سرمایه گذاری های کم ریسک در بازار ایران کدامند؟
همه سرمایه‌گذاران در دو دسته کلی محافظه‌کار و ریسک‌پذیر قرار می‌گیرند. افراد محافظه‌کار برخلاف ریسک‌پذیرها، به‌دنبال سودهای هیجانی نیستند و گزینه‌هایی را ترجیح می‌دهند که ضمن حفظ اصل سرمایه، بازدهی معقولانه‌ای داشته باشند. حال سؤال اینجاست که اصلاً سرمایه‌گذاری کم‌ریسک یعنی چه و کدام ابزارهای سرمایه‌گذاری کمترین ریسک را دارند؟ در این مطلب، می‌خواهیم سرمایه‌گذاری‌های کم‌ریسک در بازار ایران را معرفی کنیم. بررسی مزایا و معایب این ابزارها، به شما کمک می‌کند آگاهانه تصمیم بگیرید و استراتژی مناسبی را برای سرمایه‌گذاری تدوین کنید.
سپرده‌های بانکی
سپرده‌گذاری در بانک‌ها یکی از آسان‌ترین روش‌های سنتی سرمایه‌گذاری است که با ریسک بسیار کمی همراه است. برای این کار، کافی است سرمایه خود را به‌صورت کوتاه‌مدت یا بلندمدت در حساب قرار دهید و سود روزشمار یا ماهانه از بانک دریافت کنید. هریک از آن‌ها قوانین خاص خودشان را دارند.
براساس مصوبه بانک مرکزی، نرخ سود سپرده‌های بلندمدت در محدوده ۲۰ تا ۲۳ درصد است. تضمین بانک برای حفظ اصل سرمایه و پرداخت سود، باعث می‌شود ریسک نکول تقریباً به صفر برسد. نرخ سود سپرده‌های کوتاه‌مدت کمتر است اما نقدشوندگی بالاتری دارند؛ به این معنا که هرگاه بخواهید، می‌توانید بدون جریمه فسخ قرارداد پول خود را برداشت کنید.
مزایا و معایب سپرده بانکی
مزیت اصلی سپرده‌های بانکی این است که هرکسی با هر میزان سرمایه می‌تواند به آن دسترسی داشته باشد. سپرده‌گذاری هم به‌صورت حضوری در شعب و هم ازطریق اپلیکیشن بانک مورد نظر امکان‌پذیر است.
بااین‌حال، این روش یک نقطه‌ضعف مهم دارد: اگر سپرده بلندمدت داشته باشید، اصل سرمایه شما حفظ می‌شود اما در تورم شدید، قدرت خرید خود را تا حد زیادی از دست می‌دهد. ممکن است بگویید درعوض سود آن را دریافت می‌کنیم؛ اما مشکل اینجاست که این بازدهی در مجموع به‌اندازه‌ای نیست که ارزش ازدست‌رفته پول شما را جبران کند.
بنابراین، سپرده بانکی نوعی سرمایه‌گذاری برای نگهداری مقداری وجه اضطراری یا اهداف کوتاه‌مدت است و برای رشد واقعی سرمایه، مناسب نیست.
صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت
یکی از بهترین و کارآمدترین ابزارهای کم‌ریسک، صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت هستند. این صندوق‌ها طبق مقررات سازمان بورس، حداقل ۷۰درصد از دارایی‌های خود را که از پول شما و سایر سرمایه‌گذاران تأمین شده است، در اوراق با درآمد ثابت، سپرده‌های بانکی و ابزارهای مشابه سرمایه‌گذاری می‌کنند. سپس سود حاصل از آن‌ها را به نسبت سهم هر سرمایه‌گذار بین آن‌ها تقسیم می‌کنند. این صندوق‌ها کمتر تحت‌تأثیر نوسانات بازار قرار می‌گیرند و بازدهی آن‌ها معمولاً بالاتر از سپرده بانکی است.
