از دریافت کارمزدهای غیرقانونی تا اجبار به خرید برند خاص در طرح کالابرگ

اجبار به خرید برند خاص، حق انتخاب را از مردم سلب کرده است

یکی از وعده‌های اصلی دولت در طرح کالابرگ، امکان انتخاب آزادانه کالاها از بین برندهای مختلف بود. بر اساس اعلام رسمی، مشمولان می‌توانند با آزادی کامل از بین کالاهای مختلف به میزان دلخواه و از بین برندهای گوناگون اقدام به خرید کنند. با این حال در بررسی میدانی از چندین فروشگاه سطح شهر قزوین با مواردی از اجبار به خرید برند خاص مواجه شدیم.

مریم احمدی، یکی از شهروندان قزوینی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: به فروشگاه مراجعه کردم تا با کالابرگ برنج و روغن بخرم. فروشنده گفت فقط می‌توانم از دو برند خاص که خودشان مشخص کرده‌اند انتخاب کنم که قیمتشان هم بالاتر از برندهای معمولی بازار بود. وقتی اعتراض کردم گفتند اگر نمی‌خواهی به فروشگاه دیگری برو.

به گزارش ایسنا، این در حالی است که دولت به صراحت اعلام کرده فروشندگان حق الزام خریداران به استفاده از برندهای خاص را ندارند و مردم می‌توانند تخلفات را از طریق سامانه ۱۲۴ گزارش کنند.

قیمت کالابرگ گران‌تر از بازار آزاد!

بر اساس دستورالعمل‌های ابلاغی، عرضه کالا با کالابرگ به قیمتی بالاتر از قیمت نقدی ممنوع است و رئیس سازمان تعزیرات حکومتی نیز به تازگی تأکید کرده نباید هیچ تفاوت قیمتی بین خرید با کالابرگ و خرید نقدی وجود داشته باشد. با این حال بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد برخی فروشگاه‌ها در قزوین از این قانون تخطی می‌کنند.
هاشم توکلی، یکی از شهروندان قزوینی در گفت‌وگو با ایسنا عنوان کرد: قیمت برخی اقلام برای خرید با کالابرگ نسبت به قیمت همان کالا در فروش آزاد بالاتر محاسبه می‌شود. به‌عنوان مثال، یک قلم کالا در حالت عادی با قیمت ۲۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسد، اما فروشنده برای محاسبه آن با کالابرگ، قیمت ۲۷۰ هزار تومان را مبنا قرار می‌دهد.

به گزارش ایسنا، این اقدام در حالی است که بر اساس اعلام مسئولان، هر فروشگاه که مرتکب چنین تخلفی شود، مشمول برخورد قانونی و قطع دستگاه کارتخوان خواهد شد.

کارمزد ممنوع، اما اجباری!

یکی از وعده‌های اصلی طراحان طرح کالابرگ الکترونیک، عدم دریافت هرگونه کارمزد از خریداران بود و مسئولین اعلام کرده بودند در طرح کالابرگ الکترونیک قرار نیست کارمزدی به فروشنده پرداخت شود و دریافت وجه اضافی تخلف محسوب می‌شود. با این وجود، بسیاری از شهروندان قزوینی از پرداخت کارمزدهای اجباری گلایه دارند.

انسیه یاربیگی، یکی از شهروندان قزوینی در گفت‌وگو با ایسنا بیان کرد: وقتی خریدم را از یکی از مغازه‌های سطح شهر انجام دادم، فروشنده گفت باید ۵۰ هزار تومان کارمزد بپردازم، به او گفتم مگر نگفته‌اند دریافت کارمزد ممنوع است؟ اما قبول نکرد و گفت اگر نمی‌دهی، کالا را نمی‌توانی با کالابرگ بخری.

به گزارش ایسنا، این در حالی است که دولت اعلام کرده بدهی فروشندگان را به‌طور روزانه تأمین می‌کند و هیچ بهانه‌ای برای دریافت کارمزد یا افزایش قیمت قابل قبول نیست.

سامانه شمیم؛ پل ارتباطی برای گزارش تخلفات

مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی راهکاری برای مقابله با این تخلفات پیش‌بینی کرده‌اند. بر اساس اعلام معاون رفاه وزارت تعاون، مردم می‌توانند هر نوع تخلف از طرف فروشگاه ازجمله کم‌فروشی، گران‌فروشی و عدم فروش را از طریق برنامه «شمیم» ثبت و گزارش کنند. نکته مهم اینجاست که اگر برای یک فروشگاه سه بار تخلف گزارش و ثبت شود، دستگاه پوز آن قطع شده و فروشنده به تعزیرات حکومتی و اتاق اصناف معرفی خواهد ‌شد.

