پیام دریافت شد؛ دو روایت اسرائیلی و غربی از دیوارنگاره میدان انقلاب
۲۱:۵۵ – ۰۹ بهمن ۱۴۰۴
باشگاه خبرنگاران جوان – نصب دیوارنگاره جدید میدان انقلاب تهران با تصویر نمادین حمله به ناو هواپیمابر آمریکا، تنها به بازتاب در رسانههای اروپایی و آمریکایی محدود نماند و بهسرعت به یکی از سوژههای پررنگ در رسانههای وابسته به رژیم صهیونیستی و همچنین میان کاربران عبریزبان در شبکههای اجتماعی تبدیل شد.
همزمان با تشدید تنشهای لفظی میان تهران و واشنگتن و تحرکات نظامی آمریکا در منطقه، این دیوارنگاره در کانون توجه طیفی متنوع از رسانهها قرار گرفت؛ از خبرگزاریهای جریان اصلی غربی مانند یورونیوز، گاردین، آسوشیتدپرس، نیوزویک، سیانان گرفته تا تارنماها و کانالهای خبری عبریزبان که با تمرکز ویژه بر ابعاد امنیتی و پیامهای نمادین، به بازنشر و تحلیل این تصویر پرداختند.
در این میان، نحوه روایت رسانههای غربی و عبریزبان از یک «اثر شهری نمادین» نشان میدهد که دیوارنگاره میدان انقلاب، فراتر از یک اقدام تبلیغاتی داخلی، به بخشی از جنگ روایتها در فضای رسانهای بینالمللی تبدیل شده است؛ روایتی که هر رسانه، متناسب با مخاطب، گرایش سیاسی و چارچوب تحلیلی خود، تلاش کرده پیام و کارکرد آن را بازتعریف کند.
همزمان با بازتاب دیوارنگاره میدان انقلاب تهران در رسانههای غربی، بخش قابلتوجهی از پوشش رسانهای این تصویر در فضای عبریزبان شکل گرفت؛ جایی که رسانههای وابسته به جامعه حریدی و همچنین کاربران شبکههای اجتماعی عبریزبان، با تمرکز پررنگ بر مؤلفههای امنیتی و تهدیدمحور، به بازنشر و تفسیر این تصویر پرداختند.
پایگاه خبری–تحلیلی «در اتاق حریدیها» (בחדרי חרדים) که به جامعه حریدی (یهودیان ارتدوکس) وابسته است و تمرکز ویژهای بر مسائل امنیتی و سیاسی رژیم صهیونیستی دارد، دیوارنگاره میدان انقلاب را با انتخاب عکسی که خبرگزاری مهر منتشر کرده بود، با تیتر «پیام خونین از تهران: بنر عظیم تهدیدآمیز علیه ناوهای هواپیمابر آمریکا» پوشش داد.
این رسانه صهیونیستی در گزارش خود تأکید کرد که بنر نصبشده در قلب تهران، حمله مستقیم به یک ناو هواپیمابر آمریکایی را شبیهسازی میکند و آن را حامل پیامی تهدیدآمیز علیه ایالات متحده دانست. تمرکز این گزارش بیشتر بر ابعاد تصویری اثر و القای پیام هزینهدار بودن هرگونه اقدام نظامی علیه ایران بود و دیوارنگاره بهعنوان نشانهای از «هشدار علنی تهران» تفسیر شد
در همین راستا، تارنمای «کیکار هاشَبَت» (כיכר השבת) یکی دیگر از رسانههای پرمخاطب عبریزبان با تمرکز بر جامعه حریدیها، روایت خود را در چارچوبی گستردهتر و صریحتر ارائه داد. این رسانه با تیتر «در انتظار ترامپ/ ادامه تحریک ترامپ: اینگونه است بیلبورد نصبشده در قلب تهران» تلاش کرد دیوارنگاره میدان انقلاب را مستقیماً به تحولات سیاسی و نظامی جاری پیوند بزند.
در متن گزارش این تارنما، ادعا شده است که ایرانیها خود را برای «جنگ آخرالزمانی» با آمریکا آماده میکنند؛ تعبیری که بیش از آنکه توصیف واقعیت میدانی باشد، بازتابدهنده چارچوب ذهنی و امنیتی رسانههای عبریزبان است. این رسانه همچنین با اشاره به حضور ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» در منطقه، دیوارنگاره را بخشی از فضای تقابل و انتظار برای تصمیمهای آینده کاخ سفید توصیف و تلاش کرد تصویر را در سناریوی تشدید درگیری بازخوانی کند.
