۷ میلیارد بازدید در اینترنت ملی؛ چرا برند روبیکا نتوانست کاربران را نگه دارد؟
روبیکا در روزهای قطع اینترنت بینالمللی، رکوردی کمسابقه در بازدید و تولید محتوا ثبت کرد، اما افت شدید فعالیت همزمان با بازگشت رقبا نشان داد این پیامرسان داخلی بیش از آنکه انتخاب کاربران باشد، محصول یک اجبار ارتباطی بوده است؛ چالشی جدی برای برندینگ پلتفرمهای بومی.
به گزارش توسعه برند؛ در پی ناآرامیهای روزهای میانی دیماه امسال، اختلالی گسترده در خدمات ارتباطی کشور رخ داد که با قطع دسترسی به اینترنت بینالمللی و جایگزینی «اینترنت ملی» همراه بود. این اختلال بهحدی بود که علاوه بر مسدود شدن پیامرسانهای داخلی و خارجی، حتی سامانه پیامک نیز برای مدتی بهطور کامل قطع شد.
پس از انتقادات گسترده، روند تدریجی بازگرداندن خدمات از صبح روز ۲۷ دی آغاز شد. در این روز سامانه پیامک فعال شد و در روزهای ۲۸ و ۲۹ دی، پیامرسانهای داخلی «بله»، «سروش پلاس» و «ایتا» امکان ارتباط را فراهم آوردند. همچنین از شامگاه ۲۸ دی، دسترسی به موتور جستجوی گوگل و سرویس جیمیل ازسر گرفته شد.
این گزارش، با تمرکز بر بازه زمانی یادشده و در شرایط قطع اینترنت بینالمللی و فعالسازی اینترنت داخلی، به بررسی عملکرد پیامرسان «روبیکا» در طول یک هفته میپردازد و کانالهای فعال در آن را تحلیل میکند. هدف، واکاوی همهجانبه عملکرد کمی و کیفی این پیامرسان پرکاربرد داخلی در آن دوره خاص است.
واکاوی کمی محتوا و روند انتشار
در بازه زمانی یک هفتهای، ۹۸۸ هزار و ۲۱۳ محتوا از سوی ۳۵ هزار و ۵۷۹ کاربر در روبیکا منتشر شد که ۷ میلیارد بازدید داشته است. کمترین انتشار محتوا در روز ۲۱ دیماه با ۱۰۱۱۵ و بیشترین در ۲۶ دی ماه با ۲۱۹ هزار و ۴۱۹ پست در کانالهای روبیکا بوده است. این حجم حداقلی و حداکثری به کندی سرعت نت در روزهای اولیه و رفع شدن مشکل نت داخلی و اعتماد یا کوچ اجباری کاربران به استفاده از این بستر به عنوان جایگزین بسترهای خارجی همچون تلگرام و واتساپ مربوط بوده است.
لازم به ذکر است که این تعداد محتوا به طور خاص به پستهای کانالهای روبیکا مرتبط است و فعالیت شخصی کاربران در گروهها مدنظر قرار نگرفته است.
نمودار تولید محتوا در روبیکا نشاندهنده یک افزایش سریع و چشمگیر در روزهای فعالسازی اینترنت ملی (از ۲۱ تا ۲۸ دی) است که از حدود ۱۰ هزار به نزدیک ۲۲۰ هزار محتوا رسید، اما این رشد با بازگشت تدریجی دسترسی به اینترنت جهانی و سرویسهای ارتباطی دیگر مانند پیامرسانهای رقیب، به سرعت و به میزان حدود ۷۸٪ کاهش یافت و نشان داد که اقبال به روبیکا بیشتر یک راهحل موقتی در شرایط فقدان دسترسی به پلتفرمهای معمول بوده است.
واکاوی کیفی ابر کلمات محتواهای انتشار یافته
هشتگهای پرتکرار روبیکا را در این بازه میتوان در ۵ دسته طبقهبندی کرد:
۱. اخبار و اطلاعرسانی فوری(با محوریت ایران و تهران)
۲. محتوای مذهبی و مناسکمحور (با تأکید بر امام زمان و مناسبتهای شیعی)
۳. سرگرمی و محتوای سبک (کلیپ، موسیقی، طنز و استوری)
۴. فعالیتهای سازمانیافته رسانهای (برای تبلیغ و جذب عضو)
۵. علاقهمندیهای خاص کاربران (بازیهای آنلاین، موسیقی شاد، مطالب انگیزشی و نوستالژی)
هشتگهای خبری و اطلاعرسانی با فراوانی بالا در صدر قرار دارند: خبر_فوری ۴۵۶۷ ، iran ۲۵۹۶ و اخبار_تهران ۹۰۳ نشاندهنده نیاز فوری کاربران به دریافت اخبار بهویژه در شرایط عدم دسترسی به پلتفرمهای خارجی است.