وحید انتظاری، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان قزوین نیز با اشاره به نظارت بر نحوه توزیع کالابرگ تأکید کرد: با هر گونه تخلف برخورد خواهد شد و سامانه‌ها و راه‌هایی برای اعلام گزارش مردم پیش‌بینی شده و تلفن ۱۲۴ اداره صمت، ۱۳۵ تعزیرات حکومتی، ۳۰۱۱۰ پلیس اقتصادی و سامانه ZRM در اختیار شهروندان است.

پوزهای مسدود شده؛ پایان کار متخلفان

گزارش‌های میدانی و اظهارات مسئولان حاکی از آن است که دستگاه‌های پوز برخی فروشگاه‌ها در استان قزوین به‌دلیل تخلفات مکرر مسدود شده است. بر اساس آمارهای اعلامی، تاکنون ۷۰۶۱ فروشگاه در استان برای توزیع کالاهای اساسی پیش‌بینی شده است، اما برخی واحدها به‌دلیل دریافت کارمزد غیرقانونی، فروش اجباری یا گران‌فروشی از چرخه توزیع کالابرگ حذف شده‌اند. این اقدام در راستای اجرای قانون و بر اساس گزارش‌های ثبت‌شده مردمی صورت گرفته است.

زهرا شلویری، معاون فرهنگی و اجتماعی اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان قزوین عنوان کرد: از ابتدای اجرای طرح، تیم‌های بازرسی با همکاری دستگاه‌های مرتبط از جمله اداره صمت، تعزیرات حکومتی و پلیس امنیت اقتصادی تشکیل و نظارت‌های مستمر انجام شده است، در همین راستا دستگاه بیش از ۴۰ فروشگاه به‌دلیل تخلفاتی از جمله گران‌فروشی، کم‌فروشی، فروش اجباری کالا، ثبت نادرست اقلام در سامانه یا ایجاد تراکنش‌های نامتعارف، از سوی شرکت پشتیبان طرح به‌صورت سیستمی قطع شده‌ است.

وی بیان کرد: در یک مورد فروشگاهی که در قالب عطاری فعالیت می‌کرد، اقلام مختلفی مانند ادویه و زعفران را به‌عنوان حبوبات در سامانه ثبت کرده بود و حتی در یک مغازه طی یک روز فروش غیرمتعارف ۲۰۰ کیلوگرم نخود ثبت شده بود که به‌دلیل مغایرت اداری، دستگاه آن‌ها مسدود شد.

رضایت نسبی عمومی از طرح

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد با وجود برخی تخلفات در سطح خرده‌فروشی‌ها، استقبال از طرح کالابرگ در استان قزوین همچنان بالاست. آمارها نشان می‌دهد تا پایان بهمن بیش از ۹۸ درصد شهروندان از کالابرگ استفاده کرده‌اند و از ابتدای اجرای طرح تا پایان بهمن بیش از ۲۲ هزار و ۴۹۹ میلیارد ریال اعتبار کالابرگ در استان توسط شهروندان استفاده شده است.

با این حال، شهروندان از برخی موارد در نحوه اجرا و برخورد با متخلفان گلایه دارند. با توجه به اینکه در روش اول طرح کالابرگ، قیمت کالاها به‌صورت بازاری محاسبه می‌شود و ثابت نیست، هرگونه افزایش قیمت یا دریافت کارمزد اضافی فشار مستقیمی بر سفره خانوار وارد می‌کند. این در حالی است که دولت متعهد شده در روش دوم، قیمت ۹ قلم کالا را برای مدت ۳ ماه ثابت نگه دارد.

نکته حائز اهمیت دیگر این است که اخیرا در برخی موارد مشاهده شده که شهروندان گلایه کرده و می‌گویند ما از طریق اپلیکیشن‌های موجود بررسی کرده و متوجه شدیم اعتبار کالابرگ‌مان شارژ شده است، اما وقتی برای خرید به فروشگاه مراجعه کردیم، با اعتبار صفر مواجه شدیم.

