
او با اشاره به حملات سایبری سال‌های اخیر به زیرساخت‌های کشور افزود: اختلال در سامانه‌های راه‌آهن و سوخت و حملات به صنایع فولاد نشان می‌دهد که پیامدهای حملات سایبری به فضای دیجیتال محدود نمی‌شود و می‌تواند آثار فیزیکی و اقتصادی نیز به همراه داشته باشد. به گفته او، حملات سایبری به بخش‌های مالی و خدمات عمومی نیز اهمیت تأمین امنیت زیرساخت‌ها و حفاظت از خدمات مورد استفاده مردم را افزایش داده است.
این متخصص امنیت سایبری با اشاره به کمبود نیروی انسانی متخصص در دنیا تصریح کرد: بر اساس گزارشی که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده، حدود ۵.۵ میلیون نفر در حوزه امنیت سایبری مشغول به کار بوده‌اند، در حالی که حدود ۴.۸ میلیون موقعیت شغلی خالی نیز در این حوزه وجود داشته است. او یکی از دلایل این شکاف را سرعت بالای توسعه فناوری و تهدیدات سایبری در مقایسه با توان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش مهارتی برای تربیت نیروی متخصص دانست.
مصطفوی با بیان اینکه نیاز به متخصصان امنیت سایبری به یک حوزه محدود نیست، گفت: امنیت صنعتی، امنیت سامانه‌های مالی و دولتی، تحلیل امنیت، پاسخ به رخدادهای سایبری، جرم‌شناسی دیجیتال، ردیابی مهاجمان، امنیت نرم‌افزار و اپلیکیشن‌های موبایل و امنیت زیرساخت‌های ارتباطی از جمله حوزه‌هایی هستند که به نیروهای متخصص نیاز دارند.
“”توسعه برند را در اینستاگرام و تلگرام و لینکدین دنبال کنید””
او همچنین با اشاره به تجربه‌های بین‌المللی در طراحی و ارزیابی برنامه‌های دانشگاهی امنیت سایبری، بر ضرورت استفاده از چارچوب‌های علمی و استانداردهای تخصصی در تدوین رشته‌های جدید تأکید کرد و گفت: در سطح بین‌المللی، چارچوب‌هایی برای تعیین حوزه‌های دانشی، مهارت‌ها، سرفصل‌های درسی و نقش‌های شغلی مرتبط با امنیت سایبری تدوین شده است که می‌توان از آن‌ها برای طراحی برنامه‌های دانشگاهی متناسب با نیازهای کشور استفاده کرد.
مصطفوی در ادامه، همکاری دانشگاه‌ها با صنایع را یکی از راهکارهای پیوند آموزش با بازار کار دانست و افزود: امکان استفاده از ظرفیت کارورزی و کارآموزی در صنایع مختلف، از جمله صنعت فولاد و بانک‌ها، وجود دارد و برخی از این مجموعه‌ها برای جذب کارآموز و حتی حمایت از دانشجویان از طریق بورس تحصیلی آمادگی دارند.
در پایان این جلسه بر اساس تفاهم‌نامه قبلی سازمان نصر و دانشگاه ملی مهارت و بعد از دو سال پیگیری، تاییدیه تدوین سرفصل‌های درسی رشته کارشناسی امنیت سایبری توسط رئیس سازمان سامت و رئیس دانشگاه ملی مهارت امضا شد.