دو دسته صندوق درآمد ثابت داریم:
- صندوق‌هایی که ازطریق سایت یا اپلیکیشن صندوق خریدوفروش می‌کنیم؛
- صندوق‌های قابل‌معامله در بورس یا ETF که نقدشوندگی لحظه‌ای دارند و آن‌ها را در بازار سهام خریدوفروش می‌کنیم.
برخی از صندوق‌ها سود ماهانه پرداخت می‌کنند و برخی دیگر، با استفاده از روش سود مرکب، ارزش واحدها را رشد می‌دهند. اگر می‌خواهید بدانید کدام صندوق را باید انتخاب کنید، در فهرست بهترین صندوق های سرمایه گذاری معیارهایی نظیر بازدهی تاریخی، میزان نقدشوندگی، اندازه صندوق و ترکیب دارایی‌ها را ارزیابی کنید. برای تصمیم‌گیری بهتر، میزان بازدهی هر صندوق را درست در لحظه خرید از سایت‌های مرجع بررسی و مقایسه کنید.
مزایا و معایب صندوق‌های با درآمد ثابت
مزیت مهم این صندوق‌ها این است که خودشان تیم مدیریت حرفه‌ای و متخصص دارند و با سرمایه شما کار می‌کنند. بنابراین شما نیازی به دانش تخصصی بازار ندارید. همچنین، سرمایه اولیه زیادی نمی‌خواهد و امکان برداشت سریع فراهم است. هرچند ریسک این صندوق‌ها بسیار نزدیک به صفر است، نسبت به سپرده بانکی بیشتر است؛ زیرا ممکن است بخش کوچکی از دارایی‌ها را در سهام یا ابزارهای دیگر سرمایه‌گذاری کرده باشند.
اسناد خزانه اسلامی (اخزا) و اوراق بدهی دولتی
اسناد خزانه اسلامی یا اخزا یکی از امن‌ترین ابزارهای موجود در بازار سرمایه ایران است. این اوراق را دولت برای تسویه‌های بدهی‌های خود منتشر می‌کند و بازپرداخت اصل سرمایه در سررسید با اولویت بسیار بالا انجام می‌گیرد.
مزایا و معایب اخزا
از مزایای اخزا در بازار فرابورس می‌توان به نقدشوندگی بسیار بالای آن‌ها اشاره کرد. شما می‌توانید هر روز این اوراق را خریدوفروش کنید. برخلاف سپرده‌های بانکی، اخزا جریمه برداشت زودهنگام ندارند. سود ثابت و تضمین‌شده‌ای ارائه می‌دهند و بیشتر برای سرمایه‌گذارانی مناسب‌اند که چشم‌انداز بازه زمانی آن‌ها مشخص‌شده است.
طلا و سکه؛ پوشش تورم با نوسان کنترل‌شده
طلا و سکه همواره به‌عنوان پناهگاه امن در برابر تورم شناخته می‌شوند. خرید فیزیکی سکه، طلای آب‌شده یا حتی گواهی سپرده طلا در بورس گزینه‌هایی هستند که ریسک نسبتاً پایینی دارند. البته به‌طور کامل بدون نوسان نیستند؛ به‌ویژه در کشور ما، قیمت سکه و طلا روزانه تغییر می کند. دلیلش این است که طلا تحت‌تأثیر نرخ ارز، قیمت اونس جهانی و تقاضای داخلی قرار دارد. اگر در طلا سرمایه‌گذاری می‌کنید، باید تحمل نوسانات کوتاه‌مدت را داشته باشید؛ زیرا در میان‌مدت ارزش پول شما را دربرابر تورم حفظ می‌کند و در بلندمدت حتی باعث رشد سرمایه‌تان می‌شود.
مزایا و معایب طلا
از مزایای طلا می‌توان به تنوع روش‌های سرمایه‌گذاری در آن اشاره کرد. علاوه بر خرید طلای فیزیکی و سکه، صندوق‌های طلا نیز گزینه بسیار کم‌ریسکی هستند. این گزینه‌ها برای افرادی جذاب‌ترند که نمی‌خواهند دردسر نگهداری فیزیکی طلا را داشته باشند.
صندوق‌های طلا نقدشوندگی بالایی دارند و ریسک سرقت یا هزینه نگهداری در آن‌ها وجود ندارد. اختصاص بخشی از پرتفوی شما به صندوق‌های طلا ریسک تورم را پوشش می‌دهد.
مقایسه روش‌های سرمایه‌گذاری کم‌ریسک
در زیر، مقایسه سریعی از سرمایه‌گذاری‌های کم‌ریسک در بازار ایران انجام داده‌ایم:
- سپرده بانکی: ریسک خیلی کم، بازدهی حدود ۲۰ تا ۲۳ درصد، نقدشوندگی متوسط؛
- صندوق درآمد ثابت: ریسک خیلی کم، بازدهی ۲۸ تا ۳۵ درصد یا بیشتر، نقدشوندگی بالا؛
- اخزا: ریسک نزدیک به صفر، بازدهی ۲۰ تا ۲۸ درصد، نقدشوندگی بالا؛
- طلا: ریسک کم تا متوسط، نقدشوندگی بالا.
علاوه بر موارد بالا، سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات نیز گزینه کم‌ریسکی به حساب می‌آید اما چون به سرمایه اولیه بسیار زیادی نیاز دارد، برای هرکسی امکان‌پذیر نیست.
چگونه یک سبد سرمایه‌گذاری کم‌ریسک تنظیم کنیم؟
اگر به‌دنبال یک پرتفوی متعادل هستید که کمترین ریسک و بالاترین بازدهی را داشته باشد، می‌توانید از روش زیر برای تنظیم آن استفاده کنید:
- ۶۰ تا ۸۰ درصد در صندوق‌های با درآمد ثابت (یا اخزا)؛
- ۱۰ تا ۳۰ درصد طلا؛
- مابقی به‌صورت سپرده بانکی.
البته این درصدها مطلق نیستند و به ترجیحات و اولویت‌های شما بستگی دارند. بنابراین، خودتان می‌توانید به دلخواه آن‌ها را تغییر دهید. برای مثال، برای مثال، ممکن است خرید طلا خواه به‌صورت فیزیکی یا آنلاین، برای شما راحت‌تر و موردپسندتر باشد. فرد دیگری شاید صندوق‌های قابل‌معامله در بورس را گزینه بهتری بداند. بسته به افق زمانی، ترجیح برای نقدشوندگی و میزان تحمل ریسک، پرتفوی خود را تنظیم کنید و سپس یک استراتژی سرمایه‌گذاری شخصی‌سازی‌شده برای خودتان تدوین کنید.
اگر قصد دارید برای تأمین سرمایه اولیه برای سرمایه‌گذاری وام بگیرید، ابتدا با استفاده از ماشین حساب محاسبه اقساط بانکی، مبلغ بازپرداخت ماهیانه را بسنجید تا ببینید با بازدهی روش انتخابی سرمایه‌گذاری‌تان همخوانی دارد یا نه. برای مثال، اگر ۱۰۰میلیون وام گرفته‌اید و قسط آن ماهی ۶میلیون تومان است، سپرده‌گذاری آن در بانک روش عاقلانه‌ای نیست؛ زیرا بانک نهایتاً ۲میلیون تومان ماهیانه به شما سود پرداخت می‌کند. درست است که اصل سرمایه شما باقی می‌ماند اما قدرت خرید آن تا حد زیادی کاهش می‌یابد و مجموع سود سرمایه‌گذاری شما آن را پوشش نمی‌دهد.
سخن پایانی
اگر منطقی نگاه کنیم، حتی مطمئن‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها کاملاً بدون ریسک نیستند. بااین‌حال، برخی گزینه‌ها ریسک بسیار پایینی دارند و بازدهی آن‌ها حتی اگر کم باشد، تضمین‌شده است. با انتخاب ابزارهای مناسب برای سرمایه‌گذاری ازجمله طلا، صندوق‌های با درآمد ثابت، صندوق‌های قابل‌معامله در بورس و اسناد اخزا، می‌توانید با ریسک کمتری نسبت به ارزهای دیجیتال و سهام از اصل سرمایه خود محافظت کنید.