هشتگهای مذهبی و اعتقادی حضور پررنگی دارند: ترکیب اللهمعجللولیکالفرج ۱۳۱۹ و اللهم_عجل_لولیک_الفرج ۱۱۰۲ و امام_زمان ۹۷۹ و شهادت_امام_کاظم ۵۷۴ و عید_مبعث ۸۹۰ نشان میدهد مناسبتهای مذهبی مبعث و شهادت امام کاظم و ادعیه محوری، بخش بزرگی از محتوای تولیدی را در روبیکا شکل دادهاند.
“”توسعه برند را در اینستاگرام و تلگرام و لینکدین دنبال کنید””
محتوای سرگرمی و سبک سهم قابلتوجهی دارد: کلیپ ۲۴۰۲، استوری ۱۷۲۷، آهنگ ۸۹۱، طنز ۷۷۸، فان ۵۸۱، ریلز ۶۶۴ و اهنگ_شاد_عروسی ۸۳۵ نشان میدهد کاربران در عین حال به دنبال پر کردن اوقات و تفریح در فضای داخلی بودهاند.
پروپاگاندای رسانهای و جذب مخاطب مشهود است: هشتگهایی مانند رادیو_ثامن ۹۶۴، صدای_ایران ۵۱۴ و پیوستن ۸۶۴ و اختصاصی ۶۴۶ نشان از فعالیت سازمانیافته کانالهای رسانهای و تبلیغاتی برای جذب کاربر در غیاب رقبای خارجی دارد.
علاقه به بازیهای آنلاین ادامه داشته است:کالاف ۹۷۸ و ماینکرافت ۶۲۱ نشان میدهد حتی در شرایط اینترنت ملی، جامعهی گیمر ایرانی به تولید و تبادل محتوا در این حوزه ادامه دادهاند.
فعالترین کانالهای روبیکا در یک هفته قطعی نت بینالمللی به ترتیب کانالهای ایران نیوز با ۱۶۳۷ و اخبار فوری با ۱۵۲۸ پست بودند. قرار گرفتن رسانههای خبری در این لیست به طور مشخص به اهمیت خبر رسانی در این بستر و در این بازه زمانی اشاره داد.
نکته حایز اهمیت و جالب در روبیکا، قرار گرفتن یک پست با ۴۷۰ میلیون بازدید در این پیام رسان است که جزو ۲۰۰ پست پرتکرار این بستر نیز بوده است یعنی پست: «با هم دعای فرج را برای سلامتی و فرج اقا امام زمان (عج) میخوانیم .با قرائت دعای فرج به این جمع میلیونی بپیوندیم» علاوه بر اینکه ۴۶۰ میلیون بار بازدید خورده، در طبقهبندی پستهای پربازدید در این بستر، ۲۰۰ بار به عنوان پست پربازدید از ۴۶۰ میلیون تا ۴۷۰ میلیون ویو گرفته است.
تحلیل نهایی
۱. در بعد کمی، روند افزایش انفجاری تولید محتوا در «روبیکا» (از ۱۰ هزار به ۲۲۰ هزار پست روزانه) با زمانبندی قطع اینترنت بینالمللی و فعالسازی اینترنت ملی همراستا است. نکته کلیدی، تشخیص «مهاجرت اجباری» کاربران به این پلتفرم به عنوان جایگزین تلگرام و واتساپ است. سپس، نمودار کاهش شدید ۷۸ درصدی محتوا همزمان با بازگشت تدریجی سرویسهای دیگر (پیامک، پیامرسانهای داخلی رقیب و گوگل)، به طور قانعکنندهای این فرضیه را تقویت میکند که اقبال به «روبیکا» موقتی و ناشی از ضرورت بوده، نه ترجیح داوطلبانه کاربران.
۲. در بعد کیفی، تحلیل هشتگهای پرتکرار «روبیکا »، لایه عمیقتری از نیازها و اولویتهای کاربران را در آن شرایط آشکار میسازد. دستهبندی پنجگانه محتوا (اخبار فوری، مذهبی، سرگرمی، فعالیت رسانهای و علاقهمندیهای خاص) نشان میدهد کاربران در غیاب دسترسی به پلتفرمهای جهانی، سه نیاز اصلی را در فضای داخلی دنبال میکردهاند: اطلاعیابی، معناجویی/هویتیابی مذهبی، و سرگرمی. حضور پررنگ هشتگهای مذهبی و خبری، همزمانی بحران ارتباطی با مناسبتهای مذهبی و نیز نیاز شدید به اخبار را منعکس میکند.
۳. گزارش با ذکر یک مورد خاص و قابل تأمل به اوج میرسد: پست دعای فرج با ۴۶۰ میلیون بازدید. این آمار خارقالعاده (چندین برابر جمعیت کشور) چندین پیام دارد: اول، نشاندهنده تمرکز شدید ترافیک و توجه کاربران روی تعداد محدودی از پستهای سازمانیافته است. دوم، تأیید قدرت بسیجکنندگی محتوای مذهبی-عاطفی در شرایط بحران است. سوم، ممکن است نشاندهنده الگوریتم خاص نمایش بازدید در پلتفرم یا تعامل افراطی کاربران محدود باشد. این مورد، نقطه کانونی برای درک کیفیت تعامل در «اینترنت ملی» است.
منبع: ایرنا
