خشکسالی شدید ۵۱ ساله، تاثیری بر تحویل گندم نداشت
به گفته معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با وجود ثبت یکی از شدیدترین خشکسالیهای ۵۱ سال اخیر، میزان تحویل گندم به مراکز خرید امسال حدود ۸ میلیون تن رسید و تولیدکنندگان با اجرای الگوی کشت دیمزارها توانستند بحران کمآبی را مدیریت کنند.
به گزارش توسعه برند به نقل از ایسنا، مجید آنجفی – معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی – در نشست خبری امروز که در محل این وزارتخانه برگزار شد، با ارائه تصویری کلی از وضعیت تولیدات کشاورزی کشور اظهار کرد: سالانه حدود ۱۳۰ میلیون تن محصول کشاورزی در کشور تولید میشود که این میزان، حدود ۸۵ درصد نیاز غذایی کشور را تأمین میکند. از این مقدار، بیش از ۷۰ درصد به تولیدات بخش زراعت اختصاص دارد و سالانه بین ۹۰ تا ۹۷ میلیون تن محصولات زراعی در اقلیمها و شرایط آبوهوایی متنوع کشور تولید میشود.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تکالیف تعیینشده در قانون برنامه هفتم پیشرفت تصریح کرد: بر اساس این قانون، ضریب خوداتکایی محصولات اساسی باید به ۹۰ درصد برسد و تامین روغن مورد نیاز کشور نیز به ۴۰ درصد افزایش یابد. این اهداف در حالی دنبال میشود که بخش کشاورزی با محدودیتهای جدی منابع مواجه است.
آنجفی تغییر اقلیم و ناترازی منابع را بزرگترین مانع پایداری تولید محصولات کشاورزی دانست و گفت: در سال زراعی گذشته، میزان بارندگی ثبتشده در کشور حدود ۱۴۰ میلیمتر بوده که بر اساس آمار ایستگاههای هواشناسی، در ۵۱ سال گذشته بیسابقه محسوب میشود. این خشکسالی همزمان با ناترازی انرژی رخ داد، بهطوری که کشاورزان در بسیاری از ساعات امکان استفاده از آب را داشتند اما به دلیل قطعی برق، نزدیک به یکسوم زمان بهرهبرداری از منابع آب از دست رفت.
وی ادامه داد: بر اساس برنامهریزیها، قرار بود میزان آب قابل برنامهریزی بخش کشاورزی در سال ۱۴۱۱ به ۵۱ میلیارد مترمکعب برسد، اما وزارت نیرو همین امسال این میزان را ۵۱ میلیارد مترمکعب اعلام کرده است؛ در حالی که طبق برنامه، در سال جاری باید ۶۶ میلیارد مترمکعب آب در اختیار بخش کشاورزی قرار میگرفت.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با تأکید بر محدودیت شدید منابع آب و انرژی خاطرنشان کرد: از یکسو با نقیصه منابع مواجه هستیم و از سوی دیگر تکالیف قانونی برای تأمین امنیت غذایی کشور بر عهده بخش کشاورزی قرار دارد. در چنین شرایطی، تنها راه جبران این محدودیتها، افزایش بهرهوری و ارتقای ضریب نفوذ دانش در بخش کشاورزی است؛ مسیری که تاکنون نیز دستاوردهای مهمی برای این بخش به همراه داشته است.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به شاخصهای تولید محصولات اساسی گفت: گندم یکی از محصولات محوری در سیاستهای کشاورزی کشور است و اساس کشاورزی ایران، کشاورزی گندمپایه محسوب میشود. تولید گندم از آن جهت اهمیت دارد که قوت غالب مردم بوده و نان سهم قابل توجهی از سبد غذایی خانوارهای ایرانی را تشکیل میدهد.
آنجفی با مقایسه عملکرد تولید گندم در دورههای خشکسالی اظهار کرد: در طول ۵۱ سال گذشته، کشور با دو خشکسالی مشابه مواجه بوده است؛ یکی در سال ۱۴۰۰ و دیگری در سال زراعی اخیر. در سال ۱۴۰۰، تنها حدود ۴.۵ میلیون تن گندم به مراکز خرید تحویل شد، اما در سال جاری، با وجود شرایط مشابه خشکسالی و حتی اضافه شدن چالش ناترازی انرژی، میزان گندم تحویلی به مراکز خرید به حدود ۷.۸ میلیون تن، نزدیک به ۸ میلیون تن رسید.
وی ادامه داد: این افزایش تولید در شرایط محدودتر، نتیجه اجرای طرح «جهش تولید در دیمزارها»ست که طی پنج سال گذشته در کشور اجرا شده است. برنامه ما در پنج سال آینده این است که با توجه به محدودیت منابع آبی، پایه تولید گندم را از اراضی آبی به سمت اراضی دیم سوق دهیم.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به ظرفیت دیمزارهای کشور تصریح کرد: حدود ۶ میلیون هکتار از اراضی زراعی کشور قابلیت تولید گندم دیم را دارند و میتوانند بدون اتکا به منابع آب سطحی و زیرزمینی، نقش مؤثری در تأمین گندم مورد نیاز کشور ایفا کنند.