ساناز بیگدلی، یکی از شهروندان قزوینی در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: طرح کالابرگ واقعاً به خانواده‌ها در تأمین مایحتاج کمک می‌کند، اما وقتی می‌بینیم برخی فروشنده‌ها از این شرایط سوءاستفاده می‌کنند و کسی هم جلوی آن‌ها را نمی‌گیرد، دلگیر می‌شویم، باید نظارت‌ها بیشتر شود تا همه بتوانند از حقوق خود به درستی استفاده کنند.

وی ادامه داد: مسئله دیگر این است که واریز ماهیانه یک میلیون تومان برای هر نفر در طرح کالابرگ با تورم موجود همخوانی ندارد، خوب است دولت مبلغ کالابرگ به ازای هر نفر را افزایش دهد و در این خصوص تفاوتی هم بین دهک‌های مختلف قائل باشد، اکنون برای مثال دهک ۳ ماهانه مبلغ یک میلیون کالابرگ دریافت می‌کند و دهک ۸ هم همین‌گونه است، در حالی که عادلانه این است که هر چقدر دهک‌ها پایین می‌آید، اعتبار کالابرگ افزایش یابد.

این شهروند قزوینی بیان کرد: در خصوص دهک‌بندی‌ها هم اغلب مردم گلایه دارند، برخی اطرافیان ما آه در بساط ندارند، اما برای مثال دهکشان ۷ است و در نقطه مقابل هم برخی به قول معروف پولشان از پارو بالا می‌رود و دهک ۳ هستند، این‌ دهک‌بندی‌ها هم باعث ایجاد نارضایتی در میان مردم شده است.

قیمت برخی کالاهای اساسی در بازار قزوین

اکنون قیمت برخی کالاهای اساسی در بازار قزوین به شرح زیر است: هر کیلوگرم مرغ ۲۳۰ هزار تومان، هر شانه تخم‌مرغ ۲۵۰ تا ۳۳۰ هزار تومان، گوشت قرمز گوساله ۱ میلیون و ۷۰۰ تا ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان، لوبیا قرمز ۳۰۰ تا ۳۳۰ هزار تومان، عدس ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان، لوبیا چیتی ۴۴۰ تا ۵۰۰ هزار تومان، لوبیا سفید ۳۳۰ تا ۳۴۰ هزار تومان، لوبیا چشم‌بلبلی ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تومان، لپه ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان، نخود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان، ماش ۲۵۰ هزار تومان، لوبیا کشاورزی ۴۲۰ تا ۴۳۰ هزار تومان، ارقام مختلف برنج ایرانی ۲۶۰ تا ۴۳۰ هزار تومان. البته این قیمت‌ها مربوط به قیمت کالاها در بازار قزوین است و طبیعتاً قیمت این کالاها در مغازه‌های سطح شهر ممکن است تا حدودی متفاوت باشد.

اجازه ندهیم متخلفان و سودجویان، اعتماد عمومی را جریحه‌دار کنند

به نظر می‌رسد طرح کالابرگ الکترونیکی علی‌رغم موفقیت در پوشش حداکثری و استقبال مردمی، در لایه‌های عملیاتی و شبکه توزیع با برخی چالش‌ها مواجه بوده و نیازمند نظارت‌های جدی‌تری است. تخلفاتی نظیر دریافت کارمزد غیرقانونی، الزام به خرید برند خاص و محاسبه قیمت بالاتر برای کالاهای کالابرگی، نه تنها هدف اصلی دولت یعنی حفظ قدرت خرید مردم را تضعیف می‌کند، بلکه اعتماد عمومی به این طرح حمایتی را نیز خدشه‌دار می‌سازد. اکنون نهادهای نظارتی و دستگاه‌های مسئول در استان قزوین باید با تشدید بازرسی‌ها و برخورد قاطع با متخلفان، زمینه را برای اجرای هر چه بهتر این طرح فراهم کنند تا وعده عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه یارانه‌ها محقق شود.

گزارش‌ها حاکی از آن است که مجموع خرید مردم از طریق کالابرگ در کشور از مرز ۱۲۱ هزار میلیارد تومان عبور کرده و استان قزوین نیز سهم قابل‌توجهی در این زمینه داشته است. با این حال، موفقیت نهایی این طرح در گرو برخورداری تمامی خانوارها از مزایای آن بدون هیچ تبعیض و هزینه اضافی است.