قبیله مانگبِتو؛ قبیلهای در کنگو که مردمانش شکل جمجمه خود را تغییر دادند و درازترین سرهای جهان را ساختند!
راز بقا: قبیله مانگبتو یکی از اقوام بومی شمالشرقی جمهوری دموکراتیک کنگوست که عمدتاً در استانهای اوت-اوئله (Haut-Uele) و باس-اوئله (Bas-Uele) زندگی میکنند. این قوم به دلیل میراث فرهنگی غنی، سنتهای هنری برجسته و پادشاهی پیشرفته آنها در دوران پیش از استعمار شهرت دارد.
به گزارش راز بقا، مانگبتوها در گذشته دارای نظام سیاسی متمرکزی بودند که تحت فرمانروایی پادشاهان قدرتمند اداره میشد و همین امر باعث شد به یکی از تأثیرگذارترین جوامع منطقه تبدیل شوند.
سنت عجیب لیپومبو
یکی از شناختهشدهترین سنتهای فرهنگی مانگبتو، لیپومبو (Lipombo) بود؛ روشی که در آن با بستن آرام سر نوزاد با پارچه در سالهای نخست زندگی، جمجمه را بهتدریج به شکلی کشیده درمیآوردند. در میان طبقه اشراف و نخبگان مانگبتو، این فرم خاص جمجمه نمادی از زیبایی، هوش، اصالت و جایگاه اجتماعی بالا به شمار میرفت. اگرچه این سنت در اواسط قرن بیستم، تحت تأثیر استعمار و تغییر ارزشهای فرهنگی، بهتدریج از میان رفت، اما همچنان یکی از شناختهشدهترین ویژگیهای تاریخی و فرهنگی این قوم محسوب میشود.
فرآیند تغییر شکل جمجمه معمولاً حدود یک ماه پس از تولد آغاز میشد و بستن سر کودک برای رسیدن به فرم دلخواه، چندین سال ادامه داشت. این سنت از دهه ۱۹۵۰ میلادی، همزمان با افزایش نفوذ فرهنگ غرب، بهتدریج رو به افول گذاشت و در نهایت توسط دولت استعماری بلژیک ممنوع شد.
بر اساس پژوهشهای موجود، این روش معمولاً به مغز آسیب عملکردی وارد نمیکرد، زیرا مغز نوزاد در دوران رشد میتوانست خود را با شکل جدید جمجمه تطبیق دهد، بدون آنکه اختلالی در عملکرد طبیعی آن ایجاد شود.
مانگبتوها همچنین به خاطر مهارت چشمگیر خود در صنایع دستی شهرت دارند. هنرمندان این قبیله مجسمههای چوبی ظریف، سفالینههای زیبا، سبدهای بافتهشده، سازهای موسیقی و اشیای آیینی متعددی میسازند که بازتابدهنده ذوق هنری و باورهای معنوی آنان است. موسیقی و رقص نیز همچنان نقش مهمی در زندگی اجتماعی این قوم ایفا میکنند و در مراسم مذهبی، جشنها و گردهماییهای مختلف حضوری پررنگ دارند.
امروزه مردم مانگبتو در کنار سازگاری با زندگی مدرن، بسیاری از سنتها و آداب فرهنگی خود را حفظ کردهاند. تاریخ پرفرازونشیب، دستاوردهای هنری و هویت فرهنگی منحصربهفرد این قوم همچنان توجه انسانشناسان، تاریخپژوهان و علاقهمندان به فرهنگهای بومی را از سراسر جهان به خود جلب میکند.