به گفته وی، در قالب این طرح، علاوه بر گندم و سایر غلات، کشت انواع دانههای روغنی، حبوبات و محصولات علوفهای نیز پیشبینی شده است. تنها در سال زراعی گذشته، حدود نیم میلیون تن علوفه از دیمزارهای کشور و آن هم در شرایط خشکسالی تولید شد که رقم قابل توجهی است و قابلیت افزایش نیز دارد.
وی این اقدامات را بخشی از چشمانداز آینده بخش زراعت کشور دانست و گفت: تمرکز بر توسعه دانش فنی در کشاورزی، گسترش مکانیزاسیون و ماشینآلات و تکیه بر افزایش بهرهوری در اراضی دیم به جای وابستگی به اراضی آبی، محور اصلی برنامههای بخش زراعت است.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی همچنین به توسعه کشتهای گلخانهای اشاره کرد و افزود: این موضوع در دستور کار معاونت باغبانی قرار دارد و دستاوردهای مناسبی نیز در این حوزه حاصل شده است.
آنجفی با اشاره به تأثیر آزادسازی ارز بر بخش کشاورزی خاطرنشان کرد: این شرایط میتواند به اجرای سریعتر و باکیفیتتر الگوی کشت کمک کند. وقتی تأمین محصولات استراتژیک بر مبنای اقتصاد آزاد انجام شود و دغدغهای از این بابت وجود نداشته باشد، میتوان کشاورزی را به سمت کشتهایی سوق داد که هم از نظر اقتصادی برای کشاورزان صرفه بیشتری دارند و هم دارای ارزش صادراتی و سازگار با اقلیم و منابع آبی کشور هستند.
وی با اشاره به دانههای روغنی گفت: با وجود اینکه طی ۳۰ سال گذشته، خودکفایی دانههای روغنی کشور از حدود ۱۰ درصد فراتر نرفته و کشت کلزا پایه اصلی تولید بوده است، اکنون با توسعه کشت گیاهان روغنی کامل در اراضی دیم، این امکان فراهم شده که بدون نیاز به منابع آبی، بخشی از نیاز کشور به روغن تامین شود.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی در ادامه با اشاره به الگوی کشت اظهار کرد: بر اساس صریح قانون، کارگروه ملی الگوی کشت با حضور وزارتخانهها و دستگاههای مرتبط از جمله وزارت نفت، وزارت کشور، سازمان برنامه و بودجه و سایر نهادهای متولی تشکیل شده است، چرا که تغییر الگوی حاکم بر کشاورزی کشور مستلزم پذیرش مسئولیت و همراهی همه دستگاههای مرتبط است.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به سازوکار اجرای الگوی کشت در استانها گفت: بر اساس ابلاغیههای صادرشده از سوی دولت، مسئولیت ستادهای الگوی کشت استانی به استانداران واگذار شده و ستادهایی متناظر با کارگروه ملی الگوی کشت در استانها تشکیل شده است. هدف از این اقدام، طی کردن مسیر تحول از وضعیت موجود کشاورزی به وضعیت مطلوب با کمترین چالش و تنش برای کشاورزان است.
آنجفی ادامه داد: در الگوی کشت جدید، ممکن است برخی کشتهای آببر بهطور کامل حذف شوند. طبیعی است که حذف یک کشت دارای صرفه اقتصادی، بدون پیشبینی جایگزین یا مشوق، امکانپذیر نیست؛ بنابراین لازم است همزمان با حذف این کشتها، گزینههای جایگزین و مشوقهایی تعریف شود تا کشاورزان برای تغییر الگوی کشت اقناع شوند.
وی با اشاره به نتایج اولیه اجرای این سیاستها افزود: تاکنون دستاوردهای خوبی در اجرای الگوی کشت حاصل شده است، اما باید تأکید کرد که الزامات کامل اجرای الگوی کشت هنوز در کشور فراهم نشده است. این اقدامات تا امروز عمدتاً بدون برخورداری از اعتبارات کافی و مشوقهایی که طبق قانون باید در اختیار بخش کشاورزی قرار گیرد، پیش رفته است.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به برنامهریزی تولید در سال جاری اظهار کرد: با توجه به میزان آبی که وزارت نیرو در اختیار وزارت جهاد کشاورزی قرار داده، برنامه تولید بر مبنای همین منابع تنظیم شده است. بر این اساس، وزارت جهاد کشاورزی متعهد شده میزان تولیدات تکلیفشده را نه بر پایه ۶۶ میلیارد مترمکعب آب پیشبینیشده در برنامهها، بلکه بر اساس ۵۱ میلیارد مترمکعب آب در دسترس محقق کند.
آنجفی تصریح کرد: برای تحقق این اهداف، مسیرهای متعددی از جمله بهنژادی و بهزراعی در دستور کار قرار گرفته تا این چالشها با کمترین هزینه برای کشاورزان مدیریت شود.
ادامه دارد