فراتر از رسانههای رسمی، تصویر دیوارنگاره میدان انقلاب با رجوع به تصاویر خبرگزاری مهر در میان کاربران عبریزبان شبکههای اجتماعی نیز بازتاب گستردهای داشت. کاربران با بازنشر عکس، اغلب بدون ارائه اطلاعات زمینهای، به توصیف آن بهعنوان «شبیهسازی بمباران ناو هواپیمابر آمریکایی» پرداختند. در بسیاری از این واکنشها، شعار درجشده روی دیوارنگاره – «اگر باد بکاری، طوفان درو خواهی کرد» – بهعنوان پیام تهدید مستقیم علیه آمریکا و متحدانش بازتفسیر شد.
برخی کاربران عبریزبان نیز با تمرکز بر مکان نصب دیوارنگاره، یعنی میدان انقلاب تهران، تلاش کردند به آن بار نمادین مضاعفی بدهند و آن را نشانهای از «پیام رسمی حاکمیت ایران» قلمداد کنند؛ روایتی که در امتداد چارچوبهای غالب رسانههای عبریزبان حرکت میکند.
خوانش رسانههای اروپایی و آمریکایی از دیوارنگاره تهران
در کنار رسانههای عبریزبان، دیوارنگاره میدان انقلاب تهران بازتاب قابلتوجهی نیز در رسانههای اروپایی و آمریکایی داشت؛ رسانههایی که عمدتاً کوشیدند این تصویر را در چارچوب تنشهای سیاسی و نظامی اخیر میان تهران و واشنگتن تحلیل و آن را نشانهای از پیام هشدارآمیز ایران در قبال تحرکات آمریکا در منطقه ارزیابی کنند.
گاردین (The Guardian) در گزارشی با تیتر «هر که باد بکارد، طوفان درو خواهد کرد؛ دیوارنگاره تهران هشدار تلافیجویانه علیه حمله آمریکا» نوشت مقامهای ایرانی یک دیوارنگاره عظیم را در میدان انقلاب تهران رونمایی کردهاند که حاوی تهدیدی مستقیم علیه ایالات متحده است. این رسانه با توصیف جزئیات بصری تصویر، از نمای هوایی یک ناو هواپیمابر آمریکایی با جنگندههای آسیبدیده و در حال انفجار بر عرشه سخن گفت و افزود ردهای خون ترسیمشده در پشت ناو، الگویی شبیه خطوط پرچم آمریکا ایجاد میکند.
این روزنامه شعار درجشده روی دیوارنگاره – «اگر باد بکاری، طوفان درو خواهی کرد» – را عنصر تکمیلکننده پیام تصویر دانست و همزمانی رونمایی آن با حرکت ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» و ناوهای همراه به سمت منطقه را برجسته کرد؛ اقدامی که به نوشته گاردین، در بستر تشدید تنشها و اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره احتمال اقدام نظامی علیه ایران معنا پیدا میکند.
گزارش گاردین همچنین به جایگاه نمادین میدان انقلاب بهعنوان محل تجمعهای رسمی و تغییر دورهای دیوارنگارهها بر اساس مناسبتهای سیاسی اشاره کرده است.
یورونیوز (Euronews) در پوشش دیوارنگاره میدان انقلاب تهران، تمرکز خود را بیش از هر چیز بر «زبان تصویر» و کارکرد نمادین آن قرار داد. این رسانه با توصیف دقیق اجزای بصری دیوارنگاره، از نمایش ناو هواپیمابر آمریکایی با جنگندههای آسیبدیده و در حال انفجار روی عرشه نوشت و به ردهای خون ترسیمشدهای اشاره کرد که در امتداد ناو به آب کشیده شده و یادآور خطوط پرچم ایالات متحده است.
در روایت یورونیوز، تصویر نه صرفاً یک عنصر تزئینی، بلکه ابزار اصلی انتقال پیام معرفی میشود؛ پیامی که بدون نیاز به توضیح مستقیم، از طریق ترکیب نمادها و عناصر بصری منتقل میشود.
این رسانه همچنین با برجسته کردن درج همزمان شعار «اگر باد بکاری، طوفان درو خواهی کرد» به دو زبان فارسی و انگلیسی، تأکید کرد که دیوارنگاره صرفاً برای مخاطب داخلی طراحی نشده و آگاهانه نگاه مخاطب بینالمللی را هدف گرفته است.
یورونیوز این اثر را در بستر تنشهای سیاسی و نظامی میان تهران و واشنگتن تحلیل کرد و همزمانی رونمایی آن با جابهجایی ناوهای آمریکایی به منطقه را عنصری تعیینکننده در فهم پیام تصویر دانست.
آسوشیتدپرس (Associated Press) در گزارش خود بر «کارکرد پیامرسان» شعار و متن کنار تصویر تمرکز کرد و آن را حامل این پیام دانست که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران میتواند پیامدهای پرهزینهای داشته باشد. این خبرگزاری با توصیف اجزای تصویری دیوارنگاره—از ناو هواپیمابر آسیبدیده و جنگندههای در حال انفجار گرفته تا ردهای خون ترسیمشده روی عرشه—این اثر را بیش از هر چیز تلاشی برای انتقال یک هشدار بازدارنده ارزیابی کرد.
این رسانه همچنین با برجسته کردن زمان رونمایی دیوارنگاره، آن را در چارچوب تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و اظهارات اخیر مقامهای آمریکایی، بهویژه دونالد ترامپ، تحلیل کرد و این همزمانی را عنصر کلیدی در فهم پیام تصویر دانست. در همین چارچوب، برخی رسانههای آمریکایی از جمله نیوزویک نیز با تمرکز بر خود تصویر و نمادها، دیوارنگاره میدان انقلاب را نمونهای از تبدیل یک تصویر شهری به نشانهای سیاسی در چرخه خبر بینالمللی توصیف کردند.
نیوزویک (Newsweek) بیشتر از زاویه «بازتاب تصویر در متن تقابل» به موضوع پرداخت و عناصر بصری را بهعنوان مؤلفههای اصلی روایت برجسته کرد. این رسانه نیز مانند دیگر رسانههای آمریکایی، دیوارنگاره را ذیل ادبیات تنش میان تهران و واشنگتن معنا کرد و نشان داد چگونه یک تصویر شهری، وقتی وارد چرخه خبر بینالمللی میشود، به نشانهای سیاسی تبدیل میشود. در روایت نیوزویک، وزن اصلی به خود تصویر و نمادها داده شد و تلاش شد پیام اثر در قالب هشدار نمادین توضیح داده شود.
شبکه خبری سیانان (CNN) که خبرنگار آن در تهران حضور یافته بود و در کنار بیلبورد میدان انقلاب با شهروندان مصاحبه انجام میداد، پیام دیوارنگاره و مردم ایران را به جهان مخابره کرد. وی جمله «اگر باد بکاری، طوفان درو خواهی کرد» را این طور تفسیر کرد که اگر ایالات متحده به ایران حمله کند، ایران حمله تلافیجویانه سنگینی انجام خواهد داد. این گزارشگر شبکه آمریکایی سیانان به صحبتهای شهروندان ایرانی اشاره کرد که تاکید داشتند در صورت حمله آمریکا، تهران با موشکهای بالستیک خود، پاسخ محکمی خواهد داد؛ اگر چه برخی در این گفتوگو، حمله آمریکا را بعید دانستند.
سخن پایانی
بازتاب دیوارنگاره میدان انقلاب تهران در رسانههای اروپایی و آمریکایی نشان میدهد که این تصویر فراتر از یک اقدام تبلیغاتی یا رخداد صرفاً داخلی دیده شده و بهعنوان بخشی از زبان نمادین سیاست در بستر تنشهای جاری تفسیر شده است.
تمرکز رسانههای اروپایی و آمریکایی بر عناصر بصری، زمانبندی رونمایی و پیوند دادن آن با تحولات میدانی و سیاسی، بیانگر آن است که دیوارنگاره در روایت غربی، نه بهعنوان پیشدرآمدی بر اقدام نظامی، بلکه بهمثابه پیام هشدار و بازدارندگی در فضای تقابل لفظی و ژئوپلیتیکی معنا یافته است؛ بنابراین رسانههای غربی عمدتاً کوشیدهاند با پرهیز از سناریوسازیهای هیجانی، تصویر را در قالب نشانهای ارتباطی و نمادین بررسی کنند و آن را در زمینه تحولات منطقهای توضیح دهند.
در حالی که رسانههای عبریزبان با برجستهسازی مفاهیم تقابلی و اضطراری، خوانشی امنیتیتر و آغشته به پیشفرضهای تهدیدمحور ارائه دادهاند. این تفاوت رویکرد نشان میدهد که یک تصویر واحد، بسته به بستر رسانهای و سیاسی، میتواند به روایتهایی کاملاً متفاوت و حتی متضاد تبدیل شود.
منبع: مهر